IV SA/Wa 569/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Jarosław Trelka, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Jan Drelewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2007 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) w przedmiocie unieważnienia paszportu -oddala skargę- Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia (...) stycznia 2007r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o paszportach utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 2006r, którą został unieważniony paszport serii (...) wystawiony (...) grudnia 2001r. przez Wojewodę (...) na nazwisko W. C. s. (...), ur. (...) września (...). Z wnioskiem o unieważnienie paszportu W. C. wystąpił do Wojewody (...) Prokurator Rejonowy w P.. We wniosku podano, że przeciwko W. C. prowadzone jest postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej ściganej z oskarżenia publicznego. Ponadto we wniosku podano, że podejrzany ukrywa się przed organami ścigania i prawdopodobnie przebywa poza granicami Polski. Z tego powodu wydane zostało zarządzenie o poszukiwaniu podejrzanego w celu ustalenia miejsca jego pobytu. W toku postępowania administracyjnego Sąd Rejonowy w R. II! Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia (...) października 2006r. sygn. akt (...) ustanowił kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu W. C. w osobie Z. C. w celu reprezentowania go w postępowaniu prowadzonym przez organ paszportowy w sprawie o unieważnienie paszportu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że nadrzędną zasadą określoną w art. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o paszportach jest prawo każdego obywatela polskiego do otrzymania paszportu, a pozbawienie lub ograniczenie tego prawa może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych ustawą. Przypadki, kiedy organ paszportowy odmawia wydania paszportu określone zostały w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o paszportach i z tych samych powodów na podstawie art. 10 ust. 1 organ paszportowy wydaje decyzję w sprawie unieważnienia tego dokumentu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach, wydania paszportu odmawia się na wniosek organu prowadzącego przeciw osobie ubiegającej się o paszport postępowanie przygotowawcze lub wykonawcze w sprawie karnej o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Skoro w przedmiotowej sprawie Prokurator Rejonowy w P. prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej ściganej z oskarżenia publicznego przeciwko W. C. i złożył do organu paszportowego wniosek w sprawie unieważnienia paszportu i wniosek ten spełnia wymogi określone w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach, to organ paszportowy miał obowiązek wydać decyzję w sprawie unieważnienia paszportu osobie wskazanej we wniosku. Organ uznał również, że w sprawie nie zachodziła konieczność ogłoszenia podejrzanemu wydanego postanowienia o przedstawieniu zarzutów, bo zgodnie z art. 313 § 1 kpa postanowienie o przedstawieniu zarzutów nie musi być ogłoszone danej osobie, jeżeli osoba ta ukrywa się lub nie przebywa w kraju. A należy zauważyć, że wobec W. C. wydano zarządzenie o poszukiwaniu podejrzanego w celu ustalenia miejsca jego pobytu. W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) stycznia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kurator W. C. podniósł, że W. C. nie mając świadomości o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym w dniu (...) czerwca 2003 r. udał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie aktualnie przebywa. W skardze zarzucono organom niezweryfikowanie złożonego przez prokuraturę wniosku o unieważnienie paszportu pod kątem tego, czy spełnione są przesłanki do jego uwzględnienia. W skardze stwierdzono również, że W. C. nie ukrywa się przed organami ścigania, lecz w dacie wszczęcia postępowania karnego przebywał poza granicami kraju. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Legitymuje to sądy administracyjne do dokonywania kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Mając na względzie powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa Stosownie do art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. nr 143, poz. 1027) do postępowania w sprawie unieważnienia paszportu, wszczętego przed wejściem w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 r. nr 2, poz. 5 ze zm.). Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych weszła ona w życie z dniem 28 sierpnia 2006 r. Skoro - stosownie do art. 61 § 3 kpa - postępowanie o unieważnienie paszportu W. C. zostało wszczęte w dniu (...) lipca 2006 r., czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych, to w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym o unieważnienie paszportu słusznie organy uznały, że mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach. Zgodnie z art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach, jeżeli wobec osoby, która posiada paszport, prowadzone jest postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, organ paszportowy wydaje decyzję o unieważnieniu paszportu. Unieważnienie paszportu jest zatem obligatoryjne w przypadku, gdy przeciwko danej osobie prowadzone jest postępowanie przygotowawcze o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego i z wnioskiem o unieważnienie posiadanego przez tę osobę paszportu wystąpi organ prowadzący to postępowanie. Według art. 71 § 1 kodeksu postępowania karnego za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Stosownie zaś do art. 278 kpk w zw. z art. 71 § 3 kpk, jeżeli miejsce pobytu podejrzanego nie jest znane, zarządza się jego poszukiwanie. Nadto, według art. 313 § 1 kpk w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2003r., jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. W rozpatrywanej sprawie wobec W. C. w dniu (...) kwietnia 2006 r. zostało wydane postanowienie o przedstawieniu zarzutów o przestępstwo z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 kk, które to przestępstwo jest ścigane z oskarżenia publicznego. Następnie w dniu (...) kwietnia 2006 r., wydane zostało zarządzenie o poszukiwaniu W. C. w celu ustalenia miejsca jego pobytu. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów W. C. wydano (...) kwietnia 2006r. - od tego więc dnia Prokurator Rejonowy w P. prowadził wobec niego postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej ściganej z oskarżenia publicznego. Wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów rozpoczyna etap postępowania przeciwko oznaczonej osobie (in personam). Osoba, przeciwko której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów, staje się z tym momentem podejrzanym w rozumieniu procesowym (art. 71 § 1). Z art. 313 § 1 kpk w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2003 r, znowelizowanego ustawą z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego, ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. nr 17, poz. 155 ze zm.) wynika, iż postanowienie o przedstawieniu zarzutów nie musi być ogłoszone danej osobie ani osoba ta nie musi być przesłuchana, jeżeli ukrywa się lub nie przebywa w kraju. Nowela § 1 art. 313 kpk przesądziła, że wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie o przestępstwo zarzucone jej w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów następuje z datą jego wydania także wtedy, gdy z przyczyn niezależnych od organów ścigania nie nastąpiło niezwłoczne ogłoszenie go osobie podejrzanej (por. SN III KKN 44/01, OSN Prok. i Pr. 2002, nr 1; glosa, R.A. Stefański, Prok. i Pr. 2002, nr 5). W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach wskazywano, że o prowadzeniu postępowania przygotowawczego przeciwko danej osobie nie przesądza samo sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, lecz dopiero jego ogłoszenie podejrzanemu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2000 r., sygn. akt V SA 1405/99 LEX nr 49427 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt III RN 116/99, OSNP z 2000 r., z. 20, poz. 737). Pogląd zaprezentowany w powołanym orzecznictwie sądowym nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż znowelizowana treść art. 313 § 1 kpk potwierdza, że postępowanie przygotowawcze prowadzone jest przeciwko W. C. Słusznie organy uznały, iż materiał dowodowy potwierdza, że przeciwko W. C. prowadzone jest postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, co potwierdza postanowienie o przedstawieniu zarzutów, które nie zostało ogłoszone W. C., gdyż nie jest znane jego miejsce pobytu, a według ustaleń prokuratury przebywa on poza granicami kraju. W tej sytuacji Prokuratura Rejonowa w P., jako organ prowadzący wobec W. C., który posiada paszport, postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego wystąpiła do organu paszportowego z wnioskiem o unieważnienie paszportu wydanego W. C. Wobec spełnienia przesłanek art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach organ paszportowy był zobligowany do wydania decyzji o unieważnieniu paszportu. Ze sformułowania art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o paszportach wynika, że w przypadku złożenia wniosku zgodnie z prawem organ paszportowy musi dokonać jego unieważnienia. Za powyższą tezą przemawia użycie w art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy sformułowania "wydaje decyzję o unieważnieniu paszportu". W związku z powyższym nie można przypisać zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszenia prawa skutkującego jej uchyleniem. Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem przedstawionym w skardze, że Wojewoda (...) a także Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zweryfikowali okoliczności faktycznych przedstawionych przez Prokuraturę Rejonową w P. we wniosku o unieważnienie paszportu. Należy wskazać, że organy administracji państwowej nie są uprawnione do oceny zasadności postanowień wydanych na podstawie art. 313 kpk o przedstawieniu zarzutów jak również zarządzeń o poszukiwaniu podejrzanego w celu ustalenia miejsca jego pobytu na podstawie art. 278 kpk ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 1999r. wydany w sprawie sygn. akt VSA 1981/98 Lex nr 49417). Nie można zgodzić się również z zarzutem niezgodności zaskarżonej decyzji z art. 2, 7, 30, 31, 37, 40, 41, 42, 45, 47, 77 i 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu nie można zarzucić Wojewodzie (...) i Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organom prowadzącym niniejsze postępowanie żeby działały bez podstawy prawnej i przekraczały granice prawa. Zadaniem organów paszportowych w postępowaniu o unieważnienie paszportu na podstawie art. 10 ust. 1 w zw z art. 6 ust. 1 pkr 3 ustawy o paszportach jest zbadanie czy w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki prawne, o jakich mowa w tych przepisach warunkujące wydanie decyzji unieważniającej paszport. I takie czynności organy paszportowe w przedmiotowym postępowaniu podjęły. Poza kompetencje organów paszportowych wykracza natomiast weryfikacja czynności procesowych podjętych przez prokuraturę w toku postępowania karnego będących podstawą do złożenia wniosku o unieważnienie paszportu. Czynności te mogą podlegać jedynie stosownej weryfikacji poprzez zastosowanie środków procesowych przewidzianych w kodeksie postępowania karnego. Powołane przez skarżącego przepisy art. 30, 31, 37 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantują wolności i prawa człowieka i obywatela. Zauważyć jednak należy, iż ust. 3 art. 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż korzystanie z konstytucyjnych wolności i praw może podlegać ograniczeniom określonym w ustawie. Takim ograniczeniem w niniejszej sprawie są przepisy art. 10 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29.11.1990r. o paszportach. Z kognicji organu paszportowego orzekającego na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o paszportach wyłączone jest badanie zasadności merytorycznej wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie paszportu. Wydanie negatywnej decyzji organu paszportowego odnośnie wniosku o unieważnienie paszportu możliwe jest jedynie wówczas, gdy nie zostaną spełnione wymogi formalne przewidziane w art. 6 ust. 1 ustawy o paszportach. Inaczej jest natomiast w sytuacji uregulowanej w art. 6 ust. 2 ustawy o paszportach, który wprost dopuszcza dokonanie oceny wskazanych tam przesłanek w toku postępowania administracyjnego. Co do zarzutu naruszenia art. 77 i 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na to, że wniosek Prokuratury o unieważnienie paszportu nie podlega kontroli sądowej należy zauważyć, że nie wszyscy prezentują taki pogląd. Marek Siwek w artykule "Ograniczenie prawa do paszportu w postępowaniu karnym" opublikowanym w Prokuratura i Prawo 2002/2/88 stanął na stanowisku, że jeżeli z wnioskiem w postępowaniu poprzedzającym postępowanie paszportowe przewidziane w art. 6 i 10 ustawy o paszportach występuje organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach, to taki wniosek do organu paszportowego w trybie art. art. 6 i 10 ustawy o paszportach stanowi inną czynność niż postanowienie czy zarządzenie, które narusza prawo podejrzanego. Możliwość zaskarżenia takiej czynności wynika w tym wypadku wprost z art. 302 § 2 kpk. Nie można również podzielić zarzutu skargi, iż postępowanie o unieważnienie paszportu narusza zasadę domniemania niewinności Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.