III SA/Gl 632/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant Sekretarz sądowy Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2007 r. przy udziale – sprawy ze skargi H. M na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...]r. nr [...] orzekającej o odpowiedzialności H. M. za należności podatkowe spadkodawcy F. M. w podatku od towarów i usług w kwocie [...]zł. Przedstawiając stan faktyczny oraz argumentację prawną organ odwoławczy podał, że w dniu [...]r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności H. M. jako spadkobiercy F. M. za zaległości podatkowe spadkodawcy z tytułu podatku od towarów i usług. Postanowienie w przedmiocie wszczęcia postępowania zostało stronie doręczone za pośrednictwem Urzędu Pocztowego. Na skutek niemożności doręczenia przesyłki adresatowi w sposób określony w art. 148, 149 Ordynacji podatkowej przedmiotowe postanowienie na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej uznane zostało za doręczone po upływie 14 dni od dnia złożenia przesyłki w placówce pocztowej tj. w dniu [...]r. Domniemanie doręczenia, o którym mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej przyjęte zostało również w odniesieniu do postanowienia z [...]r. nr [...] o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy organ podatkowy I instancji wydał wskazaną na wstępie decyzję z [...]r. Decyzja ta została doręczona stronie również w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z [...]r. nr [...] organ I instancji na podstawie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej sprostował z urzędu oczywistą omyłkę popełnioną w decyzji z [...]r. Postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu [...]r. W dniu [...]r. strona złożyła w kancelarii [...] Urzędu Skarbowego w K. pismo stanowiące odwołanie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...]r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia w/w odwołania. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest studentką i tuż po zakończeniu sesji letniej wyjechała na wakacje za granicę gdzie przebywała do końca [...]r., zatem w czasie kiedy organ podatkowy kierował do niej pisma, pozostawała poza granicami kraju. Po powrocie z wakacji w dniu [...]r. odebrała postanowienie z [...]r. w przedmiocie sprostowania, natomiast ze sprawa zapoznała się w dniu [...]r. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji z [...]r. uznana została za doręczoną stronie w dniu [...]r., zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej upłynął z dniem [...]r. Odwołując się do art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej organ podniósł, że przepis ten zawiera cztery przesłanki, które aby wniosek o przywrócenie terminu mógł zostać rozpoznany pozytywnie muszą wystąpić łącznie, tj. 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminowi 2) wniesienie wniosku o przywrócenie terminu 3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku i 4) dopełnienie czynności, dla której był ustanowiony termin, tj. wniesienie odwołania. Organ uznał że strona dopełniła jedynie dwóch z tych przesłanek, tj. złożyła wniosek o przywrócenie terminu i dołączyła do niego odwołanie. Odnosząc się natomiast do przedstawionej w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu argumentacji o pobycie strony poza granicami kraju w czasie, kiedy organ podatkowy kierował do niej pisma związane ze sprawą, organ odwoławczy uznał, że przesłanka polegająca na braku winy w uchybieniu terminu nie została spełniona. Ze złożonego w dniu [...]r. pisma wynika, że strona powróciła do kraju z końcem [...]r., natomiast ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z [...]r. wynika, że placówka pocztowa K. [...] przechowywała w/w pismo przez okres 14 dni, tj. od [...]r. d [...]r. i dopiero [...]r. zwróciła przesyłkę nadawcy. O pozostawieniu pisma w swojej placówce poczta informowała adresatkę dwukrotnie tj. w dniu [...]r. oraz w dniu 7 [...]r. Powtórne zawiadomienie nastąpiło już po powrocie strony z wakacji, zatem mogła ona odebrać decyzję i wnieść odwołanie w terminie. Ponadto nawet gdyby strona usprawiedliwiła brak sposobności odbioru w/w decyzji, okoliczność ta w rozpatrywanej sprawie nie mogłaby stanowić wystarczającego potwierdzenia braku jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Organ zaznaczył, iż przeszkoda polegająca na niewiedzy strony o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe zmarłego ojca ustała w dniu [...]r. tj. w dniu doręczenia stronie postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...]r. Zatem siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu liczony od dnia ustania przeszkody upływał z dniem [...]r. Oznacza to zdaniem organu, że przedmiotowy wniosek z [...]r. wniesiony został z przekroczeniem terminu określonego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. W skardze datowanej [...]r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż przed wydaniem postanowienia organ II instancji winien był wyjaśnić ze skarżącą czy i w jakich okolicznościach odebrała ona awizo z[...]r. Sama bowiem adnotacja na kopercie nie oznacza, że awizo do adresatki dotarło. Skarżąca przyznała we wniosku o przywrócenie terminu, że pierwszą przesyłką, jaką odebrała było postanowienie z [...]r., doręczone w dniu [...]r. W takich okolicznościach organ II instancji winien był co najmniej wezwać ją do złożenia wyjaśnień dotyczących awiza z dnia [...]r. Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącej organ II instancji winien był przesłuchać listonosza na okoliczność gdzie i w jaki sposób pozostawia awiza. W tym miejscu pełnomocnik skarżącej zaprzeczył, aby kiedykolwiek dotarło do niej awizo z [...]r. Zdaniem pełnomocnika skarżącej błędny jest pogląd organu, że skarżąca nie dochowała siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, albowiem przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu [...]r., kiedy skarżąca została zapoznana z treścią decyzji z [...]r. Z treści postanowienia z [...]r. w przedmiocie sprostowania wynika jedynie, że dotyczy ono decyzji z [...]r. Nie wynika jednak z tego postanowienia jakie było uzasadnienie tej decyzji a przede wszystkim jakich kwot podatku decyzja dotyczyła. Sprostowanie objęło jedynie zmianę podstawy prawnej naliczania odsetek, w związku z czym z treści postanowienia strona nie mogła wywnioskować treści decyzji. Natomiast po otrzymaniu tego postanowienia zwróciła się do pracownika urzędu skarbowego, z którym umówiła się na dzień [...]r. i wówczas zapoznała się z decyzją. To pracownik urzędu skarbowego zasugerował skarżącej złożenie odwołania oraz wniosku o przywrócenie terminu. Za jego namową w treści wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wpisała informację, że ze sprawą zapoznała się w dniu [...]r. Zatem w ocenie pełnomocnika to pracownik urzędu skarbowego nie poinformował skarżącej o ewentualnej konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty otrzymania postanowienia o sprostowaniu decyzji. W związku z tym, że organ II instancji nie wezwał skarżącej do złożenia wyjaśnień, nie uzyskał informacji na temat kontaktów skarżącej z urzędem skarbowym i uzyskanych po dniu [...]r. wyjaśnień. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Uznał również, iż postanowienie to zostało wydane w okolicznościach pozwalających na stwierdzenie, że zostały naruszone podstawowe zasady postępowania podatkowego, tj. art. 121-123 Ordynacji podatkowej. Miało to polegać na tym, że organ odwoławczy nie przesłuchał skarżącej ani na okoliczność czy dotarło do niej awizo z [...]r. ani na okoliczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu po ponad siedmiodniowym terminie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy oraz zarzuty zawarte w skardze. Następnie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze zwrócił uwagę, że jak zaznaczono na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu I instancji z [...]r. zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Tym samym wzywanie strony czy też listonosza do złożenia wyjaśnień dotyczących decyzji z [...]r. nie było w opinii organu odwoławczego konieczne. Organ II instancji zwrócił uwagę, że skarżąca nie wskazywała na nieprawidłowości, które czyniłyby w/w doręczenie zastępcze bezskutecznym. Zarzut o nieotrzymaniu przez nią awiza z [...]r. podniesiony został dopiero na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem organu odwoławczego zarzutu tego nie można uznać za zasadny, albowiem skarżąca nie uprawdopodobniła swojego stanowiska ani na etapie postępowania przed organem podatkowym ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie jest przy tym wystarczające samo zaprzeczenie adresata pisma, iż nie powziął wiadomości o złożeniu przesyłki w danym urzędzie. W tym kontekście zarzut naruszenia art. 121-123 Ordynacji podatkowej uznać należy za bezpodstawny. Organ odwoławczy podtrzymał także swoje stanowisko o niedochowaniu przez skarżącą terminu przewidzianego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej podnosząc, iż w okresie od [...]r do [...]r. strona miała wystarczająco dużo czasu, aby ze sprawą się zapoznać i odwołanie wnieść w terminie (tj. do [...]r.) lub wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia (tj. do [...]r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje: Skarga okazała się niezasadna, ponieważ nie można Dyrektorowi Izby Skarbowej skutecznie zarzucić, iż wydając zaskarżone postanowienie naruszył obowiązujące przepisy procesowe. Przypomnieć zatem należy, iż zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie natomiast do art. 162 § 2 p.p.s.a. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W przedmiotowej sprawie okolicznościami bezspornymi były uchybienie przez skarżącą terminowi przewidzianemu na wniesienie odwołania od decyzji z [...]r. oraz dopełnienie czynności, dla której był określony termin, tj. jednoczesne wniesienie odwołania. Spór między stronami dotyczył natomiast kwestii braku jej winy w uchybieniu terminu i dochowania przez nią terminu określonego w art. 162 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do pierwszej ze spornych kwestii Sąd nie podziela zawartego w uzasadnieniu skargi zarzutu pełnomocnika skarżącej, iż organ odwoławczy winien był z urzędu dochować czynności zmierzających do ustalenia okoliczności doręczenia jej decyzji organu I instancji. Zwrócić należy uwagę, że postępowanie incydentalne w przedmiocie przywrócenia terminu wszczynane jest na wniosek strony, ponadto to strona winna uprawdopodobnić okoliczności świadczące o jej braku winy w uchybieniu terminu. Tak więc organ podatkowy nie tylko nie może rozpatrywać kwestii przywrócenia terminu z urzędu, ale nadto nie może bez inicjatywy strony przeprowadzać czynności dowodowych. To stronę obciąża ciężar uprawdopodobnienia faktu, z którego wywodzi skutek prawny. Podkreślić należy, że w toku postępowania podatkowego skarżąca podniosła jedynie okoliczność swojego pobytu na wakacjach trwającego do końca [...]r. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy w skarżonym postanowieniu okoliczność ta nie usprawiedliwia faktu nieodebrania przez nią awiza datowanego na dzień [...]r. We wniosku o przywrócenie terminu strona nie uprawdopodobniła okoliczności świadczącej o obiektywnej niemożności odbioru przez nią decyzji organu I instancji w okresie od [...]do [...]r. tj. od powrotu skarżącej z wakacji do momentu zwrotu przesyłki zawierającej wyżej wskazaną decyzję nadawcy. Nie zakwestionowała również znajdującego się w aktach podatkowych (k. [...]) zwrotnego potwierdzenia odbioru wspomnianej przesyłki, z którego to dokumentu wynika nie tylko fakt dwukrotnego awizowania przesyłki w dniach [...]i [...]r. ale także sposób awizowania poprzez umieszczenie stosownego zawiadomienia w skrzynce pocztowej adresatki. Dopiero w skardze do tutejszego Sądu pełnomocnik skarżącej po raz pierwszy oświadczył, że wspomniana przesyłka do niej nie dotarła. Poza wspomnianym oświadczeniem nie przedłożył jednak żadnych dokumentów, które mogłyby uprawdopodobnić wspomniany fakt. W tej sytuacji wspomniane wyżej zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z [...]r. organ słusznie uznał za dowód skutecznego doręczenia przesyłki w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Należy nadmienić, że art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej posługuje się pojęciem uprawdopodobnienia przez stronę okoliczności wyłączającej jej winę w uchybieniu terminowi, co oznacza, że strona nie ma obowiązku wykazania powyższej okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości. Wystarczające jest natomiast jeśli w wyniku aktywności strony możliwe jest przyjęcie wysokiego prawdopodobieństwa okoliczności wyłączającej winę strony. Tymczasem w bieżącym postępowaniu strona nie przedstawiła okoliczności podważających znajdującego się w aktach podatkowych zwrotnego potwierdzenia odbioru w stopniu chociażby minimalnym. Niezależnie od faktu, że brak uprawdopodobnienia przez stronę okoliczności wyłączających jej winę w uchybieniu terminu stanowił wystarczającą dla organu odwoławczego przesłankę odmowy jego przywrócenia, Sąd zbadał również zasadność drugiego z zarzutów skargi, polegającego na błędnym, zdaniem pełnomocnika skarżącej, przyjęciu złożenia wniosku o przywrócenie terminu po upływie okresu wskazanego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Zwrócić należy uwagę, że przepis ten nakazuje liczyć bieg określonego w nim terminu od dnia ustania przeszkody. Organ odwoławczy uznał, iż przeszkodę stanowiła niewiedza strony o wydanej decyzji, która to przeszkoda ustała w dniu doręczenia jej postanowienia o sprostowaniu z [...]r., tj. w dniu [...]r. Pogląd ten Sąd uznał za trafny, albowiem co najmniej od tego momentu strona wiedziała o fakcie wydania przez organ podatkowy decyzji orzekającej o jej odpowiedzialności podatkowej. Jeżeli natomiast strona podniosła, że przeszkoda ustała dopiero w dniu [...]r., tj. z dniem fizycznego zapoznania się przez nią z treścią decyzji, to na niej ciążył obowiązek wykazania istnienia obiektywnej przeszkody w możliwości zapoznania się z decyzją w okresie od [...]r. do [...]r. Za taką obiektywną przeszkodę nie może zostać uznany fakt, że strona umówiła się na rozmowę z organem podatkowym I instancji dopiero w dniu [...]r. To strona jest bowiem dysponentem swojej sytuacji prawnej i miała możliwość wyjaśnienia tej kwestii wcześniej. Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia przez organ podatkowy przepisu art. 121-123 Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, że strona w toku postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu nie złożyła wniosku dowodowego, jak również nie wskazała kwestii, które organ mógł zbadać. Co zaś się tyczy zarzutu naruszenia wynikającej z art. 121 Ordynacji podatkowej zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego, podkreślić należy, że to właśnie pracownik organu podatkowego I instancji zwrócił uwagę strony na możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Uczynił tym samym zadość wynikającemu z art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej obowiązkowi udzielenia niezbędnych informacji i wyjaśnień. Z przepisu tego nie wynika natomiast obowiązek doradzania stronie, co powinna zamieścić w takim wniosku. W tym zakresie strona mogła skorzystać z pomocy adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Działając zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.