II GSK 371/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędziowie NSA Maria Myślińska Czesława Socha Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 536/07 w sprawie ze skargi "F." Spółki z o.o. w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany decyzji ostatecznej w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz "F." Spółki z o.o. z siedzibą w W. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. zdanie odrębne Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 536/07 uchylił decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2007 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2006 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji udzielającej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach w części dotyczącej punktów gier. Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. udzielono F. Sp. z o.o. zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 186 punktach na terenie woj. d.. Wnioskiem z dnia [...] września 2006 r. F. Sp. z o.o. zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej we W. o zmianę ww. decyzji w zakresie adresów 20 punktów gier wskazanych w zestawieniu punktów gier (pkt III ww. decyzji), a następnie w piśmie z dnia [...] listopada 2006 r. spółka zmieniła zakres wniosku, ograniczając liczbę zmian adresów punktów gier na automatach o niskich wygranych z 20 do 15. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W., powołując się na art. 155 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. − Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), odmówił dokonania zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2003 r. we wskazanym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w jednym lokalu nie może jednocześnie funkcjonować punkt gier na automatach o niskich wygranych oraz punkt przyjmowania zakładów wzajemnych, albowiem takie usytuowanie tych punktów prowadziłoby do naruszenia przepisu art. 7 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), na mocy którego urządzanie gier na automatach o niskich wygranych jest dozwolone wyłącznie w punktach gier na automatach o niskich wygranych (ust. 1a), natomiast przyjmowanie zakładów wzajemnych dozwolone jest wyłącznie w punktach przyjmowania zakładów wzajemnych (ust. 3). W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, naruszenie art. 7 ustawy o grach i zakładach wzajemnych stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą zastosowanie przepisu art. 155 k.p.a. i dokonanie zmiany decyzji polegającej na usytuowaniu punktów gier na automatach o niskich wygranych w punktach przyjmowania zakładów wzajemnych. Minister Finansów, po rozpoznaniu odwołania F. Sp. z o.o. z siedzibą w W., decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Zdaniem organu II instancji, z dokumentów sprawy wynika, że zmiana decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2003 r. w zakresie, w jakim wnioskowała strona, jest niedopuszczalna ze względu na obowiązujący stan prawny. W świetle przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych nie jest możliwa lokalizacja punktów gier na automatach o niskich wygranych na terenie punktów przyjmowania zakładów wzajemnych, kasyn oraz salonów gier. Prowadzenie określonych kategorii gier oraz zakładów wzajemnych dozwolone jest w ściśle określonych miejscach wymienionych w art. 7 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Ustawodawca definiując w art. 9 ustawy miejsca prowadzenia działalności w zakresie określonych kategorii gier oraz zakładów wzajemnych, posługuje się pojęciem kasyna gry, salonu gry binga pieniężnego, salonu gier na automatach, punktu przyjmowania zakładów wzajemnych oraz punktu gier na automatach o niskich wygranych. Przepisy powyższe należy czytać łącznie z generalną zasadą określoną w art. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, według której urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych zakładów wzajemnych, gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. W ocenie organu II instancji zapisy zawarte w art. 7 ust. 1a i ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych są wystarczającą przesłanką do odmowy uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. Ponadto Minister Finansów nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, przemawiających za uchyleniem lub zmianą decyzji organu I instancji. Uchylając decyzje obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podał, że wniosek o zmianę decyzji strona uzasadniła zmianą właścicieli lokali, rezygnacją właścicieli lokali ze współpracy ze spółką, likwidacją działalności lub nieosiągnięciem odpowiedniego progu rentowności we wskazanych do wykreślenia punktach. Sąd stwierdził, że przepisy art. 7 ust. 1a i ust. 3 oraz art. 9 pkt 2 i 3 nie wskazują na to, że niemożliwe jest prowadzenie w jednym lokalu działalności w zakresie zakładów wzajemnych i w dziedzinie gier na automatach o niskich wygranych. W myśl powyższych uregulowań urządzanie gier na automatach o niskich wygranych jest dozwolone wyłącznie w punktach gier na automatach o niskich wygranych, przy czym jako punkt gry na automatach o niskich wygranych rozumie się miejsce, w którym prowadzi się gry na automatach o niskich wygranych na podstawie zatwierdzonego regulaminu, a liczba zainstalowanych automatów nie przekracza 3 sztuk. Przyjmowanie zakładów wzajemnych dozwolone jest natomiast wyłącznie w punktach przyjmowania zakładów wzajemnych, przez które rozumie się to miejsce, w którym przyjmowane są zakłady totalizatora lub bukmacherstwa na podstawie zatwierdzonego regulaminu. Sąd podkreślił, że w przepisach tych mówi się o miejscu, a nie o lokalu, w którym mają być wyłącznie prowadzone gry na automatach o niskich wygranych bądź przyjmowane są zakłady totalizatora lub bukmacherstwa na podstawie zatwierdzonego regulaminu, w przeciwieństwie do definicji zawartej w art. 9 pkt 1b i c, gdzie w odniesieniu do salonu gier na automatach i salonu gry bingo pieniężne ustawodawca posługuje się sformułowaniem "wydzielone miejsce", co wskazuje na konieczność pozyskania w tym celu odrębnego lokalu. Brak występowania ustawowego wymogu, aby punkt gry na automatach o niskich wygranych był miejscem wydzielonym przesądza − zdaniem Sądu − o dopuszczalności usytuowania takiego punktu gry w lokalu, w którym prowadzony jest już punkt przyjmowania zakładów wzajemnych. Lokal ten spełnia kryteria lokalu opisanego w art. 30 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, o ile jest oddalony o co najmniej 100 m od obiektów o szczególnym znaczeniu (szkoły, placówki oświatowo-wychowawcze, opiekuńcze oraz ośrodki kultu religijnego). Ponadto Sąd stwierdził, że organy − wbrew wymogom zawartym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. − nie rozważyły należycie wskazanych przez spółkę we wniosku przyczyn, z powodu których domagała się ona zmiany ostatecznej decyzji. W skardze kasacyjnej Minister Finansów wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. Jako podstawę skargi kasacyjnej organ wskazał naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.), tj. przepisów art. 7 ust. 1a i art. 7 ust. 3 w związku z art. 9 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, polegające na niezasadnym przyjęciu, że możliwe jest prowadzenie w jednym lokalu działalności w zakresie zakładów wzajemnych i gier na automatach o niskich wygranych oraz przyjęciu, że Minister Finansów nie rozważył należycie wskazanych przez spółkę we wniosku przyczyn, z powodu których domagała się ona zmiany ostatecznej decyzji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko, które jest zgodne z dotychczas stosowaną przez organ wykładnią przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Organ podkreślił, że intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 7 ust. 1a i ust. 3 oraz art. 9 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, jak również w innych przepisach tej ustawy, jest ścisłe rozdzielenie aktywności ekonomicznej i finansowej podmiotów prowadzących gry i zakłady wzajemne. Konstrukcja oddzielenia w przepisach konkretnych miejsc prowadzenia działalności (w szczególności w art. 7 ust. 1−3 ustawy) ma na celu zminimalizowanie niepewności i niejasności związanych z funkcjonowaniem podmiotów prowadzących gry i zakłady wzajemne. Minister Finansów podkreślił, że podejmując decyzję w przedmiotowej sprawie, miał w szczególności na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Organ wskazał również, że zgodnie z art. 30 ww. ustawy punkty gry na automatach o niskich wygranych mogą być usytuowane w lokalach gastronomicznych, handlowych lub usługowych, oddalonych co najmniej 100 m od szkół, placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych oraz ośrodków kultu religijnego. Przepisy ustawy nie określają podobnych warunków dla punktów zakładów wzajemnych. Ustawodawca natomiast wprowadzając wyraźny zakaz wstępu osobom, które nie ukończyły 18 lat do ośrodków gier oraz do punktów przyjmowania zakładów wzajemnych (art. 17 ust. 1), zakazem tym nie objął punktów gier na automatach o niskich wygranych. Oznacza to, że do wskazanych w art. 30 ustawy o grach i zakładach wzajemnych lokali gastronomicznych, handlowych lub usługowych nie ma zastosowania zakaz wstępu osób niepełnoletnich, a jedynie zakaz ich udziału w grach na automatach o niskich wygranych umiejscowionych w tych lokalach. Zgodnie z art. 9 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o grach i zakładach wzajemnych salony gier na automatach i salony gry bingo pieniężne powinny być urządzane w "wydzielonych miejscach". Przepis art. 9 pkt 1 lit a) tej ustawy nie zawiera "elementu wydzielenia miejsca lokalizacji" przy definicji kasyna gry, a więc podobnie jak przy definicji punktu zakładów wzajemnych i punktu gry na automatach o niskich wygranych. Zatem, analogicznie do powyższej − w ocenie Ministra Finansów błędnie przeprowadzonej przez Sąd I instancji − wykładni przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych ustawodawca także dopuszczałby usytuowanie punktu gier na automatach o niskich wygranych w kasynie gry, co jednak nie mogłoby mieć miejsca w świetle obowiązujących przepisów ww. ustawy, stosownie do których nie jest możliwa lokalizacja punktu gry na automatach o niskich wygranych na terenie punktu przyjmowania zakładów wzajemnych, salonu gier, salonu gry bingo pieniężnego, czy też kasyna gry. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia WSA w W., że organy obu instancji nie rozważyły należycie wskazanych przez Spółkę we wniosku przyczyn, z powodu których domagała się ona zmian ostatecznej decyzji i naruszenia w ten sposób art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., Minister Finansów stwierdził, że strona domagając się zmiany decyzji ostatecznej powołała się na art. 155 k.p.a. Z wykładni gramatycznej tego przepisu wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, b) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, c) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W przedmiotowej sprawie przepisami szczególnymi zawierającymi warunek zmiany decyzji w przedmiocie lokalizacji punktów gier na automatach o niskich wygranych są art. 7 ust. 1a i ust. 3, art. 9 oraz art. 30 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W ocenie Ministra Finansów zapisy zawarte w art. 7 ust. 1a i ust. 3 są wystarczającą przesłanką do odmowy uchylenia lub zmiany decyzji z dnia 23 grudnia 2003 r. Badanie interesu społecznego lub słusznego interesu strony było zatem w tym przypadku bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku spełnienia co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania. Zatem uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawę kasacyjną. Zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane precyzyjnie, wobec czego nie zachodzą wątpliwości co do granic skargi kasacyjnej. Jedyny zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej − naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) dotyczył, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, błędnej wykładni przepisów art. 7 ust. 1a i art. 7 ust. 3 w związku z art. 9 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm.) polegającej na niezasadnym przyjęciu, iż możliwe jest prowadzenie w jednym lokalu działalności w zakresie zakładów wzajemnych i gier na automatach o niskich wygranych oraz przyjęciu, że Minister Finansów nie rozważył należycie wskazanych przez Spółkę przyczyn, z powodu których domagała się ona zmiany ostatecznej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez organ Ministra Finansów interpretacja wyżej powołanych przepisów prawa materialnego zarówno w kwestionowanej decyzji, jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie jest trafna i przepisy te nie mogły stanowić przeszkody w zastosowaniu trybu z art. 155 k.p.a. do zmiany przedmiotowej decyzji o zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Wnikliwa analiza treści przepisów art. 7 ust. 1a i 3 w związku z art. 9 ust. 2 i 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych prowadzi do wniosku, że prowadzenie obu wymienionych w tych przepisach działalności z zakresu gier losowych i zakładów wzajemnych dozwolone jest wyłącznie w punktach do tego przeznaczonych, a przez te punkty rozumie się miejsca a nie odrębne lokale, jak kasyna gier czy też wydzielone miejsca przeznaczone na salon gier na automatach (art. 9 pkt 1 lit. b ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych). Skoro w ustawie zawarta jest legalna definicja punktów przyjmowania zakładów wzajemnych i punktów gry na automatach o niskich wygranych i odnosi się ona jednoznacznie do fizycznego miejsca w odróżnieniu do definicji ośrodków gier (kasyna, salonu gier, salonu gier bingo), która niewątpliwie obejmuje wydzielone miejsca lub odrębne lokale, to brak jest przesłanek do rozumowania, że miejsca te mają być położone (względem siebie) w wyodrębnionych lokalach i nie mogłyby ze sobą sąsiadować. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł ustawowego wymogu ani w omawianych przepisach, ani też w całej ustawie o grach losowych i zakładach wzajemnych, aby punkty gry na automatach o niskich wygranych miałyby być miejscem wydzielonym w rozumieniu art. 9 pkt 1 lit. b) i c) ustawy, tym bardziej że zgodnie z przepisem art. 30 cyt. wyżej ustawy punkty gry na automatach o niskich wygranych mogą być usytuowane w lokalach gastronomicznych, handlowych lub usługowych co najmniej 100 m od szkół, placówek oświatowo-opiekuńczych oraz ośrodków kultu religijnego. Jeżeli zatem lokal, w którym znajduje się punkt przyjmowania zakładów wzajemnych spełnia kryteria z art. 30 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, to nie ma przeszkód prawnych, aby w tym samym lokalu nie znajdował się punkt gier na automatach o niskich wygranych. Minister Finansów interpretując pojęcie "wyłączności" zawarte w art. 7 ust. 1a i 3 ustawy o grach odnosi je do otoczenia tych punktów przyjmowania zakładów, czy też urządzania gier na automatach o niskich wygranych, a nie koncentruje się na prostym rozumieniu tego słowa jakim jest stwierdzenie, że poza określonymi punktami opisane w tych przepisach rodzaje gier losowych nie mogą być prowadzone lub przyjmowane zakłady wzajemne. Wyłączność omawianych punktów oznacza zatem nic innego, jak konieczność skoncentrowania gry i przyjmowania zakładów wzajemnych do ściśle określonych punktów (miejsc), które znajdują swoje odzwierciedlenie w zezwoleniu poprzez wskazanie miejsca urządzania gier lub zakładów (art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy). Zupełnie nieuprawnione jest twierdzenie wnoszącego skargę kasacyjną Ministra Finansów, że z brzmienia przepisów art. 7 ust. 1a, art. 7 ust. 3 i art. 9 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, jak również z innych przepisów tej ustawy wynika intencja ustawodawcy ścisłego rozdzielenia aktywności ekonomicznej i finansowej podmiotów prowadzących gry i zakłady wzajemne i jako dowód tego rozdzielenia ma stanowić rzekomy zakaz usytuowania obu tych punktów np. w jednym lokalu. Nie stoją również na przeszkodzie takiemu usytuowaniu punktów gier na automatach o niskich wygranych jakie zaproponowała spółka "F." we wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a., przepisy art. 17 pkt 1 i 2 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, które ograniczają dostęp małoletnich do punktów przyjmowania zakładów bukmacherskich i możliwość uczestnictwa tychże małoletnich w grach na automatach o niskich wygranych. Zakaz wstępu do punktu przyjmowania zakładów bukmacherskich oznacza bowiem jedynie zakaz wstępu do tego punktu, a nie do lokalu, w którym się ten punkt znajduje. Tak samo zakaz uczestnictwa w grze na automatach o niskich wygranych nie oznacza zakazu pobytu w lokalu, w którym się te automaty znajdują. Brak jest w ustawie o grach losowych i zakładach wzajemnych innych przepisów, które by wprowadzały dalsze ograniczenia działalności gospodarczej w zakresie gier, jeżeli chodzi o usytuowanie punktów urządzania gier na automatach o niskich wygranych lub przyjmowania zakładów wzajemnych, a tylko ustawowe ograniczenia zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 3 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych mogły stanowić przeszkodę w zastosowaniu trybu z art. 155 k.p.a. W myśl bowiem art. 3 omawianej ustawy urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Należy podkreślić, że wśród 4 przesłanek stosowania art. 155 k.p.a., które muszą wystąpić łącznie, zasadnicze znaczenie, ale nie jedyne, ma omawiana przesłanka negatywna dotycząca szczególnych przepisów, które sprzeciwiałyby się zmianie decyzji, a według Ministra Finansów te szczególne przepisy to rozważane wyżej przepisy art. 7 ust. 1a i 3, i art. 9 pkt 2 i 3 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych. Jak już podkreślono wyżej, zgadzając się z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przepisy te nie mogły stanowić podstawy do odmowy zmiany przedmiotowej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. i dlatego zasadnie zaskarżona decyzja została uchylona. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł w niniejszej sprawie zajmować się pozostałymi przesłankami z art. 155 k.p.a., a w szczególności interesem społecznym i słusznym interesem strony w zmianie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., gdyż to nie było przedmiotem zarzutów skargi kasacyjnej. Wprawdzie wnoszący skargę kasacyjną na koniec uzasadnienia swojej skargi odniósł się również do stwierdzenia przez Sąd I instancji o nierozważeniu przez organy obu instancji w sposób należyty tej przesłanki, ale było to poza granicami skargi kasacyjnej. Na marginesie należy wspomnieć jedynie, że zgodnie z wytycznymi Sądu I instancji organy orzekające w tej sprawie będą zobowiązane przy ponownym rozpoznaniu sprawy zbadać wnikliwie zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego również tę przesłankę interesu społecznego i słusznego interesu strony. Reasumując powyższe rozważania należy stanowczo stwierdzić, że brak jest przekonywujących argumentów w skardze kasacyjnej podważających, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłową wykładnię zarzucanych przepisów art. 7 ust. 1a i 3, i art. 9 pkt 2 i 3 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, z których absolutnie nie wynika zakaz usytuowania punktów urządzania gier na automatach o niskich wygranych w lokalach, w których znajdowałyby się punkty przyjmowania zakładów bukmacherskich. Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadniają przepisy art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). zdanie odrębne