I OSK 877/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Jan Paweł Tarno Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 6 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Lu 597/06 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Lublinie z dnia [...]nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje na rzecz adwokata R. R. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) plus należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonych przez Skarb Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M.G. na decyzję Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Lublinie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że zaskarżoną decyzją z dnia 13 listopada 2006 r., na podstawie § 33 Regulaminu studiów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego po rozpatrzeniu odwołania M.G. od decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] o skreśleniu skarżącego z listy studentów - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, skoro skarżący był zobowiązany do zaliczenia sesji egzaminacyjnej w terminie do dnia 26 września 2006 r., a bezspornym jest, że wszystkich wymaganych zaliczeń skarżący nie posiada. W takiej sytuacji złożenie przez M.G. wniosków o zaliczenia komisyjne z dwóch przedmiotów złożone w dniu 26 i 29 września 2006 r. było spóźnione. Na powyższą decyzję M.G. wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając zastosowanie nietrafnej podstawy prawnej decyzji oraz stwierdził, że decyzja o skreśleniu z listy studentów jest przedwczesna. Skarżący złożył wnioski (w dniu 26 i 29 września 2006 r.) o wyznaczenie terminu egzaminu komisyjnego z przedmiotów prawo międzynarodowe publiczne i postępowanie cywilne, natomiast odnośnie prawa handlowego zwrócił się z wnioskiem o pozwolenie na warunkowe podjęcie studiów w następnym okresie zaliczeniowym (ewentualnie o pozwolenie na powtarzanie przedmiotu), zaś decyzja odmawiająca wyznaczenia terminu ustnego zaliczenia komisyjnego przedmiotu prawo prywatne międzynarodowe została zaskarżona do sądu administracyjnego. Do czasu wydania decyzji w powyższych kwestiach nie ma podstaw do skreślenia skarżącego z listy studentów. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z Regulaminem studiów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II niezaliczenie przez studenta jednego z okresów zaliczeniowych w sytuacji, gdy uzyskał w okresie wcześniejszym zgodę na powtarzanie semestru (roku) upoważnia dziekana do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów. Organ I instancji decyzją z dnia 13 października 2006 r. skreślił M.G. z listy studentów kierunku [...] z uwagi na niezłożenie indeksu i karty okresowych osiągnięć studenta do dnia 26 września 2006 r. i niezaliczenie [...] semestru studiów w roku akademickim 2005/2006 z powodu uzyskania ocen niedostatecznych z przedmiotów - [...], [...], [...], [...]. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Rektor wskazał, że choć zarzut niezłożenia indeksu i karty jest nietrafny, to w zakresie niezaliczenia [...] semestru studiów stanowisko organu I instancji jest prawidłowe. Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki określa regulamin studiów. Sąd stwierdził, że w dacie podejmowania decyzji o skreśleniu z listy studentów obowiązywał Regulamin studiów uchwalony w dniu 21 kwietnia 2006 r. z mocą obowiązującą od dnia 1 października 2006 r. i wyłącznie przepisy tego Regulaminu można było zastosować w sprawie. Niemniej jednak także poprzedni regulamin kwestie przyczyn skreślenia studenta z listy studentów na skutek niezaliczenia jednego z okresów zaliczeniowych regulował tak samo. Niezaliczenie jednego lub więcej przedmiotów powinno wynikać z indeksu studenta, jego kart okresowych osiągnięć lub protokołu. Z akt administracyjnych w sprawach III SA/Lu 357/06 i III SA/Lu 598/06 wynika, że w indeksie skarżącego jest wpisana za semestr [...] roku akademickiego 2005/2006 ocena niedostateczna - z [...] z egzaminu w sesji letniej i z egzaminu w sesji letniej poprawkowej. Z akt sprawy III SA/Lu 357/06 wynika ponadto, że w dniu 6 lipca 2006 r. wydana został ostateczna decyzja Rektora o niewyrażeniu zgody na wyznaczenie w stosunku do M.G. zaliczenia komisyjnego z [...], co oznacza utrzymanie w obrocie prawnym faktu niezaliczenia przez skarżącego tego przedmiotu. To z kolei oznacza, że skarżący otrzymał co najmniej jedną ocenę niedostateczną i nie zaliczył co najmniej jednych zajęć w semestrze i wypełnia przesłanki niezaliczenia okresu rozliczeniowego (§ 14 w zw. z § 18 ust. 2 pkt 2 Regulaminu). Ponadto na rozprawie sądowej w dniu 22 lutego 2007 r. skarżący potwierdził, iż otrzymał oceny niedostateczne ze wszystkich wymienionych w decyzjach o skreśleniu go z listy studentów przedmiotów. Skoro skarżący już raz skorzystał z pozwolenia na powtarzanie semestru, to w świetle § 18 ust. 2 pkt 1-2 Regulaminu decyzja o skreśleniu z listy studentów była prawidłowa. W skardze kasacyjnej od tego wyroku ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił wyrokowi naruszenie przepisu § 18 ust. 2 pkt 2 Regulaminu w zw. z art. 160 ust. 1 i art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym przez uznanie, że skreślenie z listy studentów może nastąpić po uzyskaniu ocen niedostatecznych ale przed zakończeniem postępowań w sprawie zaliczenia semestru i pominięcie § 17 ust. 1 Regulaminu oraz art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym , podczas gdy przepisy te uprawniają studenta do wnioskowania o dodatkowy egzamin komisyjny i możliwość odwołania się od decyzji Rektora w tym zakresie. Z uwagi na powyższe uchybienia wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o uwzględnienie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W ocenie skarżącego pomimo otrzymania negatywnych ocen ze wszystkich przedmiotów wymienionych w decyzji nie zaistniały przesłanki do skreślenia go z listy studentów, albowiem o niezaliczeniu semestru można mówić dopiero w przypadku prawomocnych orzeczeń w tym zakresie. Tymczasem zaskarżona decyzja o skreśleniu go z listy studentów nastąpiła przed zakończeniem trybu odwołań od wyników oceny poszczególnych przedmiotów w [...] semestrze. Sąd I instancji oddalając skargę usankcjonował decyzję pozbawiającą skarżącego możliwości odwołania się, jakie przewiduje Regulamin i ustawa o szkolnictwie wyższym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie, wskazując, iż Regulamin nie przewiduje zaliczeń komisyjnych a jedynie egzaminy komisyjne, a co więcej termin sesji letniej kończy się z dniem 26 czerwca każdego roku, a termin sesji poprawkowej w dniu 25 września, a zatem podania skarżącego zostały wniesione już po terminie zakończenia sesji poprawkowej, którego upływ powoduje wpisanie studenta na kolejny rok lub wykreślenie z listy studentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny w myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) orzeka w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej odnosi się do naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu § 18 ust.2 pkt 2 Regulaminu studiów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Jana Pawła II w związku z art. 160 ust. 1 i art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym(Dz. U. Nr 164,poz.1365 ze zm.) przez uznanie, że skreślenie z listy studentów może nastąpić po uzyskaniu ocen niedostatecznych ale przed zakończeniem semestru. Zarzut, w świetle akt sprawy, nie może być uznany za zasadny. Przepis § 18 ust.2 pkt 2 pow. Regulaminu stanowi, że w stosunku do studenta, który zaliczył pierwszy semestr (rok) a nie zaliczył jednego z następnych okresów rozliczeniowych, dziekan wydaje decyzję o skreśleniu z listy studentów. Jak wynika z wyjaśnień samego skarżącego otrzymał on oceny niedostateczne z wszystkich wymienionych w decyzjach o skreśleniu go z listy studentów przedmiotów. Powołany przepis należy interpretować w łączności z przepisem § 18 ust. 4 Regulaminu, zgodnie z którym student może uzyskać pozwolenie na powtarzanie semestru (roku) jeden raz w czasie studiów, chyba że przyczyną niezaliczenia jest długotrwała choroba lub inne ważne przyczyny. Skarżący M.G. już raz korzystał z pozwolenia na powtarzanie semestru a zatem także ten fakt upoważniał Dziekana do wydania decyzji o skreśleniu ze studiów. W dacie wydawania decyzji Dziekana o skreśleniu z listy studentów ( [...])M.G. w obrocie prawnym była już ostateczna decyzja Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II z dnia 6 lipca 2006 r. o niewyrażeniu zgody na wyznaczenie w stosunku do M.G. zaliczenia komisyjnego z [...]. Taka decyzja, jako decyzja podjęta w ramach wewnętrznych stosunków zakładowych nie jest zaskarżalna do sądu administracyjnego. W tej sytuacji w dacie orzekania skarżący nie zaliczył co najmniej jednych zajęć a tym samym wypełnił przesłanki niezaliczenia okresu rozliczeniowego. Także podnoszone przez skarżącego możliwości warunkowego podjęcia studiów w następnym okresie rozliczeniowym i złożenia jednego z egzaminów w tym trybie, w sytuacji ostatecznego braku jednego zaliczenia i niezłożenia innych egzaminów nie mogą stanowić podstawy zarzutu błędnej wykładni przepisu § 18 ust.2 pkt 2 Regulaminu. Dodać należy, że w myśl § 16 ust. 3 egzamin poprawkowy student zobowiązany jest złożyć w sesji poprawkowej, w semestrze letnim od 10 do 25 września. Przepis art. 160 ust. 1 pow. ustawy stanowi, że organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów a przepis art. 190 ust.2 pkt 2 stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Skarżący nie zaliczył semestru w określonym terminie. Dokonując zatem interpretacji wskazanych postanowień Regulaminu studiów w nawiązaniu do powołanych artykułów ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawa nie naruszył. Drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczył naruszenia prawa materialnego poprzez pominięcie przepisu § 17 ust. 1 Regulaminu studiów i art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym w sytuacji gdy przepisy te uprawniają do ubiegania się o dodatkowy egzamin komisyjny i możliwość odwołania się od decyzji Rektora w tym zakresie. Jak wynika z akt sprawy w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji i wydania wyroku była już w obrocie prawnym ostateczna decyzja Rektora o odmowie wyrażenia zgody na komisyjne zaliczenie przedmiotu, takiego zaliczenia nie przewidywał Regulamin studiów. W myśl art. 1 kodeksu postępowania administracyjnego normuje on postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Sprawy takie jak wyrażenie zgody na egzamin komisyjny choć załatwiane w toku instancji (od decyzji dziekana służy odwołanie do Rektora) nie mają charakteru spraw indywidualnych załatwianych w drodze decyzji administracyjnych, są to decyzje zakładowe, związane z tokiem studiów. Decyzją w sprawach indywidualnych jest natomiast m.in. decyzja o skreśleniu z listy studentów, która była kontrolowana w toku instancji i od której służyła skarga do sądu administracyjnego. W związku z powyższym zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być uznane za uzasadnione a tym samym na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.