IV SA/Wa 532/07

WyrokWSA w Warszawie2007-05-23

Skład orzekający: Jakub Linkowski, Marta Laskowska, Agnieszka Łąpieś-Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, polegające na braku prawidłowego ustalenia kręgu podmiotów, którym przysługują prawa strony, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b PPSA?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które nakładają na organy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym brak prawidłowego ustalenia kręgu właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości, na których ma być realizowana inwestycja, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego i uzasadnia uchylenie decyzji przez sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b PPSA, niezależnie od wpływu tego naruszenia na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący B. i A. N. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta miasta W. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie przedłużenia ulicy. Skarżący zarzucili decyzji niezgodność z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, naruszenie ładu przestrzennego, prawa własności oraz burzenie harmonijnej całości urbanistycznej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, polegające na braku prawidłowego ustalenia kręgu podmiotów, którym przysługują prawa strony, w tym współwłaścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych inwestycją.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007r. sprawy ze skargi B. N. i A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) grudnia 2006 r. nr (...) w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B. i A. N. decyzją z dnia (...) grudnia 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia (...) kwietnia 2006r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jak wynika z akt administracyjnych w dniu (...) stycznia 2005r. inwestor tj. Urząd Miasta W. Dzielnica (...) wystąpił do Prezydenta miasta W. z wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Inwestycja polegać miała na kompleksowej budowie przedłużenia ulicy (...) o długości około 600 mb na odcinku od rejonu skrzyżowania z ulica (...) do rejonu skrzyżowania z ulicą (...) z odrzutami w drogi boczne, parkingami, chodnikami, ścieżkami rowerowymi, zatokami autobusowymi, zielenią oraz sieciami infrastruktury technicznej wraz z przyłączami na działkach o numerach ewidencyjnych: (...) na terenie Dzielnicy (...) w W.. Inwestycja zaprojektowana została w obszarze zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej w liniach rozgraniczających ulicy (...). Decyzją z dnia (...) kwietnia 2006r. nr (...) Prezydent miasta W. ustalił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla powyższej inwestycji. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, iż na etapie projektu decyzji uzyskano niezbędne uzgodnienia wynikające z przepisów prawa, a prowadzone postępowanie wykazało możliwość realizacji planowanego zamierzenia zgodnie z warunkami określonymi w niniejszej decyzji oraz po spełnieniu wymogów wynikających z przepisów prawa budowlanego na etapie postępowania o uzyskanie pozwolenia na budowę. Od decyzji tej odwołania wnieśli: Stowarzyszenie Z. , B. i A. N., A. i K. S., T. i J. K., K. i H. B. nie zgadzając się z powyższą decyzją. Odwołujący się kwestionowali przebieg ulicy (...) zarzucając decyzji sprzeczność z postanowieniami ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a nadto wskazując na okoliczności związane z ochroną środowiska i uciążliwością dla mieszkańców. Decyzją z dnia (...) grudnia 2006r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołań: Stowarzyszenia Z., B. i A. N., A. i K. S., T. i J. K. oraz K. i H. B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia (...) kwietnia 2006r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Kolegium podniosło, iż stosownie do treści art. 56 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie można odmówić ustalenia decyzji o lokalizacji celu publicznego jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Ponieważ w toku postępowania dokonano niezbędnych uzgodnień wynikających z art. 54 ustawy o planowaniu przestrzennym i nie wykazano aby inwestycja naruszała postanowienia przepisów odrębnych, należało uznać że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jednocześnie organ zwrócił uwagę na fakt, iż postępowanie o wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego jest postępowaniem wnioskowym, dlatego też organ nie bada zasadności planowanej inwestycji pod kątem celowości czy też zaspokojenia potrzeb lokalnych. Pismem z dnia (...) lutego 2007r. skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skierowali B. i A. N. Decyzji zarzucili niezgodność z postanowieniami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza w zakresie wymagań ładu przestrzennego jak i prawa własności. W ocenie skarżących omawiane zamierzenie inwestycyjne poprzez przecięcie istniejących ulic i działek pod ostrymi kątami burzy harmonijną całość urbanistyczną oraz nie uwzględnia wymagań funkcjonalnych, społeczno gospodarczych, środowiskowych i kulturowych. Strona skarżąca ponadto odwołała się do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, dotyczących procedury planistycznej w obrębie ulicy (...). W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo 0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd doszedł do przekonania, iż w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, które nakładają na organy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu sformułowana została w art. 10 k.p.a. i nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego 1 prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1 k.p.a., art. 79 k.p.a.), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81 k.p.a.). Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta miasta W. ustalającą warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla omawianej inwestycji. W decyzji wskazano działki, na których inwestycja będzie realizowana. Nie budzi wątpliwości, że właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, w przypadku gdy inwestor nie jest właścicielem tych terenów powinni być zawiadomieni na piśmie o podjętych czynnościach i rozstrzygnięciach w toku postępowania administracyjnego. Od skutecznego zawiadomienia (doręczenia pisma) zależy między innymi bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, zażalenia na postanowienie wydane w toku postępowania, uzupełnienia wniosku czy też złożenia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu administracji. Jednakże warunkiem zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym jest przede wszystkim prawidłowe ustalenie kręgu podmiotów którym prawa strony przysługują. W ocenie Sądu organy prowadzące w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne uchybiły temu obowiązkowi. Jak wynika z akt administracyjnych część podmiotów będących współwłaścicielami czy użytkownikami działek, na których ma być realizowana przedmiotowa inwestycja, z różnych przyczyn nie brała udziału w przeprowadzonym postępowaniu. I tak korespondencja kierowana do W. K. ( współwłaściciela działki nr (...)) na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji wróciła z adnotacją "adresat nie żyje", natomiast na etapie postępowania przed organem odwoławczym "adresat wyprowadził się". Zawiadomienia i decyzje przesyłane Dyrekcji Budowy (...) ( która jak wynika z dokumentacji jest podmiotem władającym działką nr (...) ) począwszy od daty wszczęcia postępowania administracyjnego wracała z adnotacją "adresat nieznany". Również korespondencja kierowana do P. B. i S. B. współwłaścicieli działki nr (...) na adres "ul. (...) " zwracana była z dopiskiem " nie ma takiego adresu" (zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego ) lub "adresat nieznany". Pisma przesyłane współwłaścicielom działki nr (...) tj. K. D. i T. D. zwracane były organom administracji przez pocztę z uwagi na fakt, iż "adresat zmarł" (zawiadomienie o wszczęciu postępowania skierowane do T. D.) lub " adresat wyprowadził się". Jednocześnie z akt administracyjnych nie wynika, aby organy podejmowały w sprawie jakiekolwiek działania mające na celu wyjaśnienie wskazanych niejasności i ustalenie kręgu właścicieli czy użytkowników wieczystych, działek ich następców prawnych bądź aktualnych adresów. Dlatego też w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 145 §1 ust.1 pkt b p.p.s.a, zgodnie z którym sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję jeśli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 145 § 1 i art. 145 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego tj. dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów od niej niezawinionych. Podkreślić przy tym należy, że dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 §1 ust.1 pkt b nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2000r., II RN 200/01 OSNP 2003, nr 24, poz.582). Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy (treść decyzji). Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku i dlatego też działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło