II SA/Rz 91/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 15 maja 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy -skargę oddala- II SA/Rz 91/07 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] pażdziernika 2006 roku znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania S. W., utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] września 2006 roku w sprawie odmowy zwrotu dokumentu prawa jazdy kat. BT nr [...] serii [...] wydanego przez Starostę Powiatu w dniu 12 czerwca 2002 roku. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że S. W. legitymował się prawem jazdy kat. B,T nr [...] seria [...] ,którego wtórnik wydany został 12.06. 2002 roku. Postanowieniem z dnia 31 marca 2003 roku sygn. akt: [...] Prokurator Rejonowy zatrzymał prawo jazdy, a następnie 8 grudnia 2003 roku skierował do Sądu Grodzkiego akt oskarżenia przeciwko S. W. z art. 178 a § 1 k.k. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2006 roku [...] Sąd Rejonowy w T. Wydział II Karny , uwzględniając wniosek obrońcy S. W. zwrócił prawo jazdy wskazując, że okres zatrzymania wynosi 3 lata, a dalsze zatrzymanie prawa jazdy w sposób nieuzasadniony przerodziło się w formę represji karnej. Powołując się na powyższe postanowienie prawomocne i wykonalne, obrońca S. W., adwokat A. W. zwrócił się w dniu 5 kwietnia 2006 roku do Starosty Powiatowego o wykonanie postanowienia poprzez wydanie dokumentu. Starosta wszczął postępowanie administracyjne, a następnie w dniu 27 kwietnia 2006 roku wezwał zainteresowanego do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do 10 maja 2006 roku .Organ wskazał, że ponieważ prawo jazdy zatrzymane było na okres powyżej 1 roku, warunkiem zwrotu uprawnień do kierowania pojazdami jest uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu kontrolnego. Następnie, decyzją [...] z [...] maja 2006 roku Starosta odmówił zwrotu dokumentu, działając na podstawie przepisu art. 104 k.p.a. w zw. z art. 114 ust.1 pkt.2 lit.b ustawy z 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym. Organ wskazał, że strona nie przedstawiła dowodów na poddanie się egzaminowi. Wskutek odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ją decyzją [...] z [...] lipca 2006 roku i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia . Organ wskazał, że żądanie wszczęcia postępowania powinno pochodzić od strony. W rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte wskutek ustnego wniosku ,notatka służbowa z 17 marca 2006 roku nie zawiera podpisu wnoszącego oraz nie spełnia wymagań co do formy protokołu. Postępowanie musi zostać uzupełnione o pełnomocnictwo, bądź też podpis strony. Pełnomocnictwo zalegające w aktach nosi datę 16 maja 2006 roku. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. obliguje organ do wezwania wnoszącego do usunięcia braków podania. Brak reprezentacji strony może być uzupełniony, a zaniedbanie organu w tym zakresie jest naruszeniem prawa. W tej sytuacji organ nie badał merytorycznych zarzutów odwołania. Po uzupełnieniu braków formalnych, Starosta ,działając na podstawie przepisu art. 104 k.p.a. oraz 114 ust.1 pkt.2 lit. b ustawy z 1997 roku o ruchu drogowym, decyzją [...] z dnia [...] września 2006 roku odmówił S. W. zwrotu prawa jazdy , wskazując na konieczność poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony – adw. A. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie merytoryczne o zwrocie prawa jazdy. Decyzji zarzucił : 1/istotną wadę polegającą na nieuprawnionym zastosowaniu przez organ , jako podstawy decyzji, dyspozycji art. 114 pkt.2 lit.b ustawy o ruchu drogowym, 2/ nieuwzględnienie przez organ treści postanowienia Sądu Rejonowego o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy, 3/ naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji, przez odebranie skarżącemu praw nabytych, pomimo, że odpadły przesłanki dalszego zatrzymania prawa jazdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją wskazaną na wstępie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną orzeczenia, wskazało art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a. w zw. z art. 114 usst.1pkt.2 lit. b i ust. 4 oraz art. 138 pkt.2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 – Prawo o ruchu drogowym/ tj. Dz. U. 05.108.908 ze zm./. Organ wskazał na treść przepisu art. 114 ust.1 pkt.2 lit. b wymienionej ustawy , zgodnie z którym sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy , którego pozbawiona była przez okres przekraczający jeden rok. Postanowieniem z 31 marca 2003 roku Prokurator Rejonowy w T. zatrzymał prawo jazdy S. W., a Sąd Rejonowy w T., postanowieniem z 3 lutego 2006 roku orzekł o zwrocie dokumentu. Okres zatrzymania prawa jazdy wynosił zatem blisko trzy lata, a jego odzyskanie może nastąpić jedynie po egzaminie sprawdzającym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie merytoryczne o zwrocie prawa jazdy. Decyzji zarzucił ; 1/nieuprawnione zastosowanie przez organ art. 114 pkt.2 lit.b ustawy z 20 czerwca 1997 – prawo o ruchu drogowym, 2/ nieuwzględnienie treści postanowienia Sądu Rejonowego o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy, 3/ naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z przepisu art. 2 Konstytucji, poprzez nieuprawnione odebranie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, pomimo, że odpadły przesłanki dalszego zatrzymania prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem takiej kontroli jest decyzja w przedmiocie odmowy zwrotu dokumentu prawa jazdy. Odmawiając zwrotu, organy powołały w podstawie prawnej decyzji przepis art. 114 ust.1 pkt.2 lit.b i ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2007 roku – Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. nr 108 poz. 908 z 2005 r.) zwanej dalej ustawą . Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy (...) , którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Decyzję w tej sprawie podejmuje starosta. W rozpatrywanej sprawie postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy wydane zostało w dniu 31 marca 2003 roku przez Prokuratora Rejonowego w T. do sygn. [...] z powodu kierowania przez S. W. samochodem ciężarowym w stanie nietrzeźwości, co stanowi przestępstwo z art. 178 § 1 k.k. Uwzględniając wniosek obrońcy S. W., Sąd Rejonowy w T. II Wydział Karny , postanowieniem z dnia 3 lutego 2006 roku orzekł o zwrocie zatrzymanego dokumentu . Powołując się na to postanowienie , pełnomocnik skarżącego prezentuje pogląd, że skoro przesłanki zatrzymania prawa jazdy wskazane w przepisie art. 135 ust.1 oraz ust.2 ustawy odpadły, to dokument powinien być niezwłocznie wydany . Sąd nie podziela tego poglądu. Przepis art. 114 ust.1 pkt.2 lit.b nie uzależnia obowiązku poddania się sprawdzenia kwalifikacji od przyczyn i okoliczności utraty dokumentu, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przepis dotyczy sytuacji, w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na czas dłuższy niż 1 rok. Niewątpliwie tak długi okres przerwy w prowadzeniu pojazdu mechanicznego uzasadnia potrzebę sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Należy również wskazać, że użyte w cytowanym przepisie sformułowanie "podlegają" oznacza, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie zostały pozostawione uznaniu organu orzekającego , lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego./vide: wyrok NSA z 10.11.1998 II SA1291/98,LEX nr 41400/. Podobny pogląd wyraził Sąd w wyroku NSA z 24.06.1999II S.A./652/99 , LEX nr 46289. Również w wyroku z dnia 26.05.1999 r. II S.A. 785/99 LEX46291, NSA stwierdził, że przesłanką do orzeczenia obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji jest fakt pozbawienia prawa jazdy na wskazany w przepisie 114 pkt.2 lit.b okres/ przekraczający 1 rok/ , niezależnie od formy prawnej tego pozbawienia. Ratio legis tego przepisu sprowadza się do stwierdzenia, że pozbawienie na ponad rok możliwości prowadzenia pojazdu jest już wystarczającą podstawą do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W świetle powyższego, zarzut nieuprawnionego zastosowania przez organ wymienionego przepisu Sąd uznał za chybiony. Sąd nie podziela też poglądu, że organy miały obowiązek uwzględnić postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 3 lutego 2006 roku o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy. Z postanowienia wynika jedynie, że ustały przyczyny, dla których dokonano zatrzymania. Natomiast skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wynika z zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nie można zgodzić się też, że bezpodstawnie pozbawiono skarżącego praw nabytych, bowiem w chwili zatrzymania , na podstawie przepisu art. 137 ustawy, prawa jazdy przez prokuratora, toczyło się postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej. Wobec wydania przez sąd postanowienia o zwrocie dokumentu, Starosta wszczął postępowanie administracyjne . Zgodnie z przepisem art. 114 ust. 4 ustawy, w przypadkach określonych w ust. 1 pkt.2 / kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się m.in. o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok.../ dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Wskazując na powyższe, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez organy orzekające w sprawie, dlatego skargę, jako nieuzasadnioną oddalił na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.