III SAB/Po 4/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka ( spr.) As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 maja 2007r. przy udziale sprawy ze skargi J.H. na bezczynność Starosty S. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pod budowę szpitala zobowiązuje Starostę S. do wydania w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wyroku orzeczenia w sprawie z wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pod budowę szpitala /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Górecka D.W.d W okresie [...] przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w S. pod budowę szpitala. Pismem z dnia [...] J.H. wniósł o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a Kierownik Urzędu Rejonowego w S decyzją z [...] nr [...]odmówił mu zwrotu. Odwołanie od powyższej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia pismem z dnia [...] 2006r. złożył J.H. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda przywrócił wnioskującemu termin do złożenia odwołania i decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji t.j. Starostę S. Po zwrocie akt administracyjnych dokonanym w dniu 8.08.2006r. przez Wojewodę, Starosta S. wszczął postanowieniem z dnia [...] postępowanie administracyjne w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku J.H. wyznaczając termin rozprawy administracyjnej na dzień 25.08.2006r, który to termin ostatecznie został zmieniony na dzień 15.09.2006r. W toku postępowania , na rozprawie administracyjnej w dniu 15.09.2006r. stwierdzono, iż po śmierci współwłaścicielki nieruchomości C.H. ( zmarłej w [...].) nie wydano postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wobec czego krąg jej spadkobierców nie został ostatecznie ustalony. Wnioskodawca oświadczył do protokołu rozprawy, że przyjął do wiadomości, że do niniejszego postępowania należy dostarczyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej C.H., gdyż zrozumiała jest dla niego procedura ustalania stron postępowania. Nadto zgodnie z wnioskiem J.H. i zgodnie ze wskazaniem Wojewody zawartym w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] postępowanie wszczęte na wniosek J.H. z dnia [...].1992r. postanowiono prowadzić jako odrębne postępowania administracyjne w przedmiocie zwrotu poszczególnych nieruchomości objętych tym wnioskiem, nadając im odrębne numery (zawiadomienie z dnia 22.09.2006r.) . W przedmiotowej sprawie obejmującej wniosek o zwrot nieruchomości – działki z przeznaczeniem na budowę szpitala, oznaczonej we wniosku jako działki nr [...] położonej w S. – według wnioskującego o jej zwrot- "zabranej pod Szpital S." ustalono, iż w dacie zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod budowę szpitala właścicielami nieruchomości byli spadkobiercy po J.H. t.j. C.H., J.H, i I.H.-Sz. (protokół rozprawy administracyjnej z dnia 15.09.2006r.). Z powodu braku odpowiednich dokumentów o przejęciu spornej działki w archiwum, organ I instancji zwracał się do wnioskodawcy oraz do urzędów - Urzędu Wojewódzkiego - Archiwum Zakładowego w K. Archiwum Państwowego w P. i Dyrektora SPZOZ w S. (pisma z dnia 4.10.2006r.) o przesłanie ich kopii. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, w dniu 02.10.2006r. T.H. ( syn wnioskodawcy ) zgłosił swój interes prawny jako strona niniejszego postępowania, któremu organ I instancji odmówił udziału w nim. Wyjaśniając organowi odwoławczemu rozpatrującemu zażalenie T.H. na orzeczenie organu I instancji wydane w przedmiocie odmowy jego udziału w niniejszym postępowaniu, pismem z dnia 4.12.2006r. organ ten dokonał wyjaśnienia m. in. kwestii własności działki zajętej pod budowę szpitala. Pismem z dnia [...] J.H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność organu, po uprzednim wyczerpaniu trybu zażaleniowego określonego w art. 37 § 1 kpa ( postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] dołączone do akt sądowych przez skarżącego, k. 13 akt). Postanowieniem z dnia [...] Starosta S. zawiesił postępowanie do czasu wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po C.H. zobowiązując jednocześnie J.H. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o wydanie takiego orzeczenia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ I instancji podał, iż z zebranych dokumentów wynika, że w dacie zajęcia nieruchomości pod budowę szpitala właścicielami nieruchomości byli spadkobiercy po J.H. t.j. C.H., J.H. (skarżący) i I.H.-Sz. Zdaniem tego organu niezbędne jest przedłożenie przez spadkobierców prawomocnego postanowienia sądu spadku stwierdzającego nabycie spadku po C.H. gdyż dopiero po ustaleniu osób, które udokumentują swoje prawo do wnioskowanej nieruchomości możliwe będzie rozpatrzenie przedmiotowego wniosku i podjęcie stosownej decyzji. Na powyższe postanowienie z dnia [...] skarżący wniósł zażalenie, które do dnia rozpoznania skargi nie zostało rozpatrzone przez SKO w K. (pismo SKO w K. z dnia 16.04.2007r. w aktach sądowych). Odpowiadając na skargę, organ I instancji wskazał na jej bezzasadność . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Przy badaniu skargi na bezczynność organów administracji państwowej kontrola sądu administracyjnego winna skupić się na sprawdzeniu, czy skarga jest dopuszczalna i czy istotnie zostały naruszone przepisy o terminach załatwienia skarg (zob. wyrok NSA z 13.02.1998r., I SAB 125/97, Lex nr 44544). Sąd orzekający ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie wyczerpano tryb z art. 37 k.p.a., bowiem skarżący wniósł do organu wyższego stopnia zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Starostę S. wniosku o zwrot nieruchomości i w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia SKO z dnia [...] , którym organ ten rozpoznał przedmiotowe zażalenie, wniósł skargę do tutejszego Sądu na bezczynność organu. Nadto - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – wniósł zażalenie na postanowienie Starosty S. z dnia [...] wydane w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego , w którym zawarł żądanie rozpoznania merytorycznego sprawy (teza 3 do wyroku NSA w Warszawie z dnia 23.09.1986r., IV SAB 12/86, ONSA 1986/2/52). Nie ulega także wątpliwości, że Starosta S. nie załatwił sprawy w ustawowym terminie określonym w przepisie art. 35 k.p.a. Faktem jest, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...] w oparciu o przepis art. 97 § pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie jednak – w ocenie Sądu orzekającego - organ administracji publicznej nie wykazał w omawianej sprawie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem tej sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Otóż należy zauważyć, iż nie jest wiadomym na jakiej podstawie organ I instancji stwierdza, iż " z zebranych dokumentów wynika, że w dacie zajęcia nieruchomości pod budowę szpitala właścicielami nieruchomości byli spadkobiercy po [...] t.j. C.H, J.H. i.I.H.-Sz.", skoro przeczy jakoby temu treść pisma tegoż organu kierowana do SKO z dnia 4.12.2006r. W tym piśmie ten sam organ wskazuje, iż działka pod budowę szpitala otrzymała numer [...], obecnie [...], nie ma dokumentów świadczących o formie przejęcia przez Skarb Państwa gruntów od spadkobierców po J.H. z lat 1957-1966 toteż Urząd Rejonowy w 1997r. wniósł do sądu powszechnego o stwierdzenie zasiedzenia tej nieruchomości i Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1998r. stwierdził nabycie przez Skarb Państwa własności z dniem 1.01.1988r. Powyższe nie może prowadzić do wniosku, że rozpatrzenie wniosku skarżącego o zwrot przedmiotowej nieruchomości zajętej pod budowę szpitala i podjęcie przez organ stosownej decyzji możliwe będzie dopiero po ustaleniu osób, które udokumentują swoje prawo do przedmiotowej nieruchomości, co w ocenie organu oznacza przedłożenie prawomocnego postanowienia sądu spadku stwierdzającego nabycie spadku po zmarłej C.H. do czego zobowiązał skarżącego zawieszając postępowanie. Faktem jest, że w aktach administracyjnych brak jest powoływanych w piśmie SPZOZ w S. z dnia [...]2006r. kierowanego do starostwa, załączników. Sąd administracyjny bada czy organ administracyjny dokonał prawidłowych ustaleń i zastosował prawidłowo podstawę prawną do dokonanych ustaleń jak również czy prawidłowa była jego interpretacja powołanych przepisów prawnych. Zważyć należy, iż dokonane przez organ I instancji ustalenia będące podstawą do zawieszenia postępowania nie wynikają z akt administracyjnych Zawieszenie postępowania administracyjnego jest niewątpliwie instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniająca merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego winno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę. Skoro organ I instancji zawieszając przedmiotowe postępowanie wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 97 § 4 k.p.a., toteż winien w sposób niewątpliwy wykazać, iż rozstrzygnięcie zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ - w omawianej sprawie wydanie przez sąd spadku postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po C.H. - ma to znaczenie, że bez tego rozstrzygnięcia wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu tej właśnie działki jest niemożliwe. Jak zostało to bowiem wyjaśnione przez NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 sierpnia 2001r. (niepublikowane, sygn. Akt II SA 1982/00) zagadnieniem wstępnym jest każda okoliczność, która warunkuje możliwość wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. W omawianej sprawie na dzień jej rozstrzygnięcia przez Sąd orzekający organ wyższego stopnia nie rozpoznał jeszcze zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania. Niemniej Sąd orzekający w sprawie ze skargi na bezczynność organu stwierdza, że organ I instancji zawieszając postępowanie w omawianej sprawie uznał, iż przy takich ustaleniach, jakie uczynił organ I instancji w omawianej sprawie brak było związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej , a zagadnieniem wstępnym, którym miało być postanowienie o nabyciu spadku po C.H. zaś w przypadku braku związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie było dopuszczalne. Zgodnie z tezą wyroku NSA w Warszawie z dnia 11.03.1998r. (IV SAB 143/97, Lex nr 45702) "Zarzut bezczynności organu jest uzasadniony także wtedy, gdy organ administracji publicznej pierwszej instancji zawiesił postępowanie administracyjne mimo oczywistego braku przesłanek określonych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.". Sąd orzekający zauważa za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ( wyrok z dnia 17.03.2005r., I S.A./Wa 382/04, Lex nr 189027) , iż w postępowaniu o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w pierwszej kolejności należy ustalić właścicieli nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia, gdyż tylko oni lub ich spadkobiercy są uprawnieniu do żądania zwrotu takiej nieruchomości. Obowiązek ustalenia tych właścicieli ciąży na organie, który prowadzi postępowanie o zwrot nieruchomości. W omawianej sprawie organ I instancji nie dokonał jednoznacznych ustaleń w tym zakresie. Biorąc powyższe pod uwagę należało podzielić zarzut skarżącego, iż przy załatwianiu sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości Starosta S. pozostaje w bezczynności, skoro nie załatwił sprawy w terminie określonym art. 35 k.p.a. bowiem w terminie ustawowo określonym nie wydał rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę wszczętą na wniosek skarżącego. Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia, gdy w ustawowym terminie organ nie dokonał żadnych czynności, albo dokonał ale nie zakończył postępowania przez wydanie decyzji, przy czym wina lub brak zawinienia organu są bez znaczenia , chodzi bowiem o obiektywne przekroczenie terminu ustawowego na załatwienie sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę - na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – orzeczono jak w sentencji. /-/ M. Bejgerowska /-/M. Lorych- Olszanowska /-/ M.Górecka E.W.