I FZ 478/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Op 132/07 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi I spółka cywilna S spółka z o.o., H spółka z o.o. na decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 października 1999 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku naliczonego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił skarżącej spółce termin do wniesienia skargi na decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 października 1999r. o stosownym numerze w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku naliczonego. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przytoczył stan faktyczny sprawy wskazując, iż kwestionowaną decyzją organ podatkowy przedłużył I spółka cywilna S spółka z o.o., H spółka z o.o. termin zwrotu podatku naliczonego za sierpień 1999 r., wykazanego przez spółkę w deklaracji VAT-7 za ten miesiąc do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. W decyzji pouczono stronę o przysługującym od tego rozstrzygnięcia odwołaniu do Izby Skarbowej w O. W postanowieniu z dnia 4 lutego 2003 r. Izba Skarbowa stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wobec skutecznego – w ocenie tegoż organu – doręczenia spółce decyzji organu pierwszej instancji dnia 19 października 1999 r. Tym samym organ odwoławczy zakwestionował stanowisko strony zaprezentowane w odwołaniu, jakoby przedmiotowa decyzja została jej doręczona dopiero w dniu 14 listopada 2002 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu spółka zarzuciła organom podatkowym wydanie rozstrzygnięcia w zakresie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku w nieodpowiedniej formie, tj. w formie decyzji, a nie postanowienia. Nadto wskazano na naruszenie w trakcie postępowania przepisów o doręczeniach, jak również przepisów o właściwości organów podatkowych. Sąd pierwszej instancji uznał zarzuty skargi za bezzasadne. Wskutek jej oddalenia strona złożyła skargę kasacyjną, domagając się uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temuż Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do wniosku skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po ponownym rozpatrzeniu skargi wyrokiem z dnia 13 września 2006 r. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 4 lutego 2003 r. wskazując, że organ powinien był stwierdzić niedopuszczalność wniesionego odwołania i pouczyć stronę o właściwym trybie zaskarżenia, co też organ odwoławczy uczynił wydając postanowienie z dnia 5 stycznia 2007 r. Rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej zawierało jednakże błędne pouczenie w zakresie trybu zaskarżenia, zgodnie z którym weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji z 18 października 1999r. strona ma prawo dokonać wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Spółka – stosując się do ww. pouczenia – wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, który na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. odrzucił ją jako wniesioną po upływie trzydziestodniowego terminu, który w ocenie Sądu należało liczyć od dnia doręczenia stronie decyzji z 18 października 1999 r. W dniu 15 czerwca 2007 r. do Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek spółki o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą na decyzję tegoż Urzędu z 18 października 1999r. Jak wskazano na wstępie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zaskarżonym postanowieniem przywrócił skarżącej termin do wniesienia przedmiotowej skargi, argumentując przy tym, iż w sprawie zaistniały przesłanki z art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a."), a strona nie z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd podał także, iż w niniejszej sprawie wyłączną przyczyną złożenia wniosku o przywrócenie terminu po upływie ponad roku od uchybienia temuż terminowi było stosowanie się strony do błędnych pouczeń organów podatkowych w zakresie trybu zaskarżenia kwestionowanego rozstrzygnięcia. Nadto Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu, zaprezentowanym w odpowiedzi na wniosek skarżącej, jakoby termin do złożenia tego wniosku upłynął dnia 23 maja 2007 r., a zatem 7 dni od ogłoszenia postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi, skoro dopiero po doręczeniu uzasadnienia postanowienia strona mogła poznać przesłanki tego rozstrzygnięcia. Naczelnik Urzędu Skarbowego zaskarżył to postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temuż Sądowi. W uzasadnieniu stwierdzono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu bezpodstawnie przyjął, że podatnik bez swojej winy uchybił terminowi do wniesienia skargi na decyzję organu, jednocześnie zakwestionowano stanowisko Sądu jakoby w sprawie zachodził wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. W dalszej części zażalenia podkreślono, iż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w ogóle do kwestii skutecznego doręczenia stronie skarżonej decyzji. W ocenie organu doręczenie to nastąpiło w dniu 19 października 1999r., co spółka w trakcie postępowania próbowała podważyć, a czego na żadnym etapie tegoż postępowania ostatecznie nie rozstrzygnięto. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego kwestia ta jest kluczowa dla ustalenia winy skarżącej spółki w niedochowaniu terminu do złożenia środka zaskarżenia. W odpowiedzi na zażalenie spółka wskazała, iż nie ma ono uzasadnionych podstaw, wobec czego powinno być oddalone. Skarżąca w szczególności podkreśliła, iż brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia środka zaskarżenia został we wniosku uprawdopodobniony w stopniu wystarczającym, a przyczyn tego uchybienia należy upatrywać w wadliwie prowadzonym postępowaniu podatkowym. W ocenie strony w sprawie niewątpliwie zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż strona i podejmowane przez nią czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 P.p.s.a. wynika, iż czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Aby uniknąć negatywnych następstw uchybienia terminowi strona może skorzystać z przewidzianej w art. 86 P.p.s.a. instytucji przywrócenia terminu. W myśl § 1 ww. przepisu jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z kolejnych przepisów omawianej ustawy, wniosek o przywrócenie terminu składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Na uwagę zasługuje przy tym § 5 omawianego przepisu, który stanowi, że po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych przypadkach. Należy także podkreślić, że w myśl przepisów prawa we wniosku strona powinna uprawdopodobnić, iż niedokonanie czynności w ustawowo zakreślonym terminie nie wynikało z jej winy (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji należy uznać za nietrafne. Na uwzględnienie zasługują przede wszystkim zarzuty zażalenia w zakresie niewystarczającego wyjaśnienia w trakcie postępowania administracyjnego, a następnie sądowego, stanu faktycznego sprawy, w szczególności jeśli chodzi o termin skutecznego doręczenia skarżącej kwestionowanej decyzji. Jest to bowiem zagadnienie kluczowe, którego ustalenie stanowić będzie podstawę do oceny kwestii zawinienia strony w uchybieniu terminu do złożenia środka zaskarżenia. Należy mieć bowiem na uwadze, że ustalenie, jakoby właściwą i rzeczywistą datą skutecznego doręczenia stronie kwestionowanego rozstrzygnięcia był 19 października 1999 r. poddawałoby w wątpliwość, że strona bez swojej winy uchybiła terminowi do złożenia środka zaskarżenia, a jednocześnie prowadziłoby do wniosku, że bezzasadne jest pozytywne rozstrzygnięcie Sądu w zakresie wniosku o przywrócenie tegoż terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu.