IV SA/Gl 1150/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2007r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., działając na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1, §7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) nie stwierdził u K. M. choroby zawodowej – [...], wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu tej decyzji podał, iż warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wskazanie, że na jej powstanie miały wpływ warunki pracy w okresie zatrudnienia. W przypadku K. M., pomimo zatrudnienia w latach od [...] do [...] w [...], kolejno w "A", w "B" i "C" oraz po przejściu na emeryturę w [...] r. od [...] r. do [...]r. jako pracownik [...] i po stwierdzeniu, iż w czasie 26-letniego zatrudnienia [...] narażony był na szkodliwe działanie [...], właściwa jednostka medyczna – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Przychodnia Chorób Zawodowych w S. nie rozpoznała choroby zawodowej w postaci [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. M.. Wskazując na rodzaj wykonywanej pracy – [...],[...] i [...], podkreślił, że pracował w bardzo ciężkich warunkach stwarzających narażenie jego zdrowia m.in. [...] powstałymi w czasie pracy z [...]– mianowicie [...],[...],[...] czy innymi. Podkreślił, że w latach jego pracy nie przeprowadzano żadnych pomiarów, wskutek czego trudno w ogóle ustalić jak duże było [...]. W jego ocenie było jednak bardzo duże, a praca nie była zabezpieczona odpowiednim sprzętem [...], co musiało odbić na jego zdrowiu. Wskazując na odczuwane dolegliwości, podkreślił, że są to typowe objawy choroby [...]. Dodał, że tylko częste wizyty u lekarzy w Przychodniach oraz pobyty w szpitalach umożliwiają mu w miarę normalne funkcjonowanie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po przeprowadzeniu badania lekarskiego przez jednostkę drugiego stopnia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W rozpatrywanej sprawie postępowanie epidemiologiczne wykazało, iż K. M. pracując jako [...], jako [...] i [...] oraz jako [...],[...],[...] i [...], narażony był na działanie [...], powodujących ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże w wyniku badań przeprowadzonych przez kompetentne jednostki diagnostyczne (pierwszego i drugiego szczebla) nie rozpoznano u niego choroby w postaci [...]. Orzeczenie lekarskie wydano na podstawie [...], który nie dawał dostatecznych podstaw do rozpoznania [...], nie potwierdzając typowych zmian [...] upoważniających do takiego rozpoznania. Lekarze orzecznicy wskazując jednak na charakter schorzenia, gdzie nie stosuje się ograniczenia czasowego, gdyż choroba może ujawnić się długo po ustaniu narażenia zawodowego, zalecili kolejne badania kontrolne. Dlatego też wobec braku stwierdzenia choroby zawodowej przez uprawnione do tego jednostki medyczne, nie było podstaw do orzeczenia choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. M., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o orzeczenie, iż u skarżącego występuje choroba zawodowa względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem dopuszczenia dowodu z Instytutu Medycyny Pracy spoza województwa na okoliczność potwierdzenia istniejących objawów chorobowych choroby zawodowej– [...]. W uzasadnieniu skargi przedstawiając przebieg pracy zawodowej podkreślił, że ponad 23 lata był on narażony na [...]. Badania lekarskie, prowadzone od [...] r., łącznie z ostatnim badaniem wykazały w jego [...] zmiany, m.in. [...], które, w opinii [...], stanowią typowe objawy [...]. Orzeczenia wydane w niniejszym postępowaniu przez specjalistyczne jednostki diagnostyczne, stwierdzające wprawdzie stan chorobowy, odmawiają przyznania mu jednak zawodowego charakteru, całkowicie pomijając wcześniejsze wyniki badań [...]. Zarzucając orzeczeniom tym nieprecyzyjność oraz niezrozumiałość, wskazał, że kwalifikacji prawnej schorzenia jako choroby zawodowej dokonuje inspektor sanitarny, nie prowadzący badania lekarz. Wskazując na domniemanie przez ustawodawcę związku przyczynowego pomiędzy zagrożeniem a schorzeniem, podkreślił, ze decydującym w sprawie powinno być ustalenie schorzenia typowego i charakterystycznego dla [...], potwierdzonego obrazem [...] i powiązanie tego stanu z długoletnią pracą w narażeniu. Zarzucając zaskarżonej decyzji oparcie się wyłącznie na opinii lekarskiej, wskazał na pobieżne potraktowanie sprawy bez należytej wnikliwej analizy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz przytoczył argumenty wskazane w jej uzasadnieniu. Ponadto wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym został wyczerpany dwustopniowy tryb badań lekarskich przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. a orzeczenie oparte było na opiniach lekarskich, które nie zakwalifikowały rozpoznawczego schorzenia jako choroby zawodowej. Na rozprawie w dniu 11 maja 2007 r. pełnomocnik skarżącego potrzymał zarzuty skargi, wskazując, że w aktach sprawy znajdują się orzeczenia lekarskie potwierdzające typowe objawy dla tej choroby zawodowej (badania z [...]r.), które właściwie nie zostało zinterpretowane przez orzekające w sprawie jednostki medyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę, zważył, co następuje: Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną niniejszego rozstrzygnięcia stanowi, na mocy § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115)., rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający był obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem "choroba zawodowa" była i jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj i warunki jej wykonywania. Oceniając zaś działanie czynnika szkodliwego mogącego wywołać chorobę, uwzględnić należało rodzaj i stopień narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt. Zgodnie z przepisem § 10 ust. 1 wymienionego rozporządzenia właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w § 8 ust. 1, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że K. M. w okresie zatrudnienia w "A", "B" i "C" w latach 1969 -1995 wykonując pracę [...],[...],[...],[...],[...] i [...] był eksponowany na działanie [...], czyli pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu [...]. Okoliczność ta pozostaje bezsporna. Jednocześnie jak wynika z materiału sprawy K. M. został podany badaniom w dwóch uprawnionych, kompetentnych jednostkach diagnostycznych wskazanych w cytowanym rozporządzeniu, które w swych orzeczeniach -Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. jako pierwsza instancja w dniu [...] r. a Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w drugiej instancji w dniu [...] r. stwierdziły, iż obraz [...] nie wykazuje [...] odpowiadających efektom oddziaływania [...], a tym samym brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – [...]. Uzasadnienia tych orzeczeń są bardzo enigmatyczne, by nie powiedzieć, iż w ogóle ich nie ma, a tym samym same orzeczenia wydają się bardzo autorytarne. Należy wskazać, iż orzeczenia jednostek medycznych właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, co powoduje, że nie mogą ograniczać się do ogólnych stwierdzeń, ale powinny być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu uzasadnienia zawarte w orzeczeniach lekarskich jednostek diagnostycznych obu instancji nie spełniają wymogów opinii biegłego w rozumieniu wskazanego powyżej przepisu. Podczas, gdy w rozporządzeniu nie określa się parametrów rozpatrywanej choroby- [...], tym bardziej istnieje potrzeba dokładnego uzasadnienia prezentowanego w sprawie stanowiska. Jest niezbędne także dlatego, że w aktach sprawy, znajdowały się orzeczenia lekarskie z wcześniejszych badań skarżącego, gdzie stwierdzano istnienie [...], uznanych jako objaw przedmiotowej choroby, jednakże wówczas nie stanowiły dostatecznej podstawy do rozpoznania [...] (orzeczenie z [...] r. oraz [...] r.). Wśród zaleceń lekarskich pojawiały się jednak wskazania do dalszego leczenia w miejscowej przychodni i badania kontrolne, co mogło sugerować rozwój choroby. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, wobec braku pełnej, wyczerpującej dokumentacji nie można przeprowadzić kontroli legalności działania orzekających w sprawie organów sanitarnych, które w istocie rozstrzygają o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Wobec jednoznacznego stwierdzenia w rozpatrywanej sprawie narażenia zawodowego oraz nie dość jasnego i niejednoznacznego wykluczenia choroby – [...], niemożliwa stała się kontrola legalności działania organów administracji. Dlatego też wobec zaistnienia powyżej naprowadzonych braków postępowania, a więc nie podjęcia w sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tj. wobec naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeku postępowania administracyjnego zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej kierunku poprzez zwrócenie się do lekarzy Instytutu, którzy wydali w tej sprawie orzeczenie o jego uzupełnienie w zakresie wyżej naprowadzonym w oparciu o całościową dokumentację medyczną skarżącego znajdującą się w aktach sprawy. Lekarze powinni jednoznacznie rozstrzygnąć czy rozpoznane u skarżącego oznaki choroby można uznać za chorobę zawodową – [...]. Następnie organ oceni całość materiału dowodowego w sprawie oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, w konsekwencji czego wyda decyzję, uzasadniając ją zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.