IV SA/Po 156/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. sprawy ze skargi D.Ł. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] nr [...] /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak AT Pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. D.Ł. zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. o ponowne skierowanie do komisji lekarskiej, w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Prośbę umotywował tym, że jest zdrowy i zdolny do służby wojskowej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w K., działając na podstawie art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 46 ust. 3 pkt 6 i art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2004 r., nr 241 poz. 2416 ze zm.) odmówił ponownego skierowania D.Ł. do komisji lekarskiej. W uzasadnieniu decyzji napisał, że orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...]marca 2005 r. wnioskodawca otrzymał kategorię zdrowia "D" – niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju i w związku z tym został przeniesiony do rezerwy. Stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ponowne skierowanie do komisji lekarskiej w celu wydania ponownego orzeczenia o stanie zdrowia jest kompetencją wojskowego komendanta uzupełnień, jednakże takie skierowanie może nastąpić wyłącznie w przypadku istnienia uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych. Z uwagi na brak przydatnej specjalności wojskowej u wnioskodawcy, niewyszkolonego żołnierza rezerwy, takiego zapotrzebowania nie ma. W odwołaniu od decyzji D.Ł. napisał, że ma średnie wykształcenie w zawodzie ratownik medyczny, a kategoria zdrowia "A" jest mu niezbędnie potrzebna do wykonywania zawodu. Napisał, że w obecnie jest całkowicie zdrowy i zdolny do wykonywania służby wojskowej. Do odwołania załączył zaświadczenie lekarskie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że D.Ł. zgodził się z orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w S. dnia [...] marca 2005 r. uznającym za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju strona nie odwoływał się od tego orzeczenia. W związku z tym nastąpiło przeniesienie strony do rezerwy bez odbycia czynnej służby wojskowej a w konsekwencji strona przestała figurować w zasobach osobowych przewidywanych do uzupełnienia osobowego Sił Zbrojnych w czasie pokoju i do udziału w jakichkolwiek formach okresowego szkolenia wojskowego organizowanego przez Siły Zbrojne. Do odmownego załatwienia wniosku o ponowne skierowanie do komisji lekarskiej organ I instancji był zobligowany przepisem art. 29 ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej który stanowi, ze rezerwistę kieruje się jedynie wtedy, gdy istnieją potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. Ł. napisał, że jego choroba uległa recesji i obecnie jest całkowicie zdrowy. Podniósł, że ubiegając się o pracę na stanowisku kierowca-ratownik w Straży Pożarnej uzyskał odpowiedź odmowną tylko i wyłącznie z powodu braku kategorii zdrowia "A". Wskazał, że nie danie szansy stawienia się przed komisją lekarską ogranicza jego prawa jako obywatela Rzeczypospolitej Polskiej i przekreśla szanse na pracę w wymarzonym zawodzie i szansę bycia pełnowartościowym obywatelem. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Analizując treść skargi przyjąć należy, że zasługuje ona na uwzględnienie. Generalnie w myśl art. 26 z zastrzeżeniem zawartym w art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. Wyjątek dotyczy między innymi sytuacji, w której nie urzęduje powiatowa komisja lekarska oraz w stosunku do żołnierzy rezerwy. Takie ujęcie przepisów pozwalałoby wniosek strony zmierzający do zmiany przyznanej już kategorii zdolności do służby wojskowej nadać sprawie bieg w trybie określonym w art. 29 wymienionej ustawy gdyby nie uprawnienie wynikające wprost z treści art. 28 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Ze sformułowania tego wynika, że komisja lekarska jest umocowana do podejmowania także z urzędu np. w trybie nadzoru w dowolnym czasie, czynności zmierzających do zmiany orzeczenia co do przyznanej kategorii zdolności do służby wojskowej. Z treści tego przepisu wynika też, że powiatowa komisja w pierwszej instancji i wojewódzka komisja w drugiej instancji są kompetentne do orzekania w każdym czasie, a szczególnie wtedy gdy w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Komisje te były zatem uprawnione i właściwe do rozpoznania także skierowanego wyłącznie do nich wniosku strony. Jeżeli strona wyraźnie wskazuje, iż żąda rozpoznania sprawy, precyzując powody dla których wniosek złożyła w siedzibie wojskowej komendy uzupełnień to korzysta niejako z pośrednictwa Komendy i takiemu wnioskowi wojskowy komendant uzupełnień winien nadać żądany przez stronę bieg. Taka procedura nie pozbawia terenowych organów administracji wojskowych prawa do skutecznej ingerencji w wynik takiego postępowania. Otóż zgodnie z ust. 2 art. 28 ustawy o powszechnym obowiązku obrony od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje zarówno poborowemu jak i wojskowemu komendantowi uzupełnień odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej. Zresztą orzeczenie organu i instancji może być zmienione przez wojewódzką komisję lekarską również z urzędu, jeżeli zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Regulacje zawarte w art. 28 powołanej ustawy wprowadzają szereg mechanizmów zabezpieczających prawidłowość orzeczeń podejmowanych przez "cywilne" komisje lekarskie. Także członkom powiatowych komisji lekarskich przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu od jej orzeczeń. Przedstawiony wyżej mechanizm pozwala zatem wojskowemu komendantowi uzupełnień zgłaszać swoje poglądy i uwagi również co do zasadności wywołanego wnioskiem trybu postępowania przed powiatowymi i wojewódzkimi komisjami lekarskimi w warunkach, które w jego ocenie winny uzasadniać wyłącznie tryb określony w art. 29 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Mało tego, wojskowy komendant uzupełnień jako strona postępowania administracyjnego jest uprawniony do wywiedzenia skargi do Sądu Administracyjnego na wadliwy tok procedowania względnie nie spełniające jego oczekiwań ostateczne orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej. Jak widać także i procedura przed "cywilnymi" komisjami lekarskimi podlega w konsekwencji także sądowoadministracyjnej weryfikacji. Wsparciem dla tego rozumowania są także przepisy wykonawcze do ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Zarówno aktualnie obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. nr 18, poz. 142) jak i poprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. nr 16, poz. 205) regulowały możliwość działania komisji nie tylko podczas poboru. Zgodnie z § 4 ust. 2 obecnie obowiązującego rozporządzenia przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej może w uzasadnionym wypadku zarządzić posiedzenie komisji po upływie terminu określonego w § 3 (termin określony w wojewódzkim planie poboru), jeżeli zaistnieją okoliczności o których mowa w art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Takie samo uprawnienie w omawianych sytuacjach przysługuje zgodnie z § 5 także przewodniczącemu wojewódzkiej komisji lekarskiej. Tych ostatnich regulacji w sposób wyraźny nie zamieszczono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 marca 2000 r., ale dokonując analizy i dekodując zawartą w omawianym rozporządzeniu normę prawną przyjąć należy, że nowe rozporządzenie niejako doprecyzowało poprzednią regulację. Za takim rozumowaniem przemawia także wykładnia celowościowa i systemowa. W tych okolicznościach zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bowiem żaden bowiem przepis prawa nie przyznaje wojskowym komendantom uzupełnień uprawnień do rozstrzygania w formie decyzji o tym czy należy nadać dalszy bieg wnioskowi o zmianę orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej. Wszczęcie postępowania i nadanie wnioskowi biegu niezgodne z jego dosłowną treścią i wydanie rozstrzygnięcia w kwestii nie należącej do zakresu i przedmiotu sprawy określonych treścią wniosku o wszczęcie postępowania narusza także normy zawarte w art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenia te nastąpiły niezależnie od poglądu czy skarżący jest żołnierzem rezerwy w rozumieniu art. 99, a w konsekwencji także art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Takie postępowanie organu rażąco naruszając omawiane wyżej reguły skutkują z mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzeniem nieważności decyzji organów obu instancji i podjęcia rozstrzygnięcia jak w pkt 1 sentencji. O wykonalności orzeczenia Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak AT