II SA/Lu 274/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2007 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006r., znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.) i §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. Nr 77, poz. 672) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J.L. uchyliło decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]września 2006r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i umorzyło postępowanie w pierwszej instancji. J.L. wnosił o zasiłek celowy na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego położonego w D. nr [...], zniszczonego przez nawałnicę jaka przeszła w dniu 20 sierpnia 2006r. Organ odwoławczy umarzając postępowanie stwierdził, że organ I instancji nie był właściwy do rozpatrzenia wniosku, ponieważ zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwym miejscowo jest organ gminy, w której ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie, a tymczasem J.L. nie przebywa stale w miejscowości D., lecz w L. pod adresem ul. [...] W skardze na powyższą decyzję J.L. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżący zarzucił, że organy nieprawidłowo ustaliły jego miejsce zamieszkania, które nie jest tożsame z miejscem zameldowania. Przyznał, że wprawdzie jest zameldowany w L. ale faktycznie przebywa w miejscowości D. gdzie posiada dom i najbliższą rodzinę oraz prowadzi gospodarstwo rolne. Skarżący wyjaśnił, że D. stanowi miejsce jego interesów osobistych i majątkowych, dlatego przebywa w nim z zamiarem stałego pobytu. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy umarzając postępowanie nie wziął pod uwagę art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który w uzasadnionych przypadkach w sprawach nie cierpiących zwłoki wskazuje jako właściwą miejscowo gminę pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro bowiem sam organ I instancji dokonał próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego niezwłocznie tj. w ciągu 2 dni od dnia podjęcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia (zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego), to tym samym potwierdził, że sprawa była nie cierpiąca zwłoki. Skarżący podniósł, że w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej zostało złożone oświadczenie D.S., mieszkańca D., potwierdzające fakt przebywania skarżącego we wsi D., ale żaden z organów nie ustosunkował się do tego oświadczenia, lecz oparł się w sposób nieuzasadniony wyłącznie na oświadczeniu sołtysa wsi D. a z dnia 7 września 2006r., iż przebywa on stale w L. przy ul. [...] W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że opierając się na oświadczeniu sołtysa wsi D. miał na względzie, że jest osobą pełniącą funkcję publiczną jako jednostka pomocnicza gminy i reprezentuje lokalną społeczność. Poza tym wielokrotne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na posesji skarżącego we wsi D. były bezskuteczne (dom mieszkalny był zamknięty), co wynika z pisemnego wyjaśnienia pracownika socjalnego w Z.- M.M. z dnia 21 lutego 2007r., dlatego organ zwrócił się do sołtysa wsi. Wbrew zarzutom skargi organ zwrócił się również do radnego D.S., który nie udzielił informacji w sprawie. Zdaniem organu na miejsce zamieszkania skarżącego w L. wskazuje również i to, że z tego adresu kierowana jest wszelka korespondencja do organów administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa – tj. zasad postępowania, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i jako taka wymaga uchylenia. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji wyraził pogląd, iż tenże organ (Wójt Gminy, w którego imieniu orzekał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej) jest organem niewłaściwym do rozpatrzenia wniosku, bowiem art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast wnioskodawca J.L. stale przebywa w L. pod adresem ul. [...] Konsekwencją takiego stanowiska organu odwoławczego było uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wobec prowadzenia go przed organem niewłaściwym w sprawie. Należy podzielić stanowisko skarżącego, że organ odwoławczy orzekając o niewłaściwości miejscowej Wójta Gminy do rozpoznania wniosku nie rozważył art. 101 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, w świetle których w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach nie cierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W takich przypadkach, można przyznać świadczenia wymienione w art. 37 – 42, 47-50 ustawy. Przedmiotem prowadzonego postępowania jest wniosek J.L. o przyznanie zasiłku celowego ze środków budżetu państwa na usuwanie skutków klęsk żywiołowych – z przeznaczeniem na remont domu mieszkalnego i innych budynków położonych we wsi D., na terenie gminy - uszkodzonych przez przewrócone drzewo i burzy gradowej. Do wniosku dołączone są wydruki zdjęć obrazujących skalę zniszczeń. Podstawą prawną wniosku o zasiłek celowy stanowi art. 40 ustawy o pomocy społecznej dopuszczający możliwość przyrzynania tego rodzaju pomocy niezależnie od dochodu, osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej. Świadczenie przewidziane w art. 40 ustawy jako dotyczące sprawy nie cierpiącej zwłoki może być przyznane przez gminę, na terenie której wnioskodawca ma miejsce pobytu, choć nie zamieszkuje. Ustawodawca określając w art. 101 ust. 1 zasadę ustalania właściwości miejscowej gminy w sprawach świadczeń pomocy społecznej według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się świadczenie – przewidział w ustępie 3 tegoż artykułu wyjątek określając sprawy, w których właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa rozróżnia zatem stany faktyczne jakim jest zamieszkiwanie i pobyt. Przy czym nie wymaga, by pobyt miał charakter stały bądź był określony w czasie. Z dowodów w sprawie wynika, że wnioskodawca J.L. w miejscowości D. posiada gospodarstwo rolne z domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, w którym to gospodarstwie prowadzi uprawy oraz, że 20 sierpnia 2006 r. we wsi przeszedł huragan powodujący zniszczenia budynków. Wnioskodawca ubiega się o przyznanie świadczenia mającego związek ze stratami jakie powstały w przedmiotowym gospodarstwie położonym na terenie gminy w wyniku klęski huraganu. Organ I instancji uznając swą właściwość do orzekania w sprawie wydał rozstrzygnięcie merytoryczne, od którego wnioskodawca odwołał się zgłaszając szereg zarzutów kwestionujących prawidłowość wydanej decyzji. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się w istocie do tych zarzutów lecz stwierdziło naruszenie przez organ I instancji przepisów o właściwości miejscowej. Sąd uznaje ten pogląd za dowolny w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie przeprowadził w sprawie żadnych nowych dowodów, z których wynikałoby, że wnioskodawca nie posiada na terenie gminy gospodarstwa z zabudowaniami, które jest miejscem jego pobytu chociażby z racji wykonywanych prac związanych z prowadzonymi uprawami. Zaskarżona decyzja jako naruszająca przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz zasady postępowania wymagała zatem uchylenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy odniesie się merytorycznie do zarzutów podniesionych w odwołaniu i oceni ich zasadność. Z tych względów i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.