VI SA/Wa 1487/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Anna Mruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2007 r. sprawy ze skargi I. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2006 r. nr Sp. [...] w przedmiocie wniosku o unieważnienie patentu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego I. w W. kwotę 1600 ( jeden tysiąc sześćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] marca 2006 r. wniosku I. w W. o unieważnienie patentu nr Pat. 183723 udzielonego na rzecz firmy E. Limited Wlk. Brytania na podstawie art. 255 ust. 1 pkt. 1 i art. 89 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej orzekł o jego oddaleniu. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2003 r. I. w W. wystąpił do Urzędu Patentowego RP, działającego w trybie postępowania spornego, ze sprzeciwem wobec decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek pt. " Nowa polimorficzna postać II 2-metylo-4-( 4 metylo-1- piperazynylo )-10H-tieno[2,3-b][1,5]benzodiazepiny, sposób jej wytwarzania i środek farmaceutyczny " na rzecz firmy E. Limited Wlk. Brytania z uzasadnieniem, że patent został udzielony z naruszeniem art. 10 ustawy o wynalazczości, powołując art. 146 ustawy prawo własności przemysłowej. Rozwiązanie objęte zastrzeżeniem 1 zgłoszenia P-322501 nie spełnia przesłanek zdolności patentowej. Postać polimorficzna olanzepiny wg zgłoszenia P-322501 jest tą samą postacią krystaliczną, która została opisana w opisie patentowym EP 454436. Wykonanie badań analitycznych i określenie struktury krystalograficznej produktu znanego ze stanu techniki nie stanowi wynalazku i nie może być przedmiotem ochrony patentowej. Jako dowód I. załączył przeprowadzone w sprawie ekspertyzy, stosowne oświadczenia oraz publikacje [...], a także opis patentowy US 5637584. W odpowiedzi na sprzeciw uprawnieni z patentu uznali sprzeciw za bezzasadny i pismo I. z dnia [...] stycznia 2003 r. za niedopuszczalne jako sprzeciw. W uzasadnieniu wskazano błędną podstawę prawną i faktyczną-przywołany art. 146 prawo własności przemysłowej odnosi się do znaku towarowego, w sprzeciwie nie odniesiono się do patentu PL 183723 a jedynie do zgłoszenia P-322501, gdzie treść zastrzeżeń nie pokrywa się. Tak więc wskazane wyżej pismo I., jako niedotyczące patentu PL 183723, nie można uznać za sprzeciw w rozumieniu art. 246 pwp. Nadto termin do wniesienia prawidłowo sformułowanego sprzeciwu minął [...] stycznia 2003 r. Z ostrożności procesowej uprawnieni z patentu odnieśli się również do merytorycznej części pisma I. Podnieśli m.in., iż przeprowadzone przez dr inż. P. eksperymenty nie są powtórzeniem jakiejkolwiek procedury opisanej w EP 454436 albowiem zastosowano inne- proporcje substratów, rozpuszczalniki, proporcje ilości reagentów do ilości rozpuszczalników, warunki prowadzenia reakcji, warunki obróbki wodą a także inne etapy dalszej obróbki. Tylko jedna z publikacji przytoczonych przez I. była dostępna przed datą pierwszeństwa, przytoczono szereg późniejszych zgłoszeń patentowych. W odpowiedzi I. w dniu [...] listopada 2003 r. złożył nowy sprzeciw wskazując, iż błąd w przywołanych przepisach jest zwykłym przeoczeniem a odnosił się do zastrzeżeń zgłoszenia a nie udzielonego patentu, gdyż był on niedostępy. W związku z tym, iż uprawniony uznał sprzeciw za bezzasadny, I. wniósł o rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 255 ust. 9 ustawy. Podniósł, iż nie podważa nowości sposobu otrzymywania II olanzepiny przez krystalizację z octanu etylu, a jedynie nowość postaci polimorficznej II olanzepiny, środka farmaceutycznego zawierającego tą postać. Na rozprawie w dniu [...] października 2005 r. pełnomocnik I., poinformowany, iż złożenie sprostowania sprzeciwu nastąpiło po terminie i w tej sytuacji może być złożony tylko wniosek o unieważnienie patentu wraz z uzasadnieniem interesu prawnego, wniósł o uznanie sprzeciwu z dnia [...] listopada 2005 r. za prawidłowy, korygujący jedynie wniosek z dnia [...] stycznia 2003 r. Zdaniem pełnomocnika I. wykazanie interesu prawnego przy wnoszeniu sprzeciwu nie jest wymagane, sprzeciw został złożony w terminie i zawierał określone żądanie a także określenie kwestionowanego przedmiotu ochrony. Fakt skorygowania w dniu [...] listopada 2003 r. nie może mieć wpływu na zmianę terminu. Interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu I. wywodzi z ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, z art. 20 Konstytucji RP i art. 5 ustawy prawo działalności gospodarczej z dnia 19 listopada 1999 r. Sporny patent należy do domeny publicznej, lek według patentu był bardzo drogi i nie mógł być dostępny do powszechnego użytku. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania Urząd Patentowy RP stwierdził, iż złożonego przez I. wniosku nie można uznać za sprzeciw wobec udzielonego patentu, ponieważ nie odnosił się do zastrzeżeń w wersji udzielonej oraz nie został prawidłowo złożony w ustawowym terminie, został więc potraktowany jako wniosek o unieważnienie patentu. I. nie wykazał zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości swojego interesu prawnego. Zgodnie z art. 28 kpa interes prawny może być wyprowadzony tylko z konkretnej normy prawa materialnego. W obszernej skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. , zwany dalej skarżącym, zastępowany przez rzecznika patentowego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania Urzędowi Patentowemu RP oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów procesowych. Podniósł zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 10 ustawy o wynalazczości, art. 255 pkt 9 i art. 256 ustawy prawo własności przemysłowej przez ich niezastosowanie, art. 246 w/w ustawy przez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu wymaga wskazania podstawy prawnej, a także art. 255 pkt 1 cyt. ustawy i przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2001 w sprawie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym Rzeczpospolitej Polskiej ( Dz. U. nr 92, poz.1018 ) przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz obrazy prawa procesowego tj. art. 6. art., 7., art. 8 kpa przez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla merytorycznego rozpoznania i ograniczenie postępowania wyłącznie do kwestii proceduralnych, art. 128 kpa poprzez jego niezastosowanie i art. 28 kpa przez jego bezpodstawne zastosowanie oraz błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż podanie błędnej podstawy prawnej w sprzeciwie-art. 146 zamiast art. 246 ustawy prawo własności przemysłowej- jest wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej. W sprzeciwie odniósł się do numeracji zastrzeżeń patentowych w brzmieniu znanym z publikacji zgłoszenia P-322501 albowiem patent 183723 w wersji zatwierdzonej decyzją Urzędu nie był dostępny w czytelni. Niemniej jednak, ponieważ zakres udzielonej przez Urząd ochrony z patentu 183723 był identyczny z zakresem ochrony żądanej przez uprawnionych w zgłoszeniu, to zarzuty braku nowości dotyczyły istoty rozwiązania objętego udzielonym patentem183723. Numeracja zastrzeżeń nie miała żadnego znaczenia merytorycznego dla kwestii zdolności patentowej wynalazku, tym bardziej, iż skarżący dokładnie określił kwestionowany przedmiot ochrony, który to nie zmienił się w trakcie postępowania o udzielenie patentu przed Urzędem Patentowym. Datę pisma skarżącego tj. dzień [...] listopada 2003 r., będącego wyjaśnieniem i sprostowaniem nieistotnych braków sprzeciwu, Urząd bezpodstawnie uznał za datę prawidłowo złożonego wniosku o unieważnienie patentu. Zgodnie z art. 246 cyt. ustawy każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego, przepis wymaga wskazania podstawy faktycznej a nie prawnej. Taką podstawę skarżący wskazał jednakże nie została ona rozpoznana merytorycznie przez Urząd. Sprzeciw od decyzji Urzędu Patentowego należy traktować jak odwołanie od decyzji, które zgodnie z art. 128 kpa nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Z treści Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2001 w sprawie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym Rzeczpospolitej Polskiej, iż sprzeciw może mieć dowolną formę i winien być rozpoznany, po wniesieniu przez uprawnionego zarzutu bezzasadności, w sposób merytoryczny. Zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet w sprawie decydujące znaczenie ma jej istota a nie oznaczenie. Sprawa jako taka została wskazana prawidłowo W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo podniósł, iż w jego ocenie powołanie nieprawidłowej podstawy prawnej w terminie oraz odwołanie do zastrzeżeń w wersji zgłoszeniowej nie może być uznane za zwykłą pomyłkę, skarżący wykazał się brakiem staranności i nieznajomością przepisów. Art. 10 ustawy o wynalazczości mówi co to jest wynalazek podlegający opatentowaniu, natomiast dopiero art. 11 w/w ustawy wskazuje, kiedy rozwiązanie można uznać za nowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych. Rozpoznając skargę w oparciu o powyższe kryteria należało uznać, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie w sprawie o unieważnienienie patentu jest, w świetle przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 9, poz. 1071 ze zm.) -, jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym, które - stosownie do treści art. 61 § 1- może być wszczęte na żądanie strony . W razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania przy czym organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony. W sprawie niniejszej organ administracji, w oderwaniu od treści wniosku wszczynającego postępowanie - rozpoznał wniosek skarżącej jako wniosek o unieważnienie patentu. Wskazać należy, iż wniosek skarżącej wszczynający postępowanie administracyjne był sprzeciwem wobec decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek pt. " Nowa polimorficzna postać II 2-metylo-4-( 4 metylo-1- piperazynylo )-10H-tieno[2,3-b][1,5]benzodiazepiny, sposób jej wytwarzania i środek farmaceutyczny " na rzecz firmy E. Limited Wlk. Brytania . W toku postępowania administracyjnego żądanie skarżącej, oparte na przepisach odnoszących się do sprzeciwu, było konsekwentnie formułowane i podtrzymywane jako sprzeciw wobec w/w decyzji. Tak więc należy uznać, iż Urząd Patentowy RP bezpodstawnie dokonał przekształcenia treści wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne i w konsekwencji orzekł w zakresie nieistniejącego wniosku. W ocenie Sądu, stan sprawy w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, wskazywał na potrzebę wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionego przez skarżącą sprzeciwu- ale organ tego nie uczynił orzekając w przedmiocie wniosku o unieważnienie patentu, przez co w sposób rażący naruszył prawo (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc). (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 699) a rozstrzygnięcie Sądu nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. O kosztach Sąd postanowił w myśl art. 200 p.p.s.a.