IV SA/Wa 489/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego - skargę oddala - Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2006 r. odmawiające zawieszenia postępowania w przedmiocie wymeldowania M. M. wraz z synem M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż z wniosku H. M. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania M. M. wraz z synem z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W dniu 23 października 2006 r. M. M. nadał pocztą wniosek o zawieszenie postępowania argumentując, że w Sądzie Rejonowym [...] toczy się postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, a stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowania gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ centralny podniósł, ze w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje rozbieżne stanowisko czy powództwo posesoryjne jest zagadnieniem wstępnym obligującym organ do zawieszenia postępowania o wymeldowanie. Jednak zdaniem Wojewody nie każde rozstrzygnięcie sprawy przed sądem powszechnym o naruszenie posiadania lokalu jest zagadnieniem wstępnym w sprawie o wymeldowanie. Organ odwoławczy przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych i uznał, że generalnie wytoczenie powództwa nie daje podstaw do zawieszenia postępowania, a każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie, ponadto do organów administracji należy ustalenie przesłanek czy strona utraciła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Z ustaleń organu I instancji wynika zdaniem Wojewody, że M. M. wraz z synem M. dobrowolnie i trwale opuścił przedmiotowy lokal w 1998 r. Obecnie wraz z żoną i dziećmi mieszka w R. przy ul. [...]. Wojewoda podniósł ponadto, że osoba usunięta z lokalu wbrew swojej woli i bezprawnie do niego nie dopuszczona powinna skorzystać we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, a zgodnie z art. 344 § 1 kc roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Na powyższe postanowienie Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. M. podnosząc zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka do zawieszenia postępowania, naruszenia art. 10, 79, 80 i 81 kpa polegającego na uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługującego jej prawa czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności przez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, naruszenia art. 7 i 77 kpa polegającego na wydaniu przedmiotowego postanowienia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż wniósł do Sądu Rejonowego pozew przeciwko swojej matce o przywrócenie naruszonego posiadania, w którym zaznaczył, że został mu uniemożliwiony dostęp do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Podniósł, że matka wielokrotnie uniemożliwiała mu dostęp do lokalu poprzez m.in. wymianę zamka czy nie wpuszczanie do mieszkania. Przytoczył wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r. (sygn. V SA 108/00) w którym Sąd stanął na stanowisku, że jeżeli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyny opuszczenia lokalu, wówczas organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie powinien zawiesić postępowanie tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Na potwierdzenie swoich wywodów przytoczył ponadto wyroki NSA z dnia 7 czerwca 1991 r. sygn. SA/Wa 302/91 i z dnia 8 listopada 2001 r., sygn. V SA 794/01. W ocenie skarżącego Wojewoda [...] przed wydaniem postanowienia powinien pouczyć go oraz dać możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i uważa, że nie można obiektywnie stwierdzić okoliczności faktycznych ustalonych przez organ bez zajęcia przez skarżącego stanowiska. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa skarżący podniósł, że przeprowadzone postępowanie dowodowe przez Urząd Miasta [...] w postaci kontroli dyscypliny meldunkowej, na którym Wojewoda oparł swojej rozstrzygnięcie zostało przeprowadzone wadliwie, ponieważ nie został powiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków i oględzin. Skarżący uważa także, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest nieobiektywny i został przeprowadzony bez uwzględnienia jego racji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Zaznaczył ponadto, że skarżący brał czynny udział w postępowaniu, wielokrotnie składając wyjaśnienia do protokołu, a także zgodnie z art. 10 § 1 kpa został wezwany do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i z tego prawa skorzystał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie może zostać ona uwzględniona, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Istotą niniejszej sprawy jest kwestia czy rozstrzygnięcie przed sądem powszechnym powództwa o naruszenie posiadania stanowi zagadnienie wstępne w sprawie o wymeldowanie. Zgodnie bowiem z treścią art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w sprawie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Kwestią wymagającą wyjaśnienia jest pojęcie zagadnienia wstępnego. Zagadnieniem wstępnym jest zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania administracyjnego, do rozstrzygnięcia którego właściwym jest inny organ lub sąd, a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracyjny. Należy przez to rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (B. Gralczyk, O niektórych zagadnieniach prejudycjalności w orzecznictwie administracyjnym, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego, Nauki Humanistyczno - Społeczne, seria I, 1965, nr38,s. 91-92). Zasada sformułowana w ten sposób nakłada na organ obowiązek ustalenia związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania, zatem organ administracji zawiesza postępowanie administracyjne jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego (wstępnego) przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 860 ze zm.), który stanowi podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania, do organu administracji należy ustalenie spełnienia przesłanek uzasadniających wymeldowanie danej osoby, zatem stwierdzenie, iż bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Należy zaznaczyć, iż ewidencja ludności służy jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób - a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Do organu administracji należy ustalenie przesłanek czy strona bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, jednak żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji w takiej sprawie od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym. Tak więc od dokonania ustaleń faktycznych oraz oceny materiałów dowodowych i rozstrzygnięcia sprawy organ nie może się uchylić w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sądu (por. wyrok NSA z 3 października 1991 r. SA/Gd/828/91, ONSA 3-4/1991, poz. 83; wyrok NSA z 18 kwietnia 2002 r., V SA 2353/01, LEX nr 83814). W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje rozbieżne stanowisko, czy powództwo posesoryjne jest zagadnieniem wstępnym obligującym organ do zawieszenia postępowania o wymeldowanie. Sądowi orzekającemu w niniejszym składzie znane jest stanowisko, iż powództwo posesoryjne może stanowić zagadnienie wstępne, jednak Sąd uznał, iż generalnie wytoczenie takiego powództwa nie daje podstaw do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem Sądu nie każde wniesienie sprawy do sądu powszechnego o naruszenie posiadania lokalu i czekanie na wynik jego rozstrzygnięcia stanowi zagadnienie wstępne w sprawie o wymeldowanie. Sąd stoi na stanowisku, że chodzi tu tylko o takie naruszenie, które pozbawiły użytkownika posiadania lokalu nie zaś o takie, które uniemożliwiają mu ponowne wejście w jego posiadanie, którego wcześniej sam się pozbawił. Należy bowiem zauważyć, że w niniejszej sprawie M. M. wraz z synem M., opuścił lokal w 1998 r, natomiast powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania wniósł do sądu powszechnego pismem z dnia 21 października 2006 r, czyli po 8 latach od opuszczenia spornego lokalu. Wymagającym podkreślenia jest, iż osoba usunięta z lokalu wbrew swojej woli i bezprawnie do niego niedopuszczona powinna skorzystać we właściwym czasie z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (patrz art. 344 § 1 Kc). W przeciwnym razie za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00, Lex nr 78937). Zdaniem Sądu wynik postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania przed sądem powszechnym nie stanowi zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie co oznacza, iż organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, iż nie zachodzą przesłanki do zawieszenie postępowania w oparciu o przepis art. 97 §1 pkt 4 kpa. Również zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co zebranego materiału dowodowego są w ocenie Sądu niezasadne. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący składał wyjaśnienia do protokołu, ponadto został poinformowany o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i z tego prawa skorzystał w dniu 18 października 2006 r. Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 77, 80 i 81 kpa są także zdaniem Sądu niezasadne, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony i dawał podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.