VIII SA/Wa 24/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart /sprawozdawca/, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot, Asesor WSA Andrzej Kuna, Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., po rozpatrzeniu odwołania D. N., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2005 r., znak [...], orzekającą o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w R. przy ul. [...], oznaczoną w ewidencji jako działka nr [...] o pow. [...], zajętą pod drogę powiatową.. W uzasadnieniu organ wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia: Decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2005 r., znak [...] ustalono odszkodowanie na rzecz D. N. w kwocie [...] zł - zgodnie z posiadanym udziałem w [...] części w nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...], zajętej pod drogę powiatową, która z mocy ustawy z dniem 1 stycznia 1999r. stała się własnością miasta na prawach powiatu – R.. Odszkodowanie to ustalono w oparciu o przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.). W uzasadnieniu podano, iż w związku z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000r. znak [...] i decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa z dnia [...] czerwca 2000r. znak: [...] oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2000r., sygn. akt I S.A. 1441/00 stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez miasto na prawach powiatu – R., własności udziału wynoszącego [...] części w nieruchomości położonej w R. przy ulicy [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów, jednostce ewidencyjnej R., obręb [...], arkusz mapy [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...]. Organ ustalił, że w dniu 31 grudnia 1998 r. w/w działka stanowiła współwłasność Gminy Miasta R. do [...] części oraz M. i D. małż. N. do [...] części i pozostawała we władaniu Miasta R.. Działka ta w całości była zajęta pod drogę publiczną zaliczoną do kategorii dróg powiatowych. Stan ten wyczerpywał przesłanki określone w art. 73 ust. 1 cytowanej ustawy, wobec czego nieruchomość stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością miasta na prawach powiatu – R.. Rzeczoznawca majątkowy M. J. wykonał operat szacunkowy określający wartość rynkową nieruchomości gruntowej - udziału [...] w działce nr [...] o pow. [...], w/g stanu na dzień 29 października 1998r. w wysokości [...] zł. W dniu [...] października 2005 r. w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie ustalenia odszkodowania i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zawiadomiono skarżącą o wykonaniu operatu i stosownie do art. 10 kpa poinformowano ją o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym oraz zgłoszenia swych żądań. D. N. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zakwestionowała zasadę wyliczenia wysokości odszkodowania. Podnosiła, że ustalona kwota jest rażąco niska i nie obejmuje odszkodowania za niezgodne z prawem zajęcie nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. utrzymał w mocy w/w decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2005 r., znak: [...]. Wojewoda, badając zasadność odwołania w świetle w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r., oraz zgodnie z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami art. 129 i 130 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stwierdził, że odszkodowanie ustalono według zasad i trybu określonego w powołanych wyżej ustawach i określonego w art. 132 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zatem rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta R. jest prawidłowe. Potrzymał argumentację organu I Instancji, wskazując, że stronie została zapewniona w pełnym zakresie możliwość wzięcia udziału w postępowaniu oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożyła D. N., wnosząc o uchylenie decyzji w całości. Zarzucała jej naruszenie przepisów prawa materialnego jak i proceduralnego, a w szczególności: art. 1 Protokołu 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez bezprawne pozbawienie prawa własności, art. 7 i 8 kpa – poprzez ich niezastosowanie, art. 9 kpa poprzez nienależyte i nie wyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sporządzenia operatu szacunkowego, art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronie zapoznanie się z operatem i art. 134 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez nieoszacowanie nieruchomości według ceny rynkowej. Ponadto skarżąca wskazała, iż odszkodowanie powinno obejmować także zadośćuczynienie za bezprawne przejęcie należącej do niej nieruchomości, w szczególności wobec przekroczenia przez funkcjonariuszy publicznych swoich uprawnień. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, niż podniesiono w skardze. Sprawa dotyczy odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Stosownie do treści art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości. Przepis ten odsyła, w zakresie ustalenia odszkodowania, ogólnie do zasad i trybu ustanowionych w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Chodzi tutaj w szczególności o przepis art. 118 ust. 1 stanowiący, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, przeprowadza rozprawę administracyjną. Rozprawa jest szczególną formą postępowania dowodowego, gdyż strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, zadawać pytania świadkom, biegłym i przedstawiać zarzuty oraz propozycje. Rozprawa administracyjna zatem stwarza dla strony postępowania najpełniejszą możliwość zajęcia stanowiska co do wyników postępowania dowodowego i to w sposób udokumentowany w aktach sprawy w protokole (art. 67 § 2 pkt 4 kpa). Za taką wykładnią przepisu art. 73 ust. 4 przemawia również to, że zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, szacującej wartość nieruchomości. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy z 13 października 1998 r., przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem (art. 73 ust. 5). Uwzględnienie wszystkich tych elementów odszkodowania wymaga również przeprowadzenia oględzin nieruchomości oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego, co do jej stanu z dnia wejścia w życie ustawy. Postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za pozbawienie właścicieli nieruchomości ex lege prawa własności w tym szczególnym trybie, powoduje konieczność zapewnienia im w postępowaniu takich samych gwarancji procesowych, jakie przysługują osobom, które pozbawiono prawa własności w drodze decyzji administracyjnej, której niezbędnym elementem jest ustalenie wysokości odszkodowania. Należy więc przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość, która z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., obligatoryjne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej o jakiej mowa w art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tak NSA w wyroku z dnia 17 lipca 2003 r., SA/Bd 1271/03). W przedmiotowej sprawie z akt administracyjnych nie wynika, aby przeprowadzona była obligatoryjna rozprawa administracyjna. Fakt ten stanowi naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Sąd nie rozpoznawał kwestii dotyczących zasadności skargi, gdyż tylko decyzja wydana po przeprowadzonym w sposób zgodny z prawem postępowaniu administracyjnym, podlega ocenie merytorycznej przez Sąd. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawach sygn. akt I SA/Wa 28/05, 29/05 i 2306/05. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.