VII SA/Wa 1602/05
WyrokWSA w Warszawie2006-03-15
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Wojciech Mazur, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek weryfikacji prawdziwości oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jeśli w toku postępowania pojawią się uzasadnione wątpliwości co do jego prawdziwości?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek wyjaśnienia uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nawet jeśli oświadczenie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Pominięcie takich wątpliwości i wydanie decyzji w oparciu o niezweryfikowane oświadczenie stanowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasad prawdy materialnej i czynnego udziału stron.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę podziemnego zbiornika retencyjnego. Starosta wydał pozwolenie, opierając się m.in. na oświadczeniu inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością. Strona, będąca użytkownikiem wieczystym działki, zakwestionowała to oświadczenie, wskazując na rozbieżności dotyczące właściciela gruntu i braku zgody na dysponowanie nieruchomością. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty w części dotyczącej pozwolenia na budowę, uznając, że organ nie ma kompetencji do badania prawdziwości oświadczenia. WSA uchylił obie decyzje, uznając naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Piotr Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi Z. E. W. T. S.A. w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]września 2005 r. znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Starosta P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] pozwolenia na budowę podziemnego zbiornika retencyjnego ścieków deszczowych z instalacją podczyszczającą na działce nr ew. [...] obręb [...] na terenie [...] P. przy ul. B. w P., z zachowaniem określonych w decyzji warunków. W uzasadnieniu wskazał, że projektowana inwestycja nie wymaga wydania decyzji o warunkach zabudowy, a rozstrzygnięcie zostało wydane na wniosek inwestora w oparciu o projekt budowlany, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pozwolenie wodnoprawne, stosowną opinię Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej Sieci Uzbrojenia Terenu oraz pismo Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, a także inne uzgodnienia wynikające z dokumentacji. Dodał, że - zgodnie z wymogami procedury administracyjnej - zapewniono stronom czynny udział w postępowaniu w każdym jego stadium.
Odwołanie od tej decyzji złożył [...]., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podniósł, iż jest on użytkownikiem wieczystym objętej zamierzeniem inwestycyjnym działki nr ew. [...] obręb [...] przy ul. B. w P., co zostało udokumentowane przez złożenie wypisu z księgi wieczystej po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Wnioskodawca - inwestor [...]. nie uzgodnił z [...]. projektu dokumentacji, ani też nie otrzymał zgody w sprawie uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a zatem złożone w tym przedmiocie oświadczenie inwestora nie mogło stanowić podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto, w oświadczeniu nie wskazano dokumentu, z którego wynikałby tytuł do dysponowania działką nr ew. [...]. Brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powinien więc skutkować uchyleniem kwestionowanej decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, w celu uzyskania przewidzianego prawem dokumentu uprawniającego do dysponowania gruntem na cele budowlane.
Starosta P. nie znalazł podstaw do rozpatrzenia sprawy w trybie art. 132 k.p.a. i przekazał odwołanie organowi wyższej instancji wyjaśniając, że oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wypełniła osoba umocowana przez inwestora, pod rygorem odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 233 k.k. Dokument, z którego wynika tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stanowi wskazane w oświadczeniu pismo Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2005 r.
Po rozpatrzeniu odwołania [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2005 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty P. w części zobowiązującej inwestora do zawiadomienia właściwego organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy i nałożył na niego obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie zbiornika retencyjnego ścieków deszczowych z instalacją podczyszczającą, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ocenił, że kontrolowana decyzja zasługuje na uchylenie w zakresie, w którym narusza art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Planowana inwestycja jest bowiem zaliczana do XXX kategorii obiektów budowlanych i dlatego należało nałożyć na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu.
W odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że inwestor dołączył do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę wymagane prawem dokumenty, w tym oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożone przez osobę upoważnioną do składania tego typu oświadczeń. Wojewoda [...] dodał, że organ administracji publicznej nie ma kompetencji do badania prawdziwości złożonego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a każdy kto kwestionuje jego prawdziwość powinien zwrócić się do odpowiedniego organu ścigania, posiadającego uprawnienia do wszczęcia postępowania. Wyrok kończący postępowanie karne może natomiast stanowić przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, brak więc było podstaw do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę w przedmiotowej sprawie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...]., zarzucając decyzji Wojewody [...] naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez naruszenie art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 136 k.p.a. oraz art. 4 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Zdaniem skarżącego, organ II instancji błędnie przyjął, iż złożenie przez inwestora oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane uniemożliwia wykazanie w toku postępowania, że inwestorowi takie prawo nie przysługuje. Organ rozpatrujący sprawę naruszył zasadę prawdy materialnej, wydając decyzję w oparciu o oświadczenie inwestora, z pominięciem wniosków skarżącego zmierzających do jego podważenia, a zatem - rozstrzygnął sprawę bez wyczerpującego zabrania materiału dowodowego i przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia zgromadzonych dowodów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że skarżący nie podniósł nowych argumentów, które mogłyby skutkować zmianą zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając legalność zaskarżonych rozstrzygnięć, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty P. z dnia [...] czerwca 2005 r., zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę podziemnego zbiornika retencyjnego ścieków deszczowych z instalacją podczyszczającą na działce nr ew. [...] obręb [...] na terenie [...] P. przy ul. B. w P..
Na wstępie przytoczyć należy treść art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw i stanowi dla inwestora istotne ułatwienie proceduralne w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Ułatwienie to nie zwalnia jednak organu administracji publicznej z obowiązku stosowania przy rozpoznawaniu sprawy zasad postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. O ile bowiem wskazane oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej i złożenie nieprawdziwego oświadczenia może stanowić podstawę wszczęcia przez właściwy organ postępowania karnego, wyklucza to weryfikację w ramach postępowania administracyjnego treści oświadczenia w tym przedmiocie jedynie w sytuacji, gdy organ wydający decyzję nie posiada informacji mogących świadczyć o jego nieprawdziwości.
Ustawowe odesłanie do przepisów procedury karnej nie wyłącza stosowania zawartych w k.p.a. zasad postępowania, nakładających na rozpoznający sprawę organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nadto wskazać należy, iż organy administracji publicznej są obowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania oraz umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie inwestor - [...]. złożył oświadczenie, zgodnie z którym posiada prawo do dysponowania na cele budowlane działką nr[...] położoną w obrębie ewidencyjnym [...] w P., wynikające ze stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienie do wykonywania robót i obiektów budowlanych, a właścicielem działki jest Gmina Miasta P.. Prawo to wynika z dokumentu, jakim jest pismo Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2005 r., w którym wyraził on zgodę na wykonanie robót budowlanych na działce nr ew. [...]. Wskazany dokument zakwestionował [...] powołując się w odwołaniu od decyzji organu I instancji, iż jest on użytkownikiem wieczystym działki nr ew. [...]. Odwołujący się dodał także, iż swoje twierdzenie udokumentował po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania, składając wypis z księgi wieczystej. W skardze na decyzję organu odwoławczego podniesiono również, iż właścicielem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej jest Skarb Państwa, a nie - wbrew oświadczeniu inwestora - Gmina P..
Argumenty skarżącego, podważające uprawnienia Gminy P. do gruntu, nie zostały uwzględnione przez organ rozpatrujący sprawę, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zgodzić się z zaprezentowanym w skardze stanowiskiem, iż w sytuacji ujawnienia się w toku postępowania okoliczności faktycznych, z których wynika uzasadniona wątpliwość co do prawdziwości oświadczenia o posiadaniu tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ administracji publicznej ma obowiązek wątpliwości te wyjaśnić, przy czym obowiązek ten spoczywa także na organie odwoławczym, mogącym przeprowadzić na podstawie art. 136 k.p.a. dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W rozpatrywanej sprawie zaistniałe wątpliwości zostały pominięte zarówno przez organ I instancji, jak również przez organ odwoławczy.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 152 cytowanej ustawy, orzeczono jak w pkt II wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło