II SA/Wa 2227/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]. na podstawie art. 9, 10, 13 ust. 3 i 4, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2 i art. 49 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 42 z 2002 r. poz. 368), oraz § 7 i 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 121, poz. 1302) stwierdził wygaśnięcie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. w sprawie przyznania [...] K. J. świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotowe świadczenie przysługuje żołnierzowi zawodowemu posiadającemu rodzinę, jeżeli Agencja nie może przydzielić mu odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z członkami rodziny. Decyzją nr [...] z [...] lipca 2003 r. przyznano [...] K. J. kwaterę stałą w [...]. o odpowiedniej powierzchni użytkowej i mieszkalnej – zgodnie z przysługującymi normami decyzja stała się ostateczna. Dalej organ wskazał, że w tych okolicznościach decyzja umożliwiająca pokrycie kosztów najmu dotychczas zajmowanego lokalu stała się bezprzedmiotowa i należało orzec jej wygaśnięcie. Datę wstrzymania wypłaty - [...] września 2003 r. - uzasadnił brzmieniem § 8 ust. 3 w zw. z § 7 powołanego wyżej rozporządzenia MON z 26 lutego 1996 r. Od decyzji K. J. złożył odwołanie, zarzucając, iż rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne narusza art. 78 Konstytucji RP, gdyż działa wstecz. Według odwołującego się realizacja prawa do kwatery następuje przez faktyczne przyjęcie tej kwatery na podstawie stosownego protokołu. Tymczasem z winy oddziału terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]. nie mógł przyjąć przydzielonej mu kwatery z uwagi na usterki jakie w niej występowały. Przywołane przez organ rozporządzenie MON z 28 kwietnia 2000 r. wskazuje, że podstawą zajęcia kwatery jest decyzja o jej przydziale oraz protokół zdawczo-odbiorczy. Rozpoznając odwołanie Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją z [...] listopada 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty wstrzymania wypłaty przyznanego świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego i wstrzymał wypłatę przedmiotowego świadczenia od [...] sierpnia 2003 r. pozostawiając pozostałe postanowienia organu I instancji bez zmian. W konkluzji uzasadnienia decyzji organ wskazał, iż skoro realizacja prawa do kwatery następuje w momencie wydania decyzji o przydziale, to z tym momentem następuje utrata uprawnień do pobierania świadczenia finansowego umożliwiającego zwrot kosztów najmu. Organ I instancji prawidłowo stwierdził podstawy do wygaśnięcia decyzji przyznającej świadczenie finansowe na zwrot kosztów najmu. Jednak w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do przyjęcia [...] września 2003 r. jako daty od której należy wstrzymać wypłatę świadczenia. Prawidłowo datą tą jest data wydania ostatecznej decyzji o przydziale kwatery, co nastąpiło [...] sierpnia 2003 r. Dalej podkreślił, iż jakkolwiek takie rozstrzygnięcie działa na niekorzyść strony to organ przywołując art. 139 kpa. przyjął, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne narusza prawo i interes społeczny w stopniu pozwalającym na ominięcie zakazu orzekania na niekorzyść strony. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której K. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie wypłaty przedmiotowego świadczenia od 29 września 2003 r. Skarżący podkreślił, że dopiero od tej daty mógł skutecznie objąć kwaterę. Wcześniej miał miejsce szereg usterek, które powinny być usunięte przed objęciem kwatery. Usterki te usunięto i kwaterę protokolarnie objął właśnie 29 września 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 czerwca 2006 r. w spawie sygnatura akt 4/II/Po 2845/03 uchylił zaskarżoną decyzję oraz określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podkreślił, że prawidłowo organy obu instancji przyjęły, że z chwilą otrzymania decyzji przyznającej kwaterę stałą o przewidzianych w ustawie normatywach brak jest podstaw do wypłaty świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu dotychczas wynajmowanego lokalu mieszkalnego. Prawidłowo organy przyjęły, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2000 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.) prawo do lokalu realizuje się między innymi przez przydział kwatery, wobec powyższego realizacja prawa do kwatery następuje w momencie wydania ostatecznej decyzji o przydziale i należy zgodzić się z organem, iż z tym momentem następuje utrata uprawnień do pobierania świadczenia finansowego umożliwiającego zwrot kosztów najmu. Przyznał rację skarżącemu, że kwatera powinna odpowiadać także standardom o których mowa w art. 32 ustawyo zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Generalnie przyjmuje się, że na zajęcie lokalu nie pozwalają jedynie poważne niedociągnięcia techniczne, a drobne usterki, jeżeli nawet są, nie stanowią przeszkody do zasiedlenia. Zatem skarżący mógł objąć kwaterę już z datą decyzji ostatecznej przyznającej mu kwaterę stałą to jest [...] sierpnia 2003 r. tym bardziej, że kwaterę mógł obejrzeć i dokonać jej przeglądu także wcześniej i zgłosić stosowne zastrzeżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że jakkolwiek ma rację organ odwoławczy, że przywołane przepisy rozporządzenia MON z 8 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, zezwalające na stosowanie przepisów obowiązujących przed ich wejściem w życie, nie obejmują wszystkich stanów faktycznych związanych ze świadczeniem finansowym i odnoszą się do zawartych umów najmu i nie są powiązane z realizacją prawa do kwatery stałej i wobec tego w tej sytuacji winien mieć zastosowanie § 5 ust. 2 rozporządzenia ww., to skarga miała uzasadnione podstawy o tyle, że zaskarżone orzeczenie zapadło z naruszeniem art. 139 kpa. Generalnie przepis ten zezwala organowi odwoławczemu na orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się tylko w szczególnie uzasadnionych w ustawie przypadkach. Zaskarżona decyzja musi rażąco naruszać prawo lub rażąco naruszyć interes społeczny. Oznacza to, nie jakiekolwiek naruszenie prawa lub interesu społecznego ale naruszenie kwalifikowane jego rozmiarami w stopniu nie pozwalającym na pozostawienie zaskarżonego rozstrzygnięcia w obrocie prawnym z uwagi na oczywistość i dużą intensywność dokonanych naruszeń. Tego typu uchybień rozstrzygnięcie organu I instancji nie zawiera, zatem organ II instancji przekraczając granice zakreślone w art. 139 kpa naruszył przepisy postępowania w stopniu wpływającym istotnie na rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powodując konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ust 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. J. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]. z dnia [...] września 2003 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu K. J. świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na skutek uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, pozostało do rozpatrzenia odwołanie K. J. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2003 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Dalej organ podkreślił, że rozpatrując odwołanie jest związany oceną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego, który rozpoznawał skargę na kwestionowaną decyzję. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wobec powyższego organ wskazał, że z dniem [...] sierpnia 2003 r. nastąpiła utrata uprawnień K. J. do przedmiotowego świadczenia. Jednak orzeczenie o wstrzymaniu wypłaty tego świadczenia od [...] września 2003 r., aczkolwiek wadliwe, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji i orzeczenia w tej sprawie na niekorzyść strony odwołującej się. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 153 p.p.s.a "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia", oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną przez ten organ i do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym jak i wyjaśnienie dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Wobec powyższego podkreślić należy, że zarówno organ administracji jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach Ocena prawna o której mowa jest wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych, a więc traci moc wiążącą jedynie w przypadku: - zmiany ustawy - zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy - po wzruszeniu orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 7 czerwca 2006 r. w sprawie sygnatura akt 4/IISA/Po 28456/03, uchylając decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w [...]. z [...] listopada 2003 r. Nr [...] stwierdził, że organ II instancji prawidłowo przyjął, że wydanie ostatecznej decyzji przydziału kwatery jest momentem, w którym następuje utrata uprawnień do świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Sąd administracyjny przyznał rację skarżącemu, że przydzielona kwatera winna odpowiadać standardom, o których mowa w art. 32 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Dalej wskazał, że na zajęcie lokalu nie pozwalałyby jedynie poważne niedociągnięcia techniczne. W sprawie niniejszej przyznawany lokal był wyremontowany, zaś stwierdzone drobne usterki nie stanowiły przeszkody do jego zasiedlenia. Zatem skarżący mógł objąć kwaterę już z datą wydania decyzji ostatecznej tj. [...] sierpnia 2003 r. Wskazał również, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy § 5 ust 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 października 2001 r. Jednak Sąd stwierdził, że organ II instancji dokonując zmiany daty wstrzymania wypłaty z [...] września 2003 r. na [...] sierpnia 2003 r. orzekł na niekorzyść strony z naruszeniem art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten zezwala na orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się, jedynie wówczas gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Takie sformułowanie oznacza, nie jakiekolwiek naruszenie prawa lub interesu społecznego, ale naruszenie kwalifikowane jego rozmiarami w stopniu, który nie pozwala na pozostawienie zaskarżonego rozstrzygnięcia w obrocie prawnym, z uwagi na oczywistość i dużą intensywność dokonanych naruszeń. Zdaniem Sądu tego typu uchybień rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne nie zawiera dlatego też decyzja organu II instancji orzekająca na niekorzyść skarżącego, została uchylona jako naruszająca art. 139 kpa. Wobec orzeczenia Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu, prawidłowo Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej działając jako organ II instancji w niniejszej sprawie administracyjnej, rozpatrując odwołanie, będąc związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego, prawidłowo uznał, że z dniem [...] sierpnia 2003 r. nastąpiła utrata uprawnień skarżącego do przedmiotowego świadczenia i orzeczenie o wstrzymaniu wypłaty tego świadczenia od [...] września 2003 r., aczkolwiek wadliwe, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji orzeczenia w tej sprawie na niekorzyść strony odwołującej się, przez co utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa, bowiem została wydana zgodnie z oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego, który rozpatrywał skargę na kwestionowaną decyzję, a zgodnie z art. 153 p.p.s.a, jest ona dla organu wiążąca. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.