I SA/Wa 116/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o przyznanie odszkodowania oddala skargę. I SA/Wa 116/07 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r., znak [...], Minister Budownictwa utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2006 r., znak [...], zwracające S. T. wniosek z dnia [...] lipca 2006 r. o przyznanie odszkodowania. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, co następuje. Decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r., znak [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., znak [...], stwierdzona została nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., znak [...], dotyczącej uwłaszczenia [...] Fabryk [...] SA w części dotyczącej działek nr [...] i [...], natomiast w części dotyczącej działek nr [...] i [...] stwierdzającej, iż decyzja Wojewody [...] wydana została z naruszeniem prawa i nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji w tej części z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne. Po rozpatrzeniu wniosku S. T. z dnia [...] lipca 2006 r. o wydanie decyzji w sprawie odszkodowania Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. orzekł o zwrocie wniosku. Wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrzywszy sprawę ponownie, organ zważył, co następuje. Kwestia przyznawania odszkodowań była do dnia 1 września 2004 r. przedmiotem regulacji art.160 k.p.a. Art.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz.1692) uchylił art.160 k.p.a., niemniej w myśl art.5 ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie (tj. do dnia 1 września 2004 r.) stosuje się m.in. art.160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie nowelizacji. Data, w której nastąpiło zdarzenie prawne stanowiące podstawę do wypłaty odszkodowania ma podstawowe znaczenie dla oceny możliwości zastosowania art.160 k.p.a. Decyzja kasacyjna Ministra Infrastruktury stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. wydana została po dniu 1 września 2004 r. Zatem łączne zdarzenie prawne w sprawie o stwierdzenie nieważności nastąpiło już po dniu 1 września 2004 r., co wyklucza zastosowanie art.5 ustawy nowelizującej. Skoro decyzje nadzorcze zostały wydane po dniu 1 września 2004 r., to kwestie odszkodowawcze związane ze szkodą powstałej na skutek wydania wadliwej decyzji reguluje wyłącznie kodeks cywilny, przesądzając kompetencje sądów powszechnych do orzekania w przedmiocie odszkodowania. Powyższe stanowisko potwierdza uchwała nr 4/2006 z dnia 14 września 2006 r. Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, w świetle której w sprawach dotyczących wadliwych decyzji wydanych z naruszeniem art.156§1 k.p.a., co do których decyzja stwierdzająca nieważność lub naruszenie prawa wydana została po dniu 1 września 2004 r. art.160 k.p.a. nie znajduje zastosowania. W tej sytuacji podanie należało zwrócić wnioskodawcy. Skargę na postanowienie Ministra Budownictwa wniósł S. T.. Skarżący podniósł, iż stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z 1998 r. dopiero po dniu wejścia w życie nowelizacji kodeksu cywilnego i k.p.a. nie jest wynikiem jego zaniedbania a wynikiem zaniedbania organów administracji. Skarżący podkreślił, iż kroki zmierzające do zmiany decyzji uwłaszczeniowej podjął jeszcze przed datą wejścia w życie nowelizacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Ministra Budownictwa na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia (art.3§2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 - zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem obowiązującym w dacie jego wydania. Zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art.66§3 k.p.a. Stosownie do powyższego przepisu, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zasadnie zwrócono skarżącemu jego podanie z wnioskiem o przyznanie odszkodowania z tytułu wydania decyzji administracyjnej, której nieważność stwierdzono po dniu 1 września 2004 r. Do rozpoznania tego żądania właściwy jest bowiem sąd powszechny. Wykładnię przepisów prawa dokonaną w tym zakresie przez organ należy uznać za trafną. Do dnia wejścia w życie noweli k.c. i k.p.a., tj. do dnia 1 września 2004 r., kwestię odszkodowań, o których wyżej mowa, regulował art. 160 § 1 k.p.a., w myśl którego stronie, która poniosła szkodę na skutek stwierdzenia nieważności decyzji służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Na mocy ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zmianie uległ stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę powstałą w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 2 tej ustawy wskazany powyżej przepis art. 160 k.p.a. został uchylony z dniem 1 września 2004 r. i od tej daty do stanów i zdarzeń prawnych powstałych po tej dacie (art. 5 ustawy) stosuje się przepis art. 4171 § 2 k.c., wskazujący jako właściwy do dochodzenia roszczeń ze wskazanego wyżej tytułu wyłącznie tryb sądowy. Oznacza to, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu wejścia w życie nowelizacji, tj. od dnia 1 września 2004 r., nie ma już zastosowania art. 160 k.p.a. Aktualnie administracyjny tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (art. 160 k.p.a.) stosuje się jedynie w tych sprawach, w których decyzja stwierdzająca nieważność (art. 156 § 1 k.p.a.) stała się ostateczną przed dniem 1 września 2004 r. Natomiast wydanie w tym trybie decyzji po tej dacie skutkuje objęciem wniosku odszkodowawczego regulacją art. 4171 § 2 k.c., a zatem jego rozpoznanie następuje wyłącznie przed sądem powszechnym. Przyjęcie innej interpretacji, w myśl której w tego rodzaju sprawach o możliwości zastosowania art. 160 k.p.a. rozstrzygałoby inne zdarzenie niż data ostatniej prawomocnej decyzji w sprawie, stanowiącej formalnoprawną przesłankę roszczenia odszkodowawczego, przesuwałoby możliwość stosowania wspomnianego wyżej przepisu (art. 160 k.p.a.) na bardzo długi okres czasu. Byłoby to sprzeczne z intencją ustawodawcy, który zmierzał do powierzenia w określonym terminie rozstrzygania w tego rodzaju sprawach, z założenia kontradyktoryjnych i mających charakter majątkowy, sądom powszechnym. Podkreślić należy, iż z punktu widzenia ustalenia właściwości organu administracji czy też sądu do rozstrzygnięcia żądania o odszkodowanie istotna jest wyłącznie data zakończenia postępowania nieważnościowego ostateczną decyzją administracyjną, nie zaś data jego wszczęcia. We wskazanej sytuacji, gdy z podania jednoznacznie wynikało, że na podstawie art. 4171 § 2 k.c. w rozpatrywanej sprawie właściwy jest sąd powszechny, zastosowanie art. 66 § 3 k.p.a., czyli zwrot podania wnoszącemu wraz z odpowiednim pouczeniem było w pełni uzasadnione. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.