II SA/Bd 235/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2007 r. sprawy ze skargi Łukasza K. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej postanawia odrzucić skargę. Łukasz K. jako szeregowy został skierowany do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. w celu określenia zdolności do czynnej służby wojskowej. Po przeprowadzeniu badań lekarsko-specjalistycznych TWKL w S. orzeczeniem Nr [...] z [...] 2005 r. ustaliła, że badany jest całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – kategoria zdrowia "D". Komisja rozpoznała u niego schorzenia wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), to jest: 1. § 70 p. 5 zespół paranoidalny, 2. § 24 p. 1 braki w uzębieniu Komisja wskazała, iż schorzenie wymienione w pkt 1 rozpoznania nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, gdyż charakter i etiologia schorzenia ma podłoże wewnątrzustrojowe – ujawniło się w trakcie odbywania służby wojskowej niezależnie od warunków i charakteru odbytej służby wojskowej. Natomiast schorzenia wskazane w pkt 2 nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, ponieważ istniało przed wcieleniem do służby wojskowej. Odwołując się od powyższego orzeczenia Łukasz K. podniósł, iż nie zgadza się z nim w kwestii związku choroby ze służbą wojskową, wskazując jednocześnie, że został wcielony do wojska jako osoba zdrowa. Rozpoznane schorzenie – zespół paranoidalny - jest następstwem warunków pełnienia służby. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., po rozpoznaniu odwołania, wydała w dniu [...] 2007 r. orzeczenie nr [...] utrzymujące zaskarżone orzeczenie w mocy. Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż z przedstawionej dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej wynika, że Łukasz K. do czynnej służby wojskowej został wcielony [...] 2005 r., natomiast z wniosku skierowania do komisji lekarskiej w pkt 2 wynika, że leczony był ambulatoryjnie w PZP od maja do lipca 2004 r. a pierwsze zaburzenia natury psychiatrycznej wystąpiły w krótkim okresie czasu po wcieleniu do służby wojskowej. W związku z powyższym, zdaniem RWKL, rozpoznane schorzenie ma charakter samoistny, a podłoże wewnątrzustrojowe i służba wojskowa nie miała wpływu na jego powstanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. Łukasz K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz domaga się uznania istnienia związku przyczynowego schorzenia ze służbą wojskową, podnosząc argumentację jak w odwołaniu od orzeczenia TWKL. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że zaskarżone orzeczenie kwestionuje z tego powodu, że stwierdzona w nim niezdolność do czynnej służby wojskowej jest bez związku ze służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o odrzucenie skargi wskazując, iż skarga w kwestii związku schorzeń ze służbą wojskową nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: O zdolności do czynnej służby wojskowej orzekają właściwe wojskowe komisje lekarskie, co wynika z przepisu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2004, Nr 241, poz.2416). Uregulowanie ustalanie związku określonych schorzeń ze służbą wojskową, zawarte jest w ustawach: ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 z późn. zm.) - art. 30-33, art. 56-57, ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 z późn. zm.) - art. 19-21, art. 31-33, oraz w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342 z późn. zm. w brzmieniu po zmianie dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) - art. 2, art. 11-12. Wskazane przepisy przewidują, że wprawdzie ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W konsekwencji orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów. Z przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992 r. Nr 57, poz. 278 z późn. zm.) wynika, że takie komisje (o których mowa w art. 29 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP) orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do czynnej służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności (§ 2-5 ust. 1 rozporządzenia), a ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. Tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim wymienione wyżej ustawy: z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Z tego wynika, że ilekroć w tych odrębnych ustawach jest mowa o wojskowych komisjach lekarskich, to chodzi o komisje, o których stanowi art. 29 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. W świetle powyższego należy stwierdzić, że jedynie część orzeczeń wojskowych komisji lekarskich podlega bezpośredniemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jest to grupa orzeczeń, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. To jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego i są wiążące dla organów administracyjnych właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej podlegającej zresztą również zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Pozostała część orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, która nie podlega bezpośredniemu zaskarżeniu do sądu, to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Jakkolwiek orzeczeń tych nie można zaskarżyć do sądu, to jednak podlegają one kontroli sądowej. Chodzi tu jednakże nie o kontrolę, którą dokonują sądy administracyjne, lecz o kontrolę dokonywaną przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Innymi słowy, od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Biorąc pod uwagę okoliczność, iż skarga dotyczy orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obu instancji (terenowej i rejonowej) jedynie w zakresie uznania związku schorzeń ze służbą wojskową, a nie odnosi się do kwestii kategorii zdrowotnej, zdolności do czynnej służby wojskowej lub zwolnienia z tej służby, należało stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie. Trzeba tu zauważyć, że Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 27.10. 1999 r., w spr. III ZP 9/99 (publ. OSNP 2000/5/167; Lex Nr 37912) stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., OSA 1/00, ONSA 2001/2/47, oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2005.04.12, II SA/Wa 2637/04, Lex Nr 166502). Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji postanowienia.