III SA/Kr 108/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Elżbieta Kremer ( spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 27 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją nr [...] z dnia 27 listopada 2006r., po rozpatrzeniu odwołania T. W., utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] października 2006r. Dyrektora Zakładu Karnego w T. odmawiającą przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wydanie powyższych decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: T. W. jest funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie stałej od [...] września 2001 r. Zamieszkiwał wraz z rodziną w lokalu mieszkalnym położonym w T. przy ul. [...] stanowiącym własność rodziców i pobierał równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. W dniu [...] maja 2004r. na podstawie umowy kupna - sprzedaży T. W. nabył lokal mieszkalny położony w T. przy ul. Ks.[...] o pow.62,63m2. W dniu nabycia lokalu mieszkalnego tj. [...] maja 2004r. T. W. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na nabycie lokalu, dołączając do wniosku akt notarialny, umowę kredytową zawartą w dniu [...] maja 2004r. pomiędzy [...] Spółka Akcyjną a T. W. i M. W. przedmiotem, której jest kredyt w kwocie [...] z przeznaczeniem na zakup lokalu. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004r. organ I instancji uznał wniosek o przyznanie pomocy finansowej złożony przez T. W. za zasadny i przyjął go do realizacji w miarę posiadanych środków finansowych. W dniu [...] października 2006r. Dyrektor Zakładu Karnego w T. wydał decyzję nr [...] w której odmówił przyznania pomocy finansowej T. W. Jako podstawę prawna decyzji wskazano art.90 ust. 1i 91 ust. 1 pkt 2 w zw. z art.85 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1998r. o Służbie Więziennej / tj. Dz.U. z 2002r. Nr 207 poz.1761/, oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego /Dz.U. Nr 132, póz. 12357. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że określone w art.90 ustawy prawo funkcjonariusza do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest prawem ekwiwalentnym w stosunku do prawa otrzymania lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie funkcjonariuszowi, który ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w stopniu unormowanym w ustawie , prawo do takiej pomocy finansowej nie przysługuje. Skoro w dniu złożenia wniosku tj. [...] maja 2004r. T. W. nie spełniał warunków do przyznania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej bowiem posiadał lokal mieszkalny od tego dnia, to przesłanka przepisu art.90 ust. 1 ustawy przyznania pomocy finansowej nie została spełniona . O przyznaniu prawa pomocy decydują bowiem starania o uzyskanie lokalu, a nie starania o zwrot kosztów poniesionych na uzyskanie lokalu. Przesądza o tym również § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r., który wskazuje, iż pomoc finansową przyznaje się funkcjonariuszowi, który spełnia warunki przydzielenia do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. W. podnosząc, że nie zgadza się z argumentacją w niej zawartą. Podał, że w postanowieniu organu I instancji z dnia [...] czerwca 2004r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej został uznany za zasadny i przyjęto go do realizacji. Nadto żadne przepisy nie precyzują kiedy powinien być złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej. Odwołujący się podaje, że skoro wniosek o przyznanie pomocy należało złożyć przed zakupem mieszkania, to nie byłoby wówczas możliwości przedstawienia zobowiązań wobec banku, ponieważ te dopiero można zawrzeć po przedstawieniu aktu notarialnego zakupu mieszkania. Interpretacja przepisów dokonana przez organ I instancji powoduje, że funkcjonariusz nie ma możliwości zakupić mieszkanie na rynku wtórnym, otrzymując jednocześnie pomoc na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją nr [...] z dnia 27 listopada 2006r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji generalnie podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. W konkluzji podkreślając, że warunek przyznania prawa do lokalu mieszkalnego lub świadczenia ekwiwalentnego do tego prawa jakim jest pomoc na uzyskanie lokalu lub domu, winien być wiązany z sytuacja w której funkcjonariusz w służbie stałej spełnia warunki do uzyskania przydziału decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego. W rozpatrywanej sprawie funkcjonariusz w momencie złożenia wniosku był właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w T., o powierzchni mieszkalnej większej niż mu przysługująca zgodnie z przepisem art.85 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej. Skargę na powyższą decyzję złożył T. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano dotychczasową argumentacje zawarta w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w przedmiotowej sprawie jest zasadna. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, natomiast przedmiotem sporu jest dokonana przez organy wykładnia przepisów dotyczących przyznawania funkcjonariuszom w służbie stałej pomocy finansowej na nabycie lokalu mieszkalnego lub domu. Zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego dokonana przez organy administracyjne wykładania przepisów, a właściwie konkluzja jaka została sformułowana na podstawie przeprowadzonej wykładni nie może się ostać. Dokonując wykładni przepisu art.90 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej w celu ustalenia ustawowych przesłanek od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez funkcjonariusza w służbie stałej prawa do pomocy finansowej nie można się ograniczyć do wykładni gramatycznej tego jednego przepisu. Prawo do pomocy finansowej nie jest bowiem szczególnym uprawnieniem, przysługującym z samego faktu bycia funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie stałej, ale jest to uprawnienie, które przysługuje wyłącznie tym funkcjonariuszom, którzy mają niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Stąd też słuszne jest stanowisko organów, iż pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jako alternatywna forma zaspakajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy w służbie stałej musi być rozważana w powiązaniu z problematyką prawa do lokalu mieszkalnego. Jeżeli bowiem funkcjonariusz w służbie stałej jest uprawniony do uzyskania prawa do lokalu mieszkalnego, albowiem ma niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe to równocześnie spełnia przesłanki do skorzystania z innej formy zaspakajania potrzeb mieszkaniowych jaką jest otrzymanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Jednak z tego słusznego punktu wyjścia co do wykładni stanu prawnego w zakresie możliwości uzyskania przez funkcjonariusza prawa do pomocy finansowej, organy wy suwaj ą błędny wniosek polegający na tym, iż prawo do pomocy finansowej można uzyskać wyłącznie przed nabyciem prawa własności lokalu mieszkalnego. Przepis art.90 ust. 1 ustawy nie wskazuje żadnego terminu, nie wskazuje także żadnego warunku, w oparciu o które można by formułować zasadę, iż starania i uzyskanie prawa do pomocy finansowej musi wyprzedzać sam fakt nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego. Zawarte w przepisie art.90 ust. 1 sformułowanie, iż funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na "uzyskanie" lokalu mieszkalnego... wskazuje cel na jaki może być przyznana i wykorzystana pomoc finansowa, a nie oznacza, iż pomoc finansową można otrzymać wyłącznie do momentu nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego, lub domu. Za tym, iż użyty w art.90 ust. 1 ustawy termin " uzyskanie" ma wyłącznie znaczenie jako wskazanie celu, któremu ma służyć prawo do pomocy finansowej przemawia i taka okoliczność, iż jest to termin, który nie ma ściśle określonej treści w języku prawnym. Określony w przepisie cel np. uzyskanie domu jednorodzinnego może być zrealizowany zarówno, poprzez budowę domu jednorodzinnego, jak i poprzez nabycie prawa własności od osoby trzeciej istniejącego już domu jednorodzinnego, a to nabycie może być zrealizowane zarówno w taki sposób w którym strony bezpośrednio zawierają umowę kupna-sprzedaży, jak i w taki w którym najpierw zawierają umowę przedwstępną, a następnie umowę przyrzeczoną kupna-sprzedaży. We wszystkich tych przypadkach, w różny sposób zrealizowany jest ten sam cel, funkcjonariusz nabędzie prawo własności domu jednorodzinnego. To co jest istotne w treści przepisu art.90 ust. 1 ustawy, można ująć w ten sposób, iż funkcjonariusz, który dotychczas nie posiadał lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego nabywa prawo własności takiego lokalu lub domu, lub stosowne prawo przysługujące w ramach prawa spółdzielczego. Dlatego też zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tle wykładni przepisów ustawy o Służbie Więziennej nie można zaakceptować poglądu organów w przedmiotowej sprawie, które przyjęły, iż po nabyciu prawa własności lokalu mieszkalnego tj. po zawarciu umowy kupna-sprzedaży w formie aktu notarialnego, skarżący nie może otrzymać pomocy finansowej, albowiem w momencie składania wniosku o pomoc miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a w konsekwencji nie mogłaby być wydana decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego. Dla nabycia prawa do pomocy finansowej istotnym momentem jest czy funkcjonariusz w służbie stałej miał zaspokój one potrzeby mieszkaniowe w chwili gdy nabywał lokal mieszkalny, dom jednorodzinny, a zatem czy wówczas byłby uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji. Natomiast nie można tego momentu oceny przesuwać na stan faktyczny i prawny, który powstał po nabyciu lokalu mieszkalnego lub domu. Potwierdzeniem takiej wykładni przepisów ustawy w sprawie nabycia przez funkcjonariusza w służbie stałej prawa do pomocy finansowej jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej .../Dz.U. Nr 132, poz.1235/ który regulując jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o przyznanie pomocy finansowej w § 5 ust.3 pkt 4 stanowi "umowę kupna lokalu mieszkalnego /domu jednorodzinnego/ sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną". Tym samym zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej, który do tej pory nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych byłby uprawniony do otrzymania lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, ale zdecydował się nabyć lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, dom jednorodzinny albo lokal lub dom mieszkalny lub dom w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Natomiast nie ma prawnego znaczenia dla nabycia prawa do pomocy finansowej, czy wniosek o przyznanie prawa do pomocy finansowej złożył przed nabyciem danego lokalu, czy też po jego nabyciu /o ile nie doszło do przedawnienia roszczenia/. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. NT 153, poz.1270/ orzekł jak w sentencji, albowiem stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.