I SA/Wa 389/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Siegień sędzia WSA Gabriela Nowak asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2007 r. sprawy ze skargi E. S. i W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r., nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących E. S. i W. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] ustanawiającą na lat 99 prawo użytkowania wieczystego w stosunku do [...] części działki nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w W. na rzecz L. P. i Z. E. oraz odmawiającą ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz ww. osób w odniesieniu do [...] części powyższej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ podał ,że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona dawnym nr hip. [...], obecnie objęta księgą wieczystą KW [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279) i z dniem 21 listopada 1945 r. grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszedł na własność gminy m. W., a po likwidacji gmin w. na własność Skarbu Państwa. Następnie powyższy grunt dnia 27 maja 1990 roku, z mocy prawa stał się własnością Dzielnicy Gminy W. [...], co potwierdził Wojewoda [...] decyzjami Nr [...] i [...] z dnia [...] września 1992 r. oraz [...] i [...] z [...] listopada 1992 r. Obecnie przedmiotowy grunt stanowi własność Miasta W. Powyższa nieruchomość stanowiła własność H. W. i Z. G. Byłe właścicielki nieruchomości zmarły. Spadek po Z. G., zmarłej [...] czerwca 1984 r. nabyła córka, L. P., zaś spadek po H. W. zmarłej [...] października 1988 r. nabył syn Z. E. Prezydent W., działając na wniosek L. P. i Z. W., popierających wniosek swoich poprzedniczek prawnych, ustanowił na ich rzecz użytkowanie wieczyste [...] części działki nr [...] z obr. [...] położonej przy ul. [...] za czynszem symbolicznym. Tą samą decyzją Prezydent odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego pozostałej części ww. działki [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezydent W. wskazał, że wniosek dekretowy został złożony w terminie. Uznał również, że przedmiotowa nieruchomość spełnia warunek, o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu. Prezydent określił też podstawę ustalenia wysokości czynszu symbolicznego oraz wskazał, że w odniesieniu do części gruntu wchodzącego obecnie w skład działek [...],[...] i [...] wydana zostanie odrębna decyzja. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E. S. i W. S., właściciele lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] i użytkownicy wieczyści części gruntu pod tym budynkiem. W odwołaniu podnieśli niedostateczne wyjaśnienie przez organ I instancji wszystkich okoliczność: błędne wskazanie numeru księgi wieczystej, wydanie decyzji mimo braku wniosku oraz w sytuacji, gdy w rejestrze wniosków zapisano, że wniosek złożyła jedynie Z. G., a nie wszyscy współwłaściciele. Postanowieniem Nr [...] Prezydent W. [...] czerwca 2004 r. sprostował w trybie art. 113 k. p. a. oczywiste omyłki w ww. decyzji, prostując błąd w numerze księgi wieczystej z "[...]" na "[...]" oraz imię "Z." na "Z.". Rozpatrując odwołanie organ II instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu I instancji uznające, że wniosek dekretowy został złożony w terminie. Podkreślił również, że jego zdaniem postępowanie administracyjne prowadzone było prawidłowo i w całości podzieliło argumentację Prezydenta. Podkreślono w uzasadnieniu, że dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy jest aktem, którego przepisy mają charakter związany, a nie uznaniowy. Zatem organ orzekający ma obowiązek ustanowić prawo użytkowania wieczystego w stosunku do osoby, która spełnia wskazane w przepisie art. 7 ust. 2 warunki. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. S. i W. S. - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego- art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 7 i 107 kpa. W konkluzji skargi wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż te podniesione w skardze. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.-- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Kierując się powyższą regułą sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2004 roku wydane zostały z naruszeniem zasady udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Oceniając zaskarżone decyzję należy stwierdzić, że nie zostały ona poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Z nadesłanych sądowi akt sprawy wynika, że właścicielki lokali nr [...] i [...] w budynku przy ul. [...] – J. C. i A. W. - zmarły przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Spadkobierczynią J. C. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m. W. z dnia [...] sierpnia 1999 roku sygn. akt [...] Ns [...] jest córka M. C., która zawiadomiła w dniu 27 lutego 2004 roku organ o śmierci matki i przedstawiła postanowienia spadkowe. Tymczasem Kolegium, mimo posiadania tej informacji, skierowało decyzję z dnia [...] września 2004 roku do osoby nieżyjącej . Ponadto jako adresata decyzji obu instancji wskazano w rozdzielniku A. W. Jak ustalono w postępowaniu sądowym A. W. zmarła w dniu [...] marca 2002 roku. Spadek po niej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2002 roku nabyła siostra A. L., która aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 2003 roku zbyła lokal mieszkalny nr [...] w budynku przy ul. [...] wraz z prawem użytkowania wieczystego. W dacie wydania decyzji obu instancji właścicielem lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] był A. W., który winien być stroną postępowania , a nie zmarła A. W. Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym ma charakter szczególny. Wiąże się to ze specyfiką postępowania administracyjnego, gdzie organ administracji publicznej występuje w procesie jako rzecznik interesu publicznego i jednocześnie jest powołany do rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju kumulacja ról procesowych wymaga, aby w postępowaniu administracyjnym - w najszerszym możliwym - zakresie dopuścić stronę do wszystkich czynności postępowania. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym rozciąga się na postępowanie przed organami administracji I i II instancji, a także na postępowania nadzwyczajne. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje zatem zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym. Zatem, o ile chodzi o uchybienie przez organ orzekający zasadom określonym w art. 10 § 1 k.p.a., to jest ono jednoznaczne i stanowi przesłankę wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przy tym znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony . Wniosek taki wypływa zarówno z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b powołanej wyżej ustawy , jak też jest akceptowany w doktrynie postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 1999 r., III SA 979/98, LEX nr 39458, wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 1997 r., III SA 1795/95, LEX nr 29916). Powyższy przepis nakazuje sądowi administracyjnemu uchylenie decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 maja 1998 r., II SA 915/97 OSP 1999/4/79 ) . Obowiązkiem organów będzie ponowne rozpatrzenie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...], po uprzednim zawiadomieniu o prowadzonym postępowaniu wszystkich stron tego postępowania. Prezydent W. winien w szczególności ustalić ile lokali w budynku przy ul [...] w W. zostało sprzedanych oraz kto jest ich aktualnym właścicielem. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem wykaz lokali sporządzony w dniu 17 marca 2003 roku, który to wykaz nie został zaktualizowany przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" oraz art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.