II OSK 293/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. WSA Leszek Kamiński /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1175/04 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania 1. uchyla zaskarżony wyrok , 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA.Kr 1175/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] Sp. z.o.o. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowana. W motywach wyroku Sąd powołał się na niżej przytoczone okoliczności faktyczne i prawne. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w Krakowie decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...], nakazał Spółce [...] Sp. z o.o. - z siedzibą w K. przy ul. [...], zw. dalej Spółką, zaniechanie użytkowania hali położonej na działce nr [...] (obr. W. F.) w zakresie przetapiania złomu aluminiowego. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji, decyzją z dnia [...] lipca 2004r., nr: [...] uchylił ją w części dotyczącej rozstrzygnięcia i z powodu nieuzyskania decyzji o zmianie sposobu użytkowania nakazał Spółce zaniechanie użytkowania hali w zakresie produkcji aluminium w procesie przetapiania złomu aluminiowego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Spółka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 1 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA.Kr 1175/04, oddalając skargę Spółki stwierdził, iż organy administracyjne zasadnie ustaliły, iż w sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu, gdyż podjęcie działalności polegającej na produkcji aluminium w procesie przetapiania złomu zlokalizowanej w w/w obiekcie, w sposób znaczący wykracza poza zakres działalności, prowadzonej przez poprzedniego właściciela obiektu - Zakłady [...], polegającej na produkcji materiałów ceramicznych (zw. cegielnią). Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organów administracji, które stwierdziły, że zmiana sposobu użytkowania obiektu cegielni poprzez uruchomienie tam produkcji aluminium jest samowolną zmianą sposobu użytkowania obiektu, który wymaga pozwolenia właściwego organu, wydanie zatem przez organy nadzoru budowlanego nakazu, na podstawie art. 51 ust. 1 i art. 71 ust. 3 o zaniechaniu użytkowania w określony sposób hali, było zasadne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego A. F., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie lub ewentualnie w razie stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego, o uwzględnienie skargi kasacyjnej poprzez zmianę zaskarżonego wyroku w całość i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca spółka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi nieważność postępowania przed Sądem I instancji spowodowaną naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 93 pkt 1, art. 67 § 5 oraz art. 109 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie powołanych przepisów nastąpiło poprzez niedoręczenie zawiadomienia o terminie odroczonej rozprawy wyznaczonej na dzień 18 maja 2007 r. na adres pełnomocnika skarżącego, a także wadliwym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż pełnomocnik skarżącego został prawidłowo zawiadomiony i w konsekwencji przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 maja 2007 r. pod nieobecność pełnomocnika strony skarżącej oraz samego skarżącego co spowodowało, że strona skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swych praw na rozprawie, podczas gdy możliwość przedstawienia swojego stanowiska oraz obrony swoich praw na rozprawie posiadały zarówno strona przeciwna, jak i uczestnik postępowania. Podniesiono też naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 133, art. 33 ust. 2, art. 76 § 1, art. 141 § 4, a także art. 135 p.p.s.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyrok podlega uchyleniu ze względu na nieważność postępowania. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca zarzuciła nieważność postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem, wymienioną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., albowiem z powodu braku zawiadomienia pełnomocnika skarżącej o rozprawie wyznaczonej na dzień 18 maja 2007 r. nie uczestniczyła ona w przedmiotowej rozprawie, a wobec tego została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Zarzut nieważności postępowania, niezależnie od tego czy został podniesiony w skardze kasacyjnej, podlega rozważeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu, przed podnoszonymi w skardze kasacyjnej zarzutami. Nieważność postępowania zachodzi w przypadkach enumeratywnie wskazanych w treści art. 183 § 2 p.p.s.a., w tym m. in. w sytuacji, gdy strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. Analiza akt sądowych daje podstawy do twierdzenia, że istotnie skarżąca Spółka została pozbawiona prawa do obrony swoich interesów przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. Jak wynika z akt sprawy, na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. stawił się pełnomocnik skarżącej Spółki radca prawny A. F., który przedłożył oświadczenie o odwołaniu dotychczasowego pełnomocnictwa z dnia 3 marca 2004 r. udzielonego przez skarżącą dla radcy prawnego D. S.–R. oraz przedłożył pismo Spółki z dnia 30 marca 2007r., w którym zawarto pełnomocnictwo ustanawiające go do reprezentowania Spółki. Pismo przedłożone Sądowi Wojewódzkiemu, sporządzone i podpisane przez udzielającego pełnomocnictwa członka zarządu Spółki, opatrzone było pieczęcią nagłówkową zawierającą adres tejże Spółki. Zawiadomienie o rozprawie wystosowano na nazwisko radcy prawnego A. F., wysyłając je na adres Spółki. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia o rozprawie brak jest podpisu pełnomocnika skarżącej Spółki. Znajduje się tam natomiast pieczątka firmowa [...] Sp. z o.o. z datą odbioru zawiadomienia w dniu 16 kwietnia 2007 r. W dniu 19 kwietnia 2007 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu Wojewódzkiego wpłynęło pismo radcy prawnego A. F. zatytułowane "pismo skarżącego", w którym podtrzymał on w całości zarzuty zawarte w skardze, a ponadto uzupełnił żądania skargi oraz wskazał na naruszenie kolejnych przepisów prawa. Z treści tego pisma nie wynikało, aby pełnomocnik powziął wiadomość o wyznaczonej rozprawie. Zarówno w piśmie tym (k-146) jak i na kopercie (k-157), w której zostało ono nadesłane do Sądu, podany był adres pełnomocnika skarżącej, tj. [...], 30-539 K. i taki też adres został wyraźnie wskazany jako adres do korespondencji. Zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 18 maja 2007 r. wysłane zostało zatem wprawdzie na nazwisko pełnomocnika Spółki, lecz na adres podmiotu udzielającego pełnomocnictwa, nie zaś na adres wskazany przez pełnomocnika skarżącej (k-146 i 157). Błędnie zatem Sąd uznał w protokole rozprawy (k-158), że pełnomocnik skarżącej spółki został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy. Badanie akt sprawy wykazuje nadto, że skarżąca Spółka ustanowiła jeszcze dwóch innych pełnomocników. Z treści odwołanego tylko w odniesieniu do radcy prawnego D. S.–R.pełnomocnictwa z dnia 3 marca 2004 r., wynika, że udzielone ono zostało na zasadzie rozłączności dwóm wspólnikom spółki prawniczej, tj. również radcy prawnemu W. Ł.. Ponadto w aktach sprawy (k-29) znajduje się pełnomocnictwo udzielone adwokatowi M. Dz., który nie był nigdy powiadamiany o terminach sądowych (podobnie jak r. pr. W. Ł.), lecz stawił się na ogłoszenie wyroku w dniu 1 czerwca 2007 r., składając w dniu 31 maja 2007 r. pismo z wnioskiem o otwarcie rozprawy i dopuszczenie go do uczestniczenia w sprawie. Wniosek ten pozostał nierozpoznany. Tym samym w dacie rozprawy w dniu 18 maja 2007 r., a także ogłaszania wyroku, chociaż Spółka reprezentowana była przez trzech pełnomocników, to żaden z nich nie został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy. Pomimo wystąpienia przesłanki wskazanej w art. 109 (przy odpowiednim zastosowaniu art. 76 § 3) p.p.s.a., Sąd Wojewódzki przeprowadził zatem rozprawę, pozbawiając Spółkę możliwości obrony jej praw. Zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strona ma prawo działać przed sądem przez pełnomocnika. Ustanowiony pełnomocnik nabywa uprawnienie do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy i w postępowaniu sądowym jemu należy doręczać pisma (art. 67 § 5 p.p.s.a.). Niedoręczenie pełnomocnikowi zawiadomienia o rozprawie skutkowało pozbawieniem możliwości obrony praw Spółki, co powoduje, że zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a ocena wydanego w nieważnym postępowaniu wyroku jest bezprzedmiotowa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.