I SA/Gl 1476/06
WyrokWSA w Gliwicach2007-05-09
Skład orzekający: Ewa Madej, Eugeniusz Christ, Ryszard Mikosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo odmówił umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, mimo zawarcia przez zobowiązanego układu ratalnego z wierzycielem i istnienia innych okoliczności wskazujących na trudną sytuację finansową zobowiązanego oraz potencjalne naruszenie zasad postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ egzekucyjny nie dokonał rzetelnej oceny okoliczności sprawy przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. W szczególności nie uwzględniono faktu zawarcia układu ratalnego, wcześniejszego prowadzenia egzekucji przez inny organ, dobrowolnych wpłat zobowiązanego, a także potencjalnego naruszenia zasady zaufania do organów państwa i interesu publicznego. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia.Stan faktyczny
Spółka cywilna "A" zalegała z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wierzyciel (ZUS) wystawił tytuły wykonawcze, które skierowano do egzekucji. Po częściowej realizacji i wpłatach dokonanych przez wspólników, tytuły zostały zwrócone wierzycielowi do aktualizacji. Następnie dokonano zajęcia rachunku bankowego spółki, które okazało się bezskuteczne. W międzyczasie spółka złożyła wniosek o układ ratalny i zawieszenie egzekucji. Po zawarciu układu ratalnego, spółka wniosła o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, co zostało zaskarżone do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie NSA Eugeniusz Christ (spr.), Ryszard Mikosz, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi "A" s. c. [...] w T. – K. K., K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] wydanym po rozpatrzeniu zażalenia wspólników s.c. A" K. K., W. R., K. Ś. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych w R. Inspektorat w T. z dnia [...] r. znak [...], mocą którego odmówiono umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł., Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 a także art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu swojego postanowienia organ nadzoru stwierdził, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest - w myśl art. 64 e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - dopuszczalne wyłącznie wówczas, gdy wystąpi chociaż jedna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Obowiązek wykazania występowania powyższych przesłanek, w drodze przedstawienia dowodów na poparcie wniosku, ciąży na zobowiązanym jako wnioskodawcy. Wprawdzie egzekucja z rachunku bankowego wnioskodawcy okazała się bezskuteczna z powodu braku środków na nim, to jednak - zdaniem organu - trudno mówić o niewypłacalności spółki, jeżeli z akt sprawy wynika, że spółka w
2005 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, a w okresie [...]–[...] 2006 r. dochód wyniósł [...] zł. Wnioskodawcy nie wskazali, że konieczność zapłaty kosztów egzekucyjnych spowoduje nieodwracalne szkody dla firmy. Strona podniosła jedynie, że posiada trudności finansowe z powodu nierzetelności kontrahentów lecz nie udokumentowała tego w żaden sposób. Zdaniem organu nadzoru, strona w trakcie postępowania nie wykazała również, że za udzieleniem ulgi przemawia ważny interes publiczny, albowiem nie przedstawiła w żaden sposób na co przeznaczy środki pieniężne uzyskane z tego tytułu. Ponadto trudno także uznać, że egzekucja kosztów egzekucyjnych spowoduje ograniczenie zatrudnienia w firmie, czy też pozbawi pracowników wynagrodzenia. W opinii organu kwota ta nie będzie decydowała o sytuacji ekonomicznej Spółki. Poza tym, organ stwierdził, że ściągnięcie kosztów egzekucyjnych nie spowoduje powstania niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych albowiem Spółka osiąga zysk. Organ wskazał również, że ustawodawca kwestie zastosowania ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych pozostawił uznaniu organów egzekucyjnych. Z użytego przez ustawodawcę w przepisie art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrotu "koszty egzekucyjne mogą być umorzone" wynika uznaniowy charakter tego postanowienia. Oznacza on to, że organ może ale nie musi wydać pozytywnego dla strony postanowienia. Organ podkreślił przy tym, że ze społecznego punktu widzenia negatywnie jest odbierana sytuacja, gdy firma posiada środki na zapłatę dodatkowych wynagrodzeń pracownikom a równocześnie odmawia zapłaty ( zwrotu ) zobowiązania w postaci kosztów egzekucyjnych.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. skarżący panowie K. K. i K. S. wspólnicy spółki cywilnej "A" wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania przez organ administracji, zarzucając mu naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności : zasady praworządności wymienionej w art. 7 k.p.a., zasady działania organów administracji publicznej w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa z art. 8 k.p.a., jak również naruszenie przepisów prawa materialnego, a to w szczególności art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuwzględnienie ważnego interesu strony, względnie art. 64 f i art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Uzasadniając skargę skarżący podnieśli, że wszczęcie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania egzekucyjnego w przedmiocie wyegzekwowania zaległych składek było bezprzedmiotowe w świetle zaistniałych okoliczności i miało na celu wyłącznie powstanie dodatkowych i niepotrzebnych kosztów po stronie wspólników Spółki Cywilnej "A". Mimo toczących się pertraktacji w sprawie zawarcia układu realnego dotyczącego zapłaty zaległych składek wierzyciel podjął działania zabezpieczające poprzez uzyskanie wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej na majątkach osobistych wspólników oraz skierował wystawione przez siebie tytuły egzekucyjne do egzekucji poprzez zajęcie rachunku bankowego Spółki. W tym czasie wspólnicy zobowiązanej spółki regulowali bieżące składki na ubezpieczenie społeczne oraz częściowo składki zaległe. Z tych przyczyn, zdaniem skarżących za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego przemawiają: zarówno ważne interesy strony jak i względy gospodarcze, skoro wierzyciel wszczął zbędną egzekucję z rachunku bankowego, która nie była skuteczna.
Skarżący podnieśli również, że kwotę, którą mają przeznaczyć na opłacenie kosztów egzekucyjnych, przeznaczyliby na jak najszybsze zaspokojenie warunków finansowych stawianych przez wierzyciela w celu zawarcia przyrzeczonego układu ratalnego.
Skarżący wskazali, że sytuację ekonomiczną spółki wyraża już sam fakt ilości zatrudnionych przez spółkę pracowników i wysokość osiąganych przez nich wynagrodzeń. Ponadto wyjaśnili, że wysokość odprowadzanych składek na ubezpieczenie społeczne jest zdecydowanie niższa od stwierdzonych zaległości wobec wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Już sam ten fakt świadczy o spadku potencjału gospodarczego Spółki. Mimo wzrostu obrotów Spółka nadal boryka się z poważnymi trudnościami płatniczymi spowodowanymi głównie nierzetelnością swoich kontrahentów.
W odpowiedzi na skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze organ drugiej instancji stwierdził, że art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wskazuje jako przesłanki udzielenia ulgi "ważnego interesu strony". Zatem nie można skutecznie podnosić zarzutu, iż nie uwzględniono ww. przesłanki przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia.
W piśmie z dnia [...] 2007 r. skarżący podnieśli dodatkowo, że powstanie kosztów egzekucyjnych było wynikiem działania organu egzekucyjnego, a brak płatności należnych składek był efektem załamania gospodarczego, obniżenia obrotów spółki i trudności z przepływami finansowymi, a nie zamierzonym ich działaniem. Począwszy od 2005 r. skarżący podjęli czynności zmierzające do zaspokojenia zaległości z tytułu przedmiotowych składek, wystąpili do ZUS o ustalenie stanu zaległości na koncie płatnika ( spółka A), a następnie zawiadomili ZUS o zamiarze zawarcie układu ratalnego. Spełniając kolejne warunki stawiane przez wierzyciela skarżący zaczęli spłacać istniejące zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w części finansowej przez pracowników, a w odpowiedzi organ egzekucyjny wszczął przedmiotową egzekucję i to w momencie, gdy ze strony ZUS ważyła się decyzja o wyrażeniu zgody na zawarcie układu ratalnego.
W chwili zawarcia układu ratalnego ZUS zawiesił postępowanie egzekucyjne. Skarżący zauważyli, że przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawiane w latach 2000 – 2002 r. nie były kierowane bezpośrednio do egzekucji i za ich wystawieniem nie poszły dalsze czynności egzekucyjne np. zajęcie rachunku bankowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Poza sporem było, że w latach 2001 – 2003 płatnik - spółka cywilna "A" , której wspólnikami są skarżący, zalegała w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Celem wyegzekwowania tych zaległości wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił kolejne tytuły wykonawcze, które skierował do egzekucji przekazując je organowi egzekucyjnemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T.. Odpisy tych tytułów doręczono dłużnikowi – spółce cywilnej "A", który nie zgłosił do nich żadnych zarzutów. W trakcie trwania postępowania egzekucyjnego wierzyciel informował organ egzekucyjny o zmniejszeniu kwot podlegających egzekucji z poszczególnych tytułów ( zawiadomienia o zmianie stanu zaległości ).
Tytuły te zostały w dniu [...] 2006 r. zwrócone wierzycielowi przez organ egzekucyjny, po ich częściowej realizacji, w tym w zakresie kosztów egzekucyjnych, celem aktualizacji ze względu na dokonanie wpłat przez wspólników na poczet zadłużenia.
Zwrócone tytuły wykonawcze, bez ich aktualizacji, stanowiły podstawę do dokonania zajęcia rachunku bankowego dłużnika. Zawiadomienie o zajęciu sporządzone w dniu [...] 2006 r. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., nie obejmowało dokonanych przez dłużnika w dniu [...] 2006 r. wpłat na poczet zadłużenia. Pismem z dnia [...] 2006 r. Bank, w którym dokonano zajęcia poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że nie może ich zrealizować, zająć z powodu braku środków na rachunku klienta. Następnie pismem z dnia [...] 2006 r. ZUS Oddział w R. Inspektorat w T. powiadomił Bank oraz dłużnika o ograniczeniu tytułów wykonawczych do wskazanych w tym piśmie kwot.
Wcześniej, bo w dniu [...] 2006 r., dłużnik wystąpił do ZUS Oddział w R. z wnioskiem o układ ratalny proponując warunki spłaty przedmiotowego zadłużenia, a w dniu [...] 2006 r. wniósł o zawieszenie egzekucji z uwagi na konieczność wywiązania się z warunków wymaganych przez ZUS niezbędnych do zawarcia układu ratalnego.
Postanowieniem z dnia [...] r. ZUS Oddział w R. działając jako wierzyciel, złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych z lat 2001 – 2003, w oparciu o które dokonano zajęcia rachunku bankowego dłużnika, do dnia rozstrzygnięcia wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Postanowieniem z tego samego dnia, ten sam podmiot, działając jako organ egzekucyjny, zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne w określonym we wniosku zakresie. Z kolei pismem z dnia [...] 2006 r. zobowiązany wniósł o umorzenie w całości kosztów postępowania wskazując, m.in. na dobrowolne spełnianie przez dłużnika zaległości. Następnie postanowieniem z dnia [...] 2006 r. organ egzekucyjny Dyrektor Oddziału ZUS w R. odmówił umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł w tym na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w kwocie [...] i Fundusz Pracy w kwocie [...] zł.
Jak wynika z informacji ZUS Oddział w R. Inspektorat w T. datowanej na dzień [...] 2005 r. udzielonej zobowiązanym, w okresie od [...]1999 r. do dnia [...]2005 r. dłużnik spłacił (dobrowolnie lub w skutek egzekucji ): na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych kwotę [...] zł, na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych kwotę [...] zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych kwotę [...] zł. Również po tym dniu dłużnik dokonywał dobrowolnych wpłat z tytułu zaległych i bieżących składek oraz uiścił w całości zaległości w składkach na ubezpieczenie zdrowotne.
Ostatecznie w dniu [...] 2006 r. doszło między wierzycielem ZUS Oddział w R. Inspektorat w T. a dłużnikiem "A" s.c. do zawarcia umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu przedmiotowych składek, według ich stanu na dzień [...] 2006 r. Poza sporem było, że układ ten jest realizowany.
Zgodnie z treścią przepisu art. 64 c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej ustawą egzekucyjną organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W myśl art.
64 c § 2 tej ustawy koszty egzekucyjne mogą być umorzone jeżeli :
1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodowego obowiązku albo gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,
2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,
3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Stosownie do treści art. 56 § 1 pkt 1 i 4 ustawy egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej lub na żądanie wierzyciela. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.( art. 56 § 3 ustawy egzekucyjnej ).
Organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpisy tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego ( art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej ). Obowiązek uiszczenia tych opłat powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności – z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu ( art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej ). Przepis art. 64 c § 6 ustawy egzekucyjnej przewiduje, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tą należność, chyba, że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Wysokość pobieranych za dokonanie czynności egzekucyjnych opłat w egzekucji należności pieniężnych określa przepis art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej. W przypadku zajęcia innych praw majątkowych opłata ta wynosi 5 % kwoty egzekwowanej należności (art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej ). Tak więc o wysokości opłat za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji należności pieniężnych poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego ( art. 80 ustawy egzekucyjnej ) decyduje kwota egzekwowanej należności. Dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego organ egzekucyjny przesyła do banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi.
Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia doszło do zawarcia układu ratalnego między dłużnikiem i wierzycielem, a więc zaistniała przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego ( art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej ). Co prawda postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] r. ( na wniosek wierzyciela ) jednakże okres zawieszenia wyznaczony tym rozstrzygnięciem ustał z dniem rozstrzygnięcia wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu składek tj. w dniu [...]2006 r. Po dniu zawarcia przedmiotowego układu powinno być wydane kolejne postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z innej podstawy prawnej, skoro ustawa egzekucyjna nie pozostawia tej kwestii uznaniu organu egzekucyjnego. Wydanie i doręczenie postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego ma istotne znaczenie tak proceduralne ( art. 56 § 4 ustawy egzekucyjnej) jak i materialne (art. 57 i 58 ustawy egzekucyjnej ). Zawieszenie postępowania egzekucyjnego ma również decydujące znaczenie w kwestii możliwości wnioskowania przez stronę umorzenia kosztów egzekucyjnych. Należy bowiem zgodzić się z poglądem wyrażonym w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2005 r. III SA/Wa 646/05, że w momencie, gdy postępowanie egzekucyjne, wprawdzie zawieszone, nie zostało zakończone, to nie może być wzięta pod uwagę przesłanka stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego dochodowego obowiązku ( art. 64 e § 2 pkt 1 ), a także przesłanka oparta na powstaniu niewspółmiernych wydatków przy ściągnięciu samych kosztów egzekucyjnych ( art. 64 e § 2 pkt 3 ). Ponadto zawieszenie postępowania egzekucyjnego tamuje jego bieg powodując niemożność egzekucji, powstałych w jej toku, kosztów.
Abstrahując od powyższej okoliczności należy przypomnieć, że w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych bada się istnienie przesłanek opisanych w art.
64 c ustawy egzekucyjnej, w tym wymagalność i wysokość kosztów egzekucyjnych, których dotyczy wniosek zobowiązanego. Umorzeniu podlegają bowiem wyłącznie koszty "przypadające" na rzecz organu egzekucyjnego, a więc koszty istniejące, należne i wymagalne w dacie wydawania orzeczenia w tym przedmiocie. Wysokość kosztów egzekucyjnych jest jedną z okoliczności wpływających na możliwe rozstrzygnięcie o ich bycie.
Z treści orzeczenia organu egzekucyjnego wynika, że odmowa umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego dotyczyła kwoty [...] zł z podziałem na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Pracy. Z postanowienia nie wynika w jaki sposób wyliczono tę należność skoro tytuły wykonawcze stanowiące podstawę do ich dochodzenia podlegały wcześniejszej egzekucji bądź dobrowolnemu zaspokojeniu przez zobowiązaną przed dniem dokonania przedmiotowego zajęcia. Okoliczność ta nie została zweryfikowana przez organ odwoławczy.
Powinnością organów egzekucyjnych było podjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek umorzenia, co w tym przypadku oznaczało, stwierdzenie czy zobowiązany wykazał, że nie jest w stanie ponosić kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej oraz czy za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny.
Sąd zauważa, iż pojęcie interesu publicznego, o jakim mowa w art. 64 e § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Obowiązkiem organu egzekucyjnego orzekającego, w granicach swobody uznania administracyjnego, o umorzeniu kosztów egzekucyjnych, jest każdorazowe rozpoznanie znaczenia tej wartości w realiach stanu faktycznego konkretnej sprawy oraz jej wpływu na możliwe rozstrzygnięcie. Wynika to z treści przepisu art. 18 ustawy egzekucyjnej ustanawiającego regułę odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym normujących zasady prowadzenia takiego postępowania.
Z zasady pogłębienia zaufania obywateli do Państwa ( art. 8 k.p.a.) wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania i rozstrzyganie sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko bowiem postępowanie odpowiadające takim wymogom i orzeczenia wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mają wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje odmawiające nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania do żądań i twierdzeń stron ( tak wyrok WSA w Warszawie z dnia
3 marca 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 789/04 ).
Wybór sposobu załatwienia wniosku strony postępowania egzekucyjnego o umorzenie kosztów egzekucyjnych zależy wyłącznie od woli organu egzekucyjnego, nawet wtedy, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające ich umorzenie. W tym zakresie organ egzekucyjny ma jedynie obowiązek przeprowadzenia w sposób prawidłowy postępowanie ustalające istnienie przesłanek warunkujących udzielenie tej ulgi oraz dokonania wyboru pomiędzy możliwymi rozstrzygnięciami w tej kwestii. W związku z tym postanowienie takie podlega sądowej kontroli wyłącznie w zakresie jego zgodności z przepisami postępowania egzekucyjnego, a w ich braku postępowania administracyjnego.
W celu prawidłowego zbadania wniosku skarżących, organy egzekucyjne były więc zobowiązane do weryfikacji podnoszonych przez skarżących w toku postępowania okoliczności uzasadniających, ich zdaniem, przyznanie ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych. Sam uznaniowy charakter postanowienia w tej sprawie nie wyłącza obowiązku stosowania do tego postępowania wszystkich określonych przepisami prawa reguł procedury administracyjnej, nawet przy uwzględnieniu odrębności postępowania egzekucyjnego.
Dlatego też obowiązkiem organów egzekucyjnych pierwszej i drugiej instancji było szczegółowe ustosunkowanie się do twierdzeń skarżących dotyczących okoliczności powstania przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, faktu wcześniejszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych przez inny organ egzekucyjny i ich realizacji, spłaty egzekwowanych zaległości w sposób dobrowolny jeszcze przed podjęciem czynności tworzących przedmiotowe koszty, zastosowanie środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy między zobowiązanym a wierzycielem ( będącym w istocie organem egzekucyjnym ) toczyły się pertraktacje zmierzające do zawarcia układu ratalnego. Sąd stwierdza, że organy egzekucyjne nie dokonały rzetelnej oceny tych okoliczności.
Należy w tym miejscu zauważyć, że wniosek o układ ratalny wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., a więc organu egzekucyjnego w dniu [...] 2006 r. natomiast zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wystawione zostały przez ten organ w dniu [...] 2006 r. i to na podstawie tytułów egzekucyjnych obejmujących wyegzekwowanie lub wcześniej wpłacone kwoty należności głównych i odsetek. Kierowanie do egzekucji tytułów wykonawczych, zwróconych przez inny organ egzekucyjny prowadzący dotychczas to postępowanie, celem ich aktualizacji, gdy stosujący zajęcie organ egzekucyjny posiadał wiedzę, o możliwości zawarcia układu rzetelnego, rodzi uzasadnione wątpliwości co do celu podjęcia tej czynności i generowania, w ten sposób, dodatkowych kosztów egzekucyjnych, szczególnie wówczas, gdy organ ten uzyskał zabezpieczenie przedmiotowych należności w postaci hipoteki przymusowej kaucyjnej na majątkach osobistych wspólników zobowiązanej spółki cywilnej.
Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie rozważył tej okoliczności, nie powiązał jej z zasadą zaufania do działania organów egzekucyjnych ani nie ocenił jako mieszczącej się w pojęciu interesu publicznego, o jakim mowa w art. 64 e § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.
Organy egzekucyjne nie wzięły również pod uwagę w należyty sposób, że zobowiązany wywiązywał się nie tylko z wymogów układu rzetelnego, ale także z bieżących należności z tytułu przedmiotowych składek, że aby uzyskać zgodę wierzyciela na zawarcie układu przed dniem jego podpisania spłacił wymagane prawem zobowiązania. Organy nie odniosły się także do wysokości uregulowanych przez zobowiązanego zaległości, objętych tytułami wykonawczymi, co miało niewątpliwy wpływ na kontynuację finansową firmy.
Wbrew stanowisku organu odwoławczego o "interesie publicznym" nie decyduje wyłącznie przeznaczenie środków pieniężnych uzyskanych wskutek umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględnić różne aspekty tego pojęcia jako wartości istotnych i wspólnych dla całego społeczeństwa.
Rozpatrując sprawę powtórnie organ egzekucyjny ponownie oceni zebrany w sprawie materiał dowodowy przy uwzględnieniu podniesionych wyżej okoliczności oraz z zachowaniem obowiązujących reguł postępowania. W szczególności ustosunkuje się do twierdzeń strony o naruszeniu zasad procedury i jego wpływu na istnienie " ważnego interesu publicznego", a nadto dokonują pogłębionej analizy sytuacji finansowej z uwzględnieniem wszystkich jej aspektów.
Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz na podstawie art. 200 tej ustawy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na charakter uchylonego postanowienia Sąd uznał, iż nie zachodzi potrzeba orzekania jego wykonalności ( art. 152 cytowanej ustawy ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło