I SA/Wa 271/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] odmawiającą przyznania T. G. świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego w sierpniu 2006 r. na spłatę części zaległości czynszowej w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w dniu [...] czerwca 2006 r. T. G. złożyła wniosek o przyznanie zasiłków w sierpniu 2006 r. na dożywianie syna – [...] zł, dożywianie wnioskodawczyni – [...] zł, środki higieny osobistej i czystości – [...] zł, wpłatę na konto administracji części zaległości czynszowej – [...] zł, refundację podręczników dla syna – bez podania wysokości, kartę miejską kwartalną dla syna – [...] zł, wyprawkę łącznie z plecakiem (dużym) – [...] zł, ubiór szkolny wyjściowy łącznie z obuwiem – [...] zł. Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2006 r. odmówił T. G. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego w sierpniu 2006 r. na spłatę części zaległości czynszowej w wysokości [...] zł podnosząc, że wnioskodawczyni pozostaje pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. i otrzymuje stale wysoką pomoc materialną. Dochód w lipcu 2006 r. – w miesiącu poprzedzającym okres, którego dotyczy wniosek – przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, uprawniające do pomocy bezzwrotnej. Organ pierwszej instancji wskazał, że pod opieką ośrodka pozostaje wiele rodzin, we wrześniu 2006 r. udzielił pomocy 2715 rodzinom, a średnia kwota wypłaconego zasiłku wyniosła [...] zł. Tymczasem pomoc finansowa dla T. G. w lipcu 2006 r. wyniosła [...] zł, w sierpniu [...] zł, we wrześniu [...] zł, a w październiku [...] zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła T. G.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając odwołanie stwierdziło, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ odwoławczy powołał treść art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz wskazał, że zadłużenie czynszowe T. G. na dzień [...] sierpnia 2006 r. wynosiło ponad [...] tysięcy złotych. Wnioskodawczyni nie wpłaca i nie wpłacała żadnych kwot na poczet zadłużenia i to mimo otrzymywania dodatku mieszkaniowego. Nie odniosła się też w ogóle do kwestii zmiany miejsca zamieszkania, nie wystąpiła o przyznanie innego lokalu z zasobów komunalnych, w którym obowiązywałby niższy czynsz. Zdaniem organu odwoławczego okoliczności powyższe wyczerpują dyspozycję art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. zaznaczyło, że w jego ocenie organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania. Skarżąca musi zdawać sobie sprawę z faktu, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. Ośrodki zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Dzięki temu stwarza się możliwość dokonywania właściwych wyborów, ale tym samym nie każdy potrzebujący w każdym czasie może uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Odnosząc się do celu, na który miałby być przeznaczony zasiłek organ drugiej instancji powołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których stwierdzono, że spłata zadłużenia z tytułu czynszu mieszkaniowego, nie może być uznana za niezbędną potrzebę bytową uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło ponadto, że we wrześniu 2006 r. Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. udzielił pomocy 2715 rodzinom, a średnia kwota wypłaconego zasiłku wyniosła [...] zł. T. G. w lipcu 2006 r. otrzymała zaś pomoc w wysokości [...] zł (co stanowi ponad 70 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za [...] kwartał 2006 r.), w sierpniu – mimo udzielonej odmowy na niektóre żądania – [...] zł, we wrześniu [...] zł. Pomoc przyznana wnioskodawczyni jest zatem zdecydowanie wyższa niż pomoc przyznana innym podopiecznym. Zdaniem organu odwoławczego spełnienie żądania i przyznanie zasiłku na spłatę części ogromnego zadłużenia czynszowego, co nie zmieniłoby w żadnym stopniu sytuacji T. G. (zaległość czynszowa jest bardzo wysoka, a wynajmujący zamierza wystąpić do sądu o eksmisję), byłoby niecelowe i niezgodne z celem ustawy o pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. G. podnosząc, że liczne odmowy przyznania zasiłków w sierpniu 2006 r. dotkliwie odbiły się na "stawce codziennych posiłków". Skarżąca zaznaczyła, że sama wychowuje małoletniego syna i całkowicie odpowiada za jego bezpieczeństwo. Podkreśliła ponadto, że kryterium dochodowe przekroczyła jedynie o 60 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2007 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r., nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". W sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustawodawca, w art. 41 powołanej ustawy o pomocy społecznej, przewidział przyznanie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Z treści powołanego art. 41 ustawy o pomocy społecznej wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Stosownie do treści art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W myśl zaś art. 4 tej ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zaznaczyć trzeba, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć natomiast na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu - nie można zarzucić naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie odmawiając T. G. przyznania specjalnego zasiłku celowego w sierpniu 2006 r. na spłatę części zaległości czynszowej w wysokości [...] zł organy obu instancji wskazały, że przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę zakres przyznanej już pomocy oraz potrzeby wnioskodawczyni, jak również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że T. G. stale korzysta z bardzo wysokiego wsparcia finansowego. W lipcu 2006 r. skarżąca otrzymała pomoc w wysokości [...] zł, w sierpniu [...] zł, we wrześniu [...] zł. Tymczasem we wrześniu 2006 r. ośrodek udzielił wsparcia 2715 rodzinom, a średnia kwota wypłaconego zasiłku wyniosła [...] zł. T. G. otrzymała zatem pomoc w wysokości znacznie przewyższającej średnią miesięczną wysokość pomocy udzielonej w tym okresie innym osobom potrzebującym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że odmawiając skarżącej przyznania specjalnego zasiłku celowego na spłatę części zaległości czynszowej w sierpniu 2006 r. w wysokości [...] zł organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. O odmowie przyznania świadczenia – jak wyżej wskazano - decydowały nie tylko potrzeby skarżącej i fakt przyznania jej już określonej pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. i potrzeby innych osób, objętych pomocą tego ośrodka. Wskazać dodatkowo trzeba, co słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca korzystając z pomocy społecznej, nie podejmuje żadnych działań związanych za zmianą swojej sytuacji i rozwiązaniem problemów we własnym zakresie. Żądania podnoszone przez skarżącą wynikają zaś z jej przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej mają jej zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z poglądem takim nie można się zgodzić. Zadaniem pomocy społecznej nie jest bowiem utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. Specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jak sama nazwa wskazuje, ma charakter szczególny, wyjątkowy i powinien być przyznawany na określony cel bytowy. Świadczenie to nie może być podstawowym źródłem utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej. Zgodzić się ponadto trzeba z twierdzeniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że przyznanie zasiłku w wysokości [...] zł na spłatę części ogromnej zaległości czynszowej byłoby niecelowe i niezgodne z celem ustawy o pomocy społecznej. Z ustaleń organu wynika, że zadłużenie czynszowe T. G. na dzień [...] sierpnia 2006 r. wynosiło ponad [...] tysięcy złotych. Przyznanie zasiłku w wysokości [...] zł, przy tak wysokim zadłużeniu, w żaden sposób nie wpłynęłoby więc na zmianę sytuacji skarżącej. W związku z powyższym stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję nie naruszono prawa i nie przekroczono granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.