II SA/Bd 271/07

Dnia 23 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 23 maja 2007 roku sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. II SA/Bd 271/07 Uzasadnienie M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2007 r., o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia RWKL powołała się na to, że orzeczenie organu I instancji zostało doręczone matce skarżącego w dniu 5 stycznia 2006 r. (dowód zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy), natomiast odwołanie bez wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania M. S. wniósł w dniu 22 stycznia 2007 r. (data stempla na odwołaniu). Organ II instancji w związku z powyższym stwierdził, że termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 19 stycznia 2007 r. (piątek) i na podstawie art. 129 § 2 i art. 134 Kpa wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że orzeczenie odebrała jego schorowana matka, która zapomniała je przekazać. Na tę okoliczność matka skarżącego złożyła oświadczenie, które zostało załączone do skargi. Skarżący podniósł również, że orzeczenie osobiście odebrał w dniu 17 stycznia 2007 r. i licząc od tej daty zachował czternastodniowy termin na wniesienie odwołania. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Sąd administracyjny w związku z wniesieniem do niego skargi nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania w sprawie w ramach kontroli legalności zaskarżonych orzeczeń. Nie jest właściwy zatem do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż jest to właściwość organu. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego przyjęcia przez organ terminu doręczenia orzeczenia skarżącemu, Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że orzeczenie zostało doręczone skarżącemu z dniem 5 stycznia 2007 r. Było to doręczenie zastępcze dokonane do rąk dorosłego domownika. Z regulacji art. 40 § 1 zdanie pierwsze wynika zasada ogólna formułująca obowiązek organu doręczania pisma stronie postępowania. Odwołanie od orzeczenia TWKL w B. z dnia [...] 2006 r. zostało doręczone matce skarżącego w dniu 5 stycznia 2007 r. Doręczenie to jest zgodne z art. 43 Kpa, który reguluje sposób doręczenia pisma określany jako zastępczy (doręczenie zastępcze). Przepis odnosi się wyłącznie do adresatów będących osobami fizycznymi. Przepis wprowadza wymóg "nieobecności adresata". Pod pojęciem "nieobecności" rozumie się: "każde spowodowane przejściowymi okolicznościami niezastanie odbiorcy w miejscu, które jest dla doręczeń właściwe". Przepis wymaga "nieobecności" o charakterze względnym, czyli w stosunku do doręczającego. Nieobecność adresata może być stwierdzona jednorazowym niezastaniem go w domu. Organ doręczający nie ma obowiązku powtarzania czynności zmierzających do osobistego zastania adresata. Pojęcie "domownika" wymaga wąskiego rozumienia. W literaturze przyjmuje się zasadniczo, że jest nim tylko osoba należąca do gospodarstwa domowego, pozostająca z adresatem we wspólnym gospodarstwie domowym . W postanowieniu z dnia 13 listopada 1996 r. SN stwierdził, że "status »domowników« adresata pisma (art. 43 Kpa) mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Niezbędną przesłanką zastosowania doręczenia zastępczego jest zobowiązanie się odbiorcy do oddania pisma adresatowi. Datą doręczenia unormowanego w art. 43 Kpa jest dzień oddania pisma do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu. Okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym doręczenie decyzji matce skarżącego należy uznać za prawnie skuteczne i od tego momentu rozpoczął bieg termin na wniesienie odwołania, który wynika z art. 129 § 2 Kpa. Artykuł ten ustanawia - co do zasady - 14-dniowy termin obliczany od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity. Oznacza to, że dokonanie tej czynności po jego upływie jest bezskuteczne. Z istoty takiego terminu wynika, że nigdy nie może być on przedłużany. Bezskuteczność wniesienia odwołania po upływie terminu można jednak nazwać względną. W razie uchybienia terminu każdy z legitymowanych podmiotów ma bowiem prawo podjąć czynności ukierunkowane na jego przywrócenie (art. 58-59 Kpa). Jeśli taki podmiot nie podejmuje ich z własnej inicjatywy, organ odwoławczy powinien pouczyć go o prawie wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Takie zachowanie się organu będzie spełniać obowiązek wynikający z określonej w art. 9 Kpa zasady udzielania informacji (B. Adamiak, glosa do postanowienia NSA z dnia 10 grudnia 1991 r., III SA 997/91, OSP 1995, z. 4, poz. 86). W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu odwoławczego było badanie formalne dopuszczalności odwołania. Treść art. 134 wskazuje dwie przesłanki skutecznego złożenia odwołania. Jedna z nich ma charakter konkretny i dotyczy zachowania terminu do wniesienia środka prawnego. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w rozdziale 10 Kpa zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 Kpa terminu 14-dniowego. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu, już stanowi jego uchybienie (por. wyr. NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665, Biul. Skarb. 1997, nr 5, s. 32; wyr. NSA z dnia 18 października 1995 r., SA/Gd 2865/94, niepubl.). Jest to bowiem okoliczność (kategoria) obiektywna (wyr. NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, niepubl.). Jeśli w toku badania terminu wniesienia odwołania wyłonią się niejasności co do stanu faktycznego, organ II instancji ma obowiązek przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Stwierdzenie przez organ II instancji uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 Kpa powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, czy skarżący przekroczył termin określony w przepisach. Brak takich wyjaśnień skutkuje naruszeniem norm art. 7 i art. 77 Kpa, co w konsekwencji prowadzi do uchylenia postanowienia (wyr. NSA z dnia 11 maja 1994, SA/Gd 2813/93, Wspólnota 1994, nr 39, s. 14). Okoliczność iż skarżący odebrał od organu orzeczenie w późniejszym terminie nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Początkową granicą, od której w rozpoznawanej sprawie należało rozpocząć liczenie 14 dniowego terminu jest dzień 6 stycznia 2007 r., więc następny dzień po doręczeniu orzeczenia matce skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.