IV SA/Wa 2175/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Jarosław Trelka, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Sylwia Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2007 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt wymiany gruntów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) września 2006 r. Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 2004 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 1980 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi Z. i W. gm. Z. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że postępowaniem wymiennym, zakończonym decyzją Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 1980 r., objęto m.in. działki oznaczone numerami (...) o łącznej powierzchni (...) ha, należące do K. K. W zamian za wskazane grunty o wartości (...) jednostek szacunkowych, wydzielono i nadano w ramach wymiany grunty zamienne oznaczone numerami działek (...) o pow. (...) ha i wartości (...) jednostek szacunkowych, co stanowi pełny należny ekwiwalent gruntowy. Oznacza to, że w odniesieniu do gruntów K. K. nie naruszono w toku wymiany przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, na podstawie której dokonano tej wymiany. Wobec zarzutów o nieuczestniczeniu w wymianie gruntów K. K., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż podczas nieobecności adresata decyzji o wymianie, decyzję tę, zgodnie z ówczesnym art. 45 kpa, pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, pozostawia się w aktach sprawy, o czym wywiesza się obwieszczenie na okres czternastu dni w biurze gromadzkiej rady narodowej. Pisma te uważa się za doręczone w ostatnim dniu okresu, na który wywieszono obwieszczenie. W tym przypadku organ doręczył skarżącej decyzję poprzez jej wywieszenie w Urzędzie Gminy w Z. Doręczenie takie było więc skuteczne i zgodne z powołanym przepisem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2006 r, skarżąca działająca za pośrednictwem swojej córki, jako pełnomocnika, wskazała m.in., że przyjęty szacunek gruntowy do wymiany jest błędny, ponieważ w ramach wymiany przydzielono skarżącej grunty o słabych parametrach glebowych, podmokłe, położone niżej wobec działek sąsiednich. Przeprowadzona wymiana nie była więc ekwiwalentna, czego organy nadzoru nie wyjaśniły, nieprzeprowadzając nawet wizji lokalnej na terenie tych działek. Brak zapewnienia udziału w postępowaniu wymiennym K. K. oraz jej mężowi i dzieciom, pozbawił możliwości kwestionowania dokonanej wymiany. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując się na uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji. Sygn. akt IV SA/Wa 2175/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn, niż wskazane w jej treści. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to obowiązek Sądu wzięcia z urzędu pod uwagę stwierdzonych naruszeń prawa, które nie zostały podniesione w skardze, zwłaszcza gdy ich charakter skutkuje nieważnością zaskarżonej decyzji. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie, ponieważ decyzje organów obu instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości, a to skutkuje ich nieważnością, stosownie do art. 156 §1 pkt 1 kpa. Przedmiotem oceny dokonanej w zaskarżonych decyzjach organów obu instancji jest decyzja Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 1980 r., wydana w postępowaniu nadzorczym określonym przepisami art. 156 - 158 kpa. Zgodnie z art. 157 §1 kpa, właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia. Skoro zatem skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) grudnia 1980 r. wydanej przez Wojewodę (...), to organem właściwym do wszczęcia postępowania nadzorczego w pierwszej instancji wobec tej decyzji jest obecny organ wyższego stopnia wobec ówczesnego Wojewody (...). Wojewoda (...), wydając decyzję z dnia (...) grudnia 1980 r., działał jako terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, co wynika z art. 44 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz.U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139, ze zm.). Ustawa o radach narodowych uchylona została ustawą z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 41, poz. 185), w której art. 125 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 utrzymano status wojewody, jako terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. Z dniem 27 maja 1990 r. ustawa o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego utraciła jednak moc obowiązującą (art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - Dz.U. Nr 32, poz. 191), lecz status wojewody określony został w kolejnej ustawie z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach administracji ogólnej (Dz.U. Nr 21, poz. 123), jako organ rządowej administracji ogólnej (art. 1 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 22 marca 1990 r.). Jednocześnie, według art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach administracji ogólnej, do właściwości wojewodów przechodzą określone w przepisach prawa zadania i kompetencje należące dotychczas m.in. do terenowych organów administracji państwowej o właściwości Sygn. akt IV SAM/a 2175/06 ogólnej i o właściwości szczególnej stopnia wojewódzkiego, jeżeli te zadania i kompetencje nie zostały przekazane, w odrębnych ustawach, organom samorządu terytorialnego lub innym organom. Wojewodowie, jako organy rządowej administracji ogólnej w województwie przejęli zatem zadania dotychczasowych wojewodów, jako terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, jeżeli zadania te nie zostały przekazane innym organom. Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach administracji ogólnej utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 3 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wejściu w życie ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o administracji rządowej w województwie -Dz.U. Nr 99, poz. 631), a w jej miejsce obowiązuje obecnie ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872, ze zm.), w której art. 2 pkt 1 stwierdzono, że wojewoda wykonuje administrację rządową w województwie. Jednocześnie, wojewoda był organem właściwym do wydawania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz. 13, ze zm.), która to ustawa była podstawą kwestionowanej przez skarżącą decyzji Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 1980 r. Właściwość wojewody do wydawania decyzji administracyjnych w tym przedmiocie ustalono przy tym w §2 pkt 6 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz.U. Nr 17, poz. 94). Obecnie, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749, ze zm.), postępowanie wymienne przeprowadza starosta, jako zadanie z zakresu administracji rządowej, wojewoda zaś jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach z tego zakresu. Powyższe wskazuje, iż Wojewoda (...), który wydał w rozpatrywanej sprawie decyzję nadzorczą z dnia (...) grudnia 2004 r. w pierwszej instancji, odpowiada pozycji ustrojowej w strukturze organów administracji publicznej szczebla wojewódzkiego Wojewodzie (...), który wydał decyzję z dnia (...) grudnia 1980 r. zatwierdzającej projekt wymiany gruntów. Wojewoda (...) jest bowiem organem administracji rządowej szczebla wojewódzkiego, do którego właściwości, chociaż obecnie drugoinstancyjnej, należą sprawy z zakresu wymiany gruntów. W tym zakresie, Wojewoda (...) jest następcą Wojewody (...) z mocy powołanych ustaw Sygn. akt IV SA/Wa 2175/06 określających status wojewody, początkowo, jako terenowego organu administracji państwowej szczebla wojewódzkiego, a następnie, jako organu administracji rządowej szczebla wojewódzkiego. Oznacza to, iż Wojewoda (...) nie jest organem wyższego stopnia wobec Wojewody (...), który wydał decyzję z dnia (...) grudnia 1980 r., dlatego też nie jest organem właściwym do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania nadzorczego oraz wydania stosownej decyzji nadzorczej wobec decyzji Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 1980 r. Decyzja Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 2004 r. wydana zatem została z naruszeniem przepisu art. 157 §1 kpa, określającego właściwość nadzorczą wobec decyzji administracyjnych, skutkiem czego dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 §1 pkt 1 kpa. Taką samą wadą nieważności dotknięta jest również zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2006 r., działającego w sprawie jako organ drugiej instancji, skoro utrzymano nią w mocy decyzję dotkniętą wadą niewłaściwości organu, jako wadą nieważności. Stosownie do art. 157 §1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 2 kpa, organem właściwym do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania nadzorczego wobec kwestionowanej przez skarżącą decyzji Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 1980 r. jest właściwy minister, w tym względzie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ kierujący działem administracji publicznej "rozwój wsi", obejmującym m.in. wymianę gruntów. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia.