IV SA/Wa 2000/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński,, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2007r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) sierpnia 2006 r. nr (...) w przedmiocie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 21 kwietnia 2006r. zatytułowanym "skarga" J. K. wystąpił do Burmistrza Miasta M. o nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego, podnosząc iż działania podejmowane przez właścicieli sąsiedniej działki tj. B. K. i J. K. polegające na nawożeniu na ich działkę ziemi - zmierzają do zmiany stosunków wodnych na posesji skarżącego. W związku ze złożoną "skargą" w dniu 27 kwietnia 2006r. przedstawiciele Urzędu Miasta M. przeprowadzili kontrolę w trakcie której stwierdzili, że na przedmiotowej działce prowadzona jest budowa budynku mieszkalnego. Na działce znajdują się dwie nieduże pryzmy ziemi i piachu. Stwierdzono ponadto, iż pozostały teren działki nie został podwyższony i jego poziom nie uległ zmianie oraz że na działce nie dokonywano zmian które mogły spowodować zmianę stosunków wodnych na sąsiedniej działce należącej do J. K. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół. Podpisując protokół J. K. zaznaczył, iż nie zgadza się z opinią przedstawicieli Urzędu Miasta M. W trakcie kontroli sporządzono również dokumentację fotograficzną. Decyzją z dnia (...) kwietnia 2006r. nr (...) Burmistrz Miasta M. działając na podstawie art. 105 k.p.a po rozpoznaniu powyższej skargi J. K. orzekł o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W oparciu o zgromadzoną dokumentację w sprawie organ stwierdził, iż właściciele działki nr (...) nie naruszyli przepisu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) zabraniającego dokonywania zmian stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W dniu 9 maja 2006r. J. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż nie brał udziału w przeprowadzonej w dniu 27 kwietnia 2006r. kontroli, a ponadto decyzja nie uwzględnia jego żądania. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a decyzją z dnia (...) sierpnia 2006r. znak: (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż zgodnie z art.105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie zaszła właśnie taka sytuacja, gdyż postępowanie wszczęte na wniosek J. K., dotyczące rzekomej zmiany stosunków wodnych na terenie sąsiadującym z jego działką nie potwierdziło podnoszonych zarzutów. Kluczowe znaczenie dla sprawy ma protokół z oględzin przedmiotowej nieruchomości oraz dokumentacja fotograficzna, z której wynika, że na działce sąsiedniej znajdują się dwie niewielkie pryzmy ziemi i piachu, wykorzystywane zapewne do budowy domu i nie mogą wpłynąć na zmianę panujących na tym ternie stosunków wodnych. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w dniu 25 września 2006r. wniósł J. K. Zarzucił, iż decyzja nie uwzględnia jego stanowiska Zdaniem skarżącego Kolegium nie ustosunkowało się do prośby skarżącego o "rekontrolę" i stwierdzenie stanu faktycznego jaki zaistniał po nawożeniu ziemi przez jego sąsiadów. Ponadto skarżący załączył do skargi 4 zdjęcia, które jak wyjaśnił na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zrobione zostały w sierpniu 2006r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art.145 §1 ust.1 pkt b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a) sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję jeśli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art.145 § 1 1 art. 145 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego tj. dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. I tak zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów od niej niezawinionych. Podkreślić przy tym należy, że dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 §1 ust.1 pkt b nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2000r., II RN 200/01 OSNP 2003, nr 24, poz.582). Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy (treść decyzji). Jak wynika z załączonej do akt administracyjnych decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia (...) czerwca 2004r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr (...) , współwłaścicielami wskazanej działki są B. i J.K. oraz A. i A. K. Jednocześnie z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że żadnej ze wskazanych osób nie doręczono zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stosunków wodnych. Osoby te nie uczestniczyły również w podjętych przez organ czynnościach kontrolnych oraz nie doręczono im decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji tj. Burmistrza Miasta M. Jedynie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. doręczona została jednemu ze współwłaścicieli działki nr (...) tj. B. K. Z powyższego wynika zatem, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej pominięto strony w osobach – J. K. oraz A. i A. K., co upoważnia do stwierdzenia, że w sprawie naruszono zasadę zapewnienia im czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia im przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 KPA). To uchybienie przepisom procedury, stanowiące podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a) obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 ust.1 pkt b p.p.s.a do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ponadto przepisy postępowania administracyjnego nakładają na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie odpowiadają wymogom stawianym przez art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Do podstawowych elementów decyzji należy bowiem jej uzasadnienie faktyczne i prawne, które spełnia prawny obowiązek wykazania, na jakiej podstawie decyzja została podjęta, daje podstawę kontroli poprawności decyzji i odpowiada procesowi podjęcia decyzji przez organ orzekający. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) sierpnia 2006r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. umarzająca postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 k.p.a. Jednocześnie w treści zaskarżonych decyzji organy powoływały się na treść art. 29 ustawy Prawo wodne. Przepis ten stanowi, między innymi iż właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W świetle powyższego zatem organy prowadzące w sprawie postępowanie powinny jednoznacznie ustalić czy na działce nr (...) prowadzone są jakiekolwiek działania mogące wpływać na zmianę stanu wody na gruncie, a zwłaszcza na zmianę kierunku odpływu znajdującej się na tym gruncie wody opadowej lub kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Obowiązkiem organu wynikającym z treści art. 7 i 77 k.p.a. jest ustalenie czy powodem ewentualnych zmian stanu wody na gruncie skarżącego są działania podejmowane przez właścicieli działki (...) czy też zmiany te wynikać mogą z przyczyn niezależnych od właścicieli przedmiotowej działki, a mianowicie mogą być efektem usytuowania terenu, braku kanalizacji na tym obszarze czy jej nieprawidłowego działania. Jednakże w celu poczynienia wskazanych ustaleń niezbędne jest przeprowadzenie czynności kontrolnych bezpośrednio na przedmiotowej działce z udziałem ( a co najmniej po powiadomieniu ) wszystkich stron. Dokonane ustalenia będą stanowiły podstawę do wydania przez organ decyzji, czy to zobowiązującej właściciela gruntu do przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie, ewentualnie do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub też odmawiającej nałożenia na właścicieli powyższych obowiązków. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku stwierdzenia przez organ, iż na przedmiotowym gruncie nie są dokonywane jakiekolwiek zmiany stanu wody szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie i tym samym nie doszło do naruszenia art. 29 ustawy Prawo wodne - organ powinien odmówić zobowiązania właściciela gruntu do przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Dlatego też nie można podzielić stanowiska organu, iż w takiej sytuacji mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. Jednocześnie w oparciu art. 200 powołanej ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 150 zł (sto pięćdziesiąt złotych) tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.