V SA/Wa 138/07
WyrokWSA w Warszawie2007-06-05
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska-Szary, Barbara Mleczko-Jabłońska, Joanna Gierak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje administracyjne nakładające na Spółdzielnię Mieszkaniową i Gminę Miasto obowiązek zwrotu do budżetu państwa pobranej w nadmiernej wysokości kwoty refundacji środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne, zostały wydane z naruszeniem prawa, w szczególności czy zasadnie przypisano Gminie Miasto zwrot całej kwoty nadmiernie pobranej przez Spółdzielnię?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność decyzji w części dotyczącej zobowiązań Spółdzielni Mieszkaniowej, ponieważ kwestia ta została prawomocnie rozstrzygnięta wcześniejszą decyzją Wojewody, a jej późniejsze uchylenie przez Ministra Finansów nastąpiło z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W odniesieniu do zobowiązań Gminy Miasto, sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie wykonały wytycznych zawartych w poprzednim wyroku WSA, nie wyjaśniając jednoznacznie podstaw przypisania Gminie zwrotu całej kwoty nadmiernie pobranej przez Spółdzielnię, mimo że środki były przekazywane przez różne podmioty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Finansów utrzymującej w mocy decyzję Wojewody, która nakazywała Spółdzielni Mieszkaniowej i Gminie Miasto zwrot do budżetu państwa pobranej w nadmiernej wysokości kwoty refundacji środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne. Spółdzielnia i Gmina zaskarżyły decyzję, zarzucając m.in. brak wyjaśnienia podstaw przypisania Gminie zwrotu całej kwoty nadmiernie pobranej przez Spółdzielnię oraz naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań niepodatkowych.Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność - w części dotyczącej rozstrzygnięcia odnośnie zobowiązań Spółdzielni Mieszkaniowej w D. - zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji; 2) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rozstrzygnięcia odnośnie zobowiązań Gminy Miasta D.; 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w D. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.) Sędzia NSA - Barbara Mleczko-Jabłońska Asesor WSA - Joanna Gierak Protokolant - Rafał Dul po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skarg 1. Gminy Miasta D., 2. Spółdzielni Mieszkaniowej w D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa pobranej w nadmiernej wysokości kwoty refundacji środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne 1) stwierdza nieważność - w części dotyczącej rozstrzygnięcia odnośnie zobowiązań Spółdzielni Mieszkaniowej w D. - a) zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji: b) Wojewody [...] z dnia [...].03.2006r., nr [...]; c) Ministra Finansów z dnia [...].12.2005r. nr [...]; d) Wojewody [...] z dnia [...].09.2005r. nr [...]; e) Ministra Finansów z dnia [...].07.2005r. nr [...]; f) Wojewody [...] z dnia [...].05.2005r. nr [...]; g) Ministra Finansów z dnia [...].09.2004r. nr [...]; 2) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rozstrzygnięcia odnośnie zobowiązań Gminy Miasta D.; 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w D. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Zaskarżoną przez Miasto D. i Spółdzielnię Mieszkaniową w D. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] przypisującą do zwrotu przez Spółdzielnię Mieszkaniową w D. do budżetu państwa pobraną w nadmiernej wysokości kwotę refundacji w kwocie [...] zł oraz zapłaty odsetek od tej kwoty w wysokości jak dla zaległości podatkowych , rozliczonych od dnia [...] czerwca 2001 r. do dnia [...] lipca 2002 r., tj. dnia wpłaty ww kwoty na konto [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz przypisującą do zwrotu przez Miasto D. do budżetu państwa pobraną w nadmiernej wysokości kwotę refundacji w wysokości [...] zł oraz zapłaty odsetek od tej kwoty w wysokości jak dla zaległości podatkowych , rozliczonych od dnia [...] czerwca 2001 r. do dnia [...] czerwca 2003 r., tj. dnia wpłaty ww kwoty na konto [...] Urzędu Wojewódzkiego.
Jak wynika z akt sprawy Miasto D. dnia [...] czerwca 1996 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 1996 r. w sprawie trybu i terminów refundowania spółdzielniom mieszkaniowym i gminom środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne określone w umowach zawartych przed dniem 27 maja 1990 r. (Dz.U. Nr 49, poz. 231) wystąpiło o zwrot środków własnych wydatkowanych w l. 1990-1995 na finansowanie inwestycji infrastrukturalnych w zakresie rzeczowym określonych w umowach zawartych przez Naczelnika Gminy Miasta D. ze Spółdzielnią Mieszkaniową w D. przed dniem [...] maja 1990 r.
Środki własne wydatkowane na te inwestycje, zgodnie przepisami art. 36 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), podlegały zrefundowaniu przez Skarb Państwa w l. 1996-2000. Wniosek, o którym mowa, wykazywał m.in. wydatki ze środków własnych na budowę, szkoły podstawowej w osiedlu [...] zł. Kwota ta została Gminie D. zrefundowana w l. 1996-2000.
W okresie od [...] kwietnia do [...] czerwca 2001 r. w Urzędzie Gminy D. i Spółdzielni Mieszkaniowej w D. została przeprowadzona przez Urząd Kontroli Skarbowej w R. kontrola skarbowa w zakresie badania prawidłowości refundowania środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne. W wyniku kontroli z dnia [...] czerwca 2001 r. ustalono, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa w związku z realizacją budowy szkoły podstawowej w osiedlu [...] "nadebrała" środki budżetowe w kwocie [...] zł. Kwotę tę ustalono jako różnicę między faktyczną wartością przedmiotowej inwestycji a kwotą otrzymanych przez Spółdzielnię środków budżetowych. W kwocie "nadebranych" środków budżetowych mieści się kwota [...],-zł. "nadebrana" bezpośrednio przez Spółdzielnię na podstawie złożonego przez nią wniosku. Pozostała kwota "nadebranych" środków wynosi [...]zł. Przyczyną przekazania Spółdzielni nadmiernych środków był, wg wyniku kontroli, brak nadzoru przez bezpośrednich inwestorów, którymi byli do [...] marca 1991 r. Naczelnik Miasta D., do [...] grudnia 1995 r. w imieniu Kuratorium Oświaty - M. w D. a od [...] stycznia 1996 r. Gmina Miasto D. Załącznik do wyniku kontroli nie wykazywał różnicy między wysokością kwot wydatkowanych ze środków własnych na inwestycję, o której mowa wg Gminy i wg inspektora kontroli skarbowej.
W następstwie kontroli Urząd Kontroli Skarbowej w R. skierował do Wojewody [...] noty sygnalizacyjne wskazujące na wysokość łącznej kwoty refundacji "nadebranej" przez Spółdzielnię oraz przypisujące jej część tej kwoty tj. [...] zł, pozostałą zaś część, w kwocie [...] zł przypisujące Miastu D.
Po otrzymaniu not sygnalizacyjnych Wojewoda wszczął z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości "nadebranych" przez Spółdzielnię Mieszkaniową i Miasto D. refundacji środków własnych. Spółdzielnia wniosła o zawieszenie postępowania ponieważ złożyła skargę na wynik kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w R. do NSA OZ w Rzeszowie. Burmistrz Miasta D. wniósł zaś o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez NSA skargi Spółdzielni. Wojewoda połączył oba postępowania i zawiesił je do czasu rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po odrzuceniu skargi Spółdzielni na wynik postępowania Wojewoda podjął zawieszone postępowanie i w dniu [...] lipca 2002 r. wydał decyzję, w której przypisał do zwrotu przez Spółdzielnię Mieszkaniową kwoty [...] zł. i zobowiązał ją do zapłaty należnych odsetek ( pkt. 1 i 3 sentencji decyzji ) oraz przypisał do zwrotu przez Miasto D. kwoty [...] zł zobowiązał je do zapłaty należnych odsetek ( pkt. 2 i 4 sentencji decyzji).
Od decyzji tej, w części dotyczącej pkt. 2 i 4 sentencji rozstrzygającej o zobowiązaniach Miasta , odwołanie do Ministra Finansów złożyło Miasto D. wnioskując o uchylenie decyzji w zaskarżonej części. W uzasadnieniu podniosło, iż przypisanie do zwrotu przez Miasto kwoty [...] zł nie jest uzasadnione. Wnioskowana przez Miasto refundacja w wysokości [...] zł obejmuje kwoty faktycznie przekazane ze środków własnych na inwestycję infrastrukturalną w l. 1991-1995, a zatem w okresie, którym inwestorem bezpośrednim był M. w D. w imieniu Kuratora Oświaty, a nie Miasto D. Kontrola nie wykazała zaś jednoznacznie, iż "nadebraną" przez Spółdzielnię kwotę refundacji należy przypisać Miastu.
Również, jedynie w części dotyczącej pkt. 2 i 4 decyzji rozstrzygającej o zobowiązaniach Miasta D., odwołanie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa w D.. Równocześnie Spółdzielnia dokonała w dniu [...].07.2002 r. wpłaty kwoty [...] zł na konto Urzędu Wojewódzkiego
W dniu [...] stycznia 2003 r. Minister Finansów wydał decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Decyzję swą uzasadnił, powtarzając argumenty Wojewody, iż skoro Spółdzielnia otrzymała refundację o [...] zł za wysoką, a jednocześnie [...] zł. otrzymała bezpośrednio od Wojewody na podstawie złożonego przez siebie wniosku, to pozostała kwota nadmiernie pobranej refundacji tj. [...] zł powinna zostać przypisana Miastu.
Decyzję tę w dniu [...] lutego 2003 Miasto D. zaskarżyło do NSA wnioskując o uchylenie decyzji Ministra. W uzasadnieniu podniosło, iż refundacja nastąpiła zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 1996 r. a ostatecznej weryfikacji wniosku Gminy dokonał Wojewoda [...]. Wysokości środków własnych wydatkowanych na realizację inwestycji nie zakwestionował Urząd Kontroli Skarbowej, zaś przekazanie Spółdzielni wskazanych wyżej środków nastąpiło w okresie, w którym inwestorem bezpośrednim było Kuratorium Oświaty a nie Miasto D..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Gminy Miasta D., wyrokiem z dnia [...] maja 2004 r. sygn. akt III SA 336/03 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2003 r.
Sąd uznał, że decyzja ta narusza przepisy art. 7 oraz art. 77 § l Kodeksu Postępowania Administracyjnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, poprzez uznanie bez dostatecznego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, iż kwotę [...] zł nadmiernie pobranej przez Spółdzielnię Mieszkaniową w D. refundacji należy przypisać do zwrotu przez Miasto D..
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że bezsporny jest fakt, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa otrzymała na realizację inwestycji infrastrukturalnej w postaci budowy szkoły podstawowej w osiedlu [...] w D. środki budżetowe o [...] zł. za wysokie. W tej kwocie mieści się kwota [...] zł., którą otrzymała bezpośrednio Spółdzielnia od Wojewody [...] na podstawie złożonego przez siebie wniosku. Przyjąć należy także, iż Miasto D. nie do końca wnikliwie rozliczało inwestora zastępczego, czyli Spółdzielnię, z przekazywanych w l. 1991-1995 środków własnych, np. akceptowało wydatki na refakturach wystawianych przez Spółdzielnię, a nie fakturach dostawców oraz nie zweryfikowało kwoty kosztów zarządu Spółdzielni w wysokości [...] zł. błędnie zakwalifikowanych przez Spółdzielnię do nakładów inwestycyjnych, co wykazała kontrola skarbowa. W ocenie Sądu
natomiast nie wykazano jednoznacznie w postępowaniu administracyjnym, iż całą kwotę [...] zł stanowiącą różnicę miedzy kwotą [...] zł a kwotą [...] zł należy przypisać Miastu D., gdyż w okresie realizacji inwestycji środki budżetowe przekazywane były Spółdzielni zarówno przez Miasto D., jak również przez Naczelnika Miasta D. - do [...] marca 1991 r. i Kuratorium Oświaty - do [...] stycznia 1996 r. Nie znajduje zatem uzasadnienia stwierdzenie Ministra, iż to Miasto D. nadebrało całą sporną kwotę ponieważ na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 1996 r. powinno zweryfikować wysokość środków wydatkowanych na realizację inwestycji.
[...] sierpnia 2004r. Minister Finansów - decyzją znak [...], - po ponownym rozpatrzeniu odwołania Miasta D. z dnia [...] lipca 2002r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
Wojewoda [...] w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy , decyzją z dnia [...].05.2005r. znak: [...] uznał w pkt. 1 decyzji Spółdzielnię Mieszkaniową w D. jako zobowiązaną do zwrotu nadebranej refundacji w kwocie [...] zł do budżetu państwa oraz zapłaty odsetek od tej kwoty w wysokości jak dla zaległości podatkowych, naliczonych od dnia [...] czerwca 2001 r. do [...] lipca 2002 r., a w pkt. 2 decyzji uznał Miasto D., jako zobowiązane do zwrotu nadebranej refundacji w kwocie [...] zł do budżetu państwa oraz zapłaty odsetek od tej kwoty w wysokości jak dla zaległości podatkowych, naliczonych od dnia [...] czerwca 2001 r. do [...] czerwca 2003 r.
Decyzja ta została po raz kolejny uchylona przez Ministra Finansów decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...].
Decyzją z dnia [...].09.2005r. znak: [...] Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Od powyższej decyzji Miasto D. odwołało się do Ministra Finansów , który decyzją [...] z dnia [...] lutego 2006r uchylił decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją [...] z dnia [...] marca 2006r postanowił: 1) przypisać do zwrotu do budżetu państwa pobraną w nadmiernej wysokości przez Spółdzielnię Mieszkaniową w D. dotację refundującą środki własne wydatkowane na inwestycje infrastrukturalne, określone w umowach zawartych przed dniem [...] maja 1990 r. w wysokości [...] zł, łącznie z odsetkami od kwoty [...] zł w wysokości jak dla zaległości podatkowych, naliczonych od dnia [...] czerwca 2001 r. do dnia zapłaty, 2) przypisać do zwrotu do budżetu państwa pobraną w nadmiernej wysokości przez Miasto D. dotację refundującą środki własne wydatkowane na inwestycje infrastrukturalne, określone w umowach zawartych przed dniem [...] maja 1990 r. w wysokości [...] zł, łącznie z odsetkami od kwoty [...] zł w wysokości jak dla zaległości podatkowych, naliczonych od dnia [...] czerwca 2001 r. do dnia zapłaty.
Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołań Spółdzielni Mieszkaniowej D. i Gminy Miasta D. została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2006 r.
W uzasadnieniu decyzji Minister ponownie stwierdził, że zadanie inwestycyjne pn. "S. w D." było realizowane na podstawie umowy Nr [...] zawartej dnia [...] lipca 1988 r. pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową w D. a Urzędem Miasta w D. o zastępstwo inwestorskie na przygotowanie i realizację tej inwestycji. Z umowy wynikają zobowiązania, o których mowa w art. 36 ust, 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz .U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Dalej Minister Finansów wskazał, że w wyniku działań kontrolnych ustalono, iż Spółdzielnia pobrała środki w nadmiernej wysokości w łącznej kwocie [...] zł, w tym przekazane jej środki własne Miasta [...] zł, które zostały zrefundowane przez budżet państwa w latach 1996-2000 na podstawie przepisów § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 1996 r. w sprawie trybu i terminów refundowania spółdzielniom mieszkaniowym i gminom środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne określone w umowach zawartych przed dniem 27 maja 1990 r. (Dz. U. Nr 49 poz. 213). W związku z powyższym - w ocenie Ministra - zostały przez Spółdzielnię Mieszkaniową w D. i Miasto D. naruszone postanowienia art. 36 ust. 4 pkt 3 oraz ust. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 18 stycznia 1996 r. o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 23, poz. 102) oraz przepisy cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 1996 r. poprzez nieprzestrzeganie postanowień zawartych; w art. 36 ust. 4 pkt 3 oraz ust. 5 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. zostały naruszone zasady gospodarki, określone w art. 93 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 z późn. zm.). Wykorzystanie środków przekazanych w ramach refundacji, stanowiło pobranie w nadmiernej wysokości dotacji z budżetu państwa. Zgodnie z art. 93 ust. l ustawy o finansach publicznych dotacje pobrane w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Gminę Miasta D. i Spółdzielnię Mieszkaniową w D.
Miasto D. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Zarzuciło, że pomimo wielokrotnego rozpatrywania niniejszej sprawy przez organy obu instancji, nie wykonano wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2004 r. i nie wyjaśniono podstaw przypisania do zwrotu przez Miasto D. całej nadmiernie pobranej przez Spółdzielnię Mieszkaniową w D. kwoty [...] zł refundacji. W prowadzonym postępowaniu nie zostały przedstawione żadne nowe okoliczności i dowody uzasadniające powyższą decyzję. Zdaniem Miasta D. refundacja środków nastąpiła zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 1996 r. w sprawie trybu i terminów refundowania spółdzielniom mieszkaniowym i gminom środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne określone w umowach zawartych przed dniem 27 maja 1990 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 213). Weryfikację danych zawartych w zestawieniach Miasta, na podstawie umów i zaświadczeń dokonywał Wojewoda. Ta weryfikacja stanowiła podstawę do refundacji Miastu D. środków własnych wydatkowanych na realizację inwestycji "B. w D.".
Spółdzielnia Mieszkaniowa w D. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 70 § 6 pkt. 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię dotyczącą zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz art. 70 § 1 w zw. z art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 93 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych poprzez błędna wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że dotacja pobrana w nadmiernej wysokości nie może się przedawnić, chociaż jest to zobowiązanie niepodatkowe skarbu państwa do którego stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Spółdzielnia zarzuciła również naruszenie oraz przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 kpa m. innymi poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nie odniesienie się w treści decyzji do zarzutów podnoszonych w toku postępowania. W oparciu o te zarzuty Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji ewentualnie o stwierdzenie nieważności ww decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargi Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargi są uzasadnione, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie odnośnie skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w D. oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako ".p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Ponadto, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, o czym stanowi art. 135 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, w szczególności, gdy decyzja dotyczy sprawy rozstrzygniętej uprzednio inną decyzją ostateczną (156 § 1 ust. 3 kpa ).
Jak wskazano wyżej, decyzja Wojewody [...] z dnia [...].07.2002 r. Nr [...] została zaskarżona jedynie w części dotyczącej pkt. 2 i 4 w których Wojewoda przypisał do zwrotu przez Miasto D. do budżetu państwa nadmiernie pobraną kwotę refundacji środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne, określone w umowach zawartych przed dniem 27 maja 1990r. w wysokości [...] zł. Odwołania nie zostały wniesione od zawartego w pkt. 1 i 3 decyzji i nie kwestionowanego przez strony rozstrzygnięcia Wojewody dotyczącego zobowiązań Spółdzielni Mieszkaniowej w D.
Również skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 14 lutego 2003r. skarga Gminy Miasta D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...].01.2003r. dotyczyła tylko części decyzji odnoszącej się do zobowiązań Gminy Miasta D. i wyrok Sądu z dnia 18.05.2004r. sygn. akt III SA 336/03 odnosił się do rozstrzygnięcia o zobowiązaniach tego podmiotu.
Kwestia przypisania do zwrotu przez Spółdzielnię Mieszkaniową w D. do budżetu państwa nadebranej kwoty refundacji środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne, określone w umowach zawartych przed dniem 27 maja 1990 r. w wysokości [...] zł i zobowiązania Spółdzielni Mieszkaniowej w D. do zwrotu do budżetu państwa odsetek od tej kwoty została więc prawomocnie rozstrzygnięta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. i decyzja Wojewody w tym zakresie ( pkt. 1 i 3 decyzji ) stała się ostateczna.
Późniejsze uchylenie przez Ministra Finansów decyzją z dnia [...].08.2004r. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w tej części nastąpiło więc z naruszeniem cyt. art. 156 § 1 ust. 3 kpa.
Z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 ust. 3 kpa zostały wydane również decyzje Wojewody [...] z dnia [...].05.2005r. Nr [...], Ministra Finansów z dnia [...].07.2005r. Nr [...], Wojewody [...] z dnia [...].09.2005r.,Nr [...], Ministra Finansów z dnia [...].12.2005r., Nr [...], Wojewody [...] z dnia [...].03.2006r. Nr [...] i Ministra Finansów z dnia [...].06.2006r. Nr [...] - w części, w jakiej dotyczą rozstrzygnięcia o opisanych wyżej zobowiązaniach Spółdzielni Mieszkaniowej w D.
Z powyższych względów Sąd , orzekając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 ust. 3 kpa i art. 134 § 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność ww decyzji i orzekł jak w pkt. 1 wyroku.
W tej sytuacji ustosunkowanie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w D. uznać należało ze zbędne.
Za trafne należy uznać zarzuty skargi wniesionej przez Gminę Miasta D. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że nie zostały wykonane wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt III SA 336/03, które z mocy przepisu art. 153 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wiążą zarówno sąd jak i organy ponownie rozpoznające sprawę.
W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że "Sąd uznał, że decyzja ta narusza przepisy art. 7 oraz art. 77 § l kpa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, poprzez uznanie bez dostatecznego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, iż kwotę [...] zł nadmiernie pobranej przez Spółdzielnię Mieszkaniową w D. refundacji należy przypisać do zwrotu przez Miasto D." Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił także, że bezsporny jest fakt, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa otrzymała na realizację inwestycji infrastrukturalnej w postaci budowy szkoły podstawowej w osiedlu [...] w D. środki budżetowe o [...]zł za wysokie. W tej kwocie mieści się kwota [...] zł., którą otrzymała bezpośrednio Spółdzielnia od Wojewody [...] na podstawie złożonego przez siebie wniosku. Sąd przyjął także, iż Miasto D. nie do końca wnikliwie rozliczało inwestora zastępczego, czyli Spółdzielnię, z przekazywanych w l. 1991-1995 środków własnych, np. akceptowało wydatki na refakturach wystawianych przez Spółdzielnię, a nie fakturach dostawców oraz nie zweryfikowało kwoty kosztów zarządu Spółdzielni w wysokości [...] zł. błędnie zakwalifikowanych przez Spółdzielnię do nakładów inwestycyjnych, co wykazała kontrola skarbowa. W ocenie Sądu
natomiast "nie wykazano jednoznacznie w postępowaniu administracyjnym, iż całą kwotę [...] zł stanowiącą różnicę miedzy kwotą [...] zł a kwotą [...] zł należy przypisać Miastu D., gdyż w okresie realizacji inwestycji środki budżetowe przekazywane były Spółdzielni zarówno przez Miasto D., jak również przez Naczelnika Miasta D. - do [...] marca 1991 r. i Kuratorium Oświaty - do [...] stycznia 1996r". Sąd zakwestionował także stwierdzenie Ministra Finansów, iż to Miasto D. nadebrało całą sporną kwotę ponieważ na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 1996 r. powinno zweryfikować wysokość środków wydatkowanych na realizację inwestycji."
Pomimo tych wskazań, w toku postępowania administracyjnego, nadal nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności w sprawie. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nadal nie wykazano jednoznacznie dlaczego całą kwotę [...] zł stanowiącą różnicę między kwotą [...] zł a kwotą [...] zł należy przypisać Miastu D., podczas, gdy w okresie realizacji inwestycji środki budżetowe przekazywane były Spółdzielni zarówno przez Miasto D., jak i również przez Naczelnika Miasta do [...] marca 1991 r. i Kuratorium Oświaty do [...] stycznia 1996r., a więc organy będące statio fisci Skarbu Państwa. Trafnie zatem zarzuca skarżący, że nadal zachodzi uzasadniona wątpliwość, dlaczego to Miastu D. przypisano do zwrotu kwotę [...] zł pobranej w nadmiernej wysokości przez Spółdzielnię Mieszkaniową, gdy o refundację ubiegały się i ją otrzymały organy Skarbu Państwa. Nie stwierdzono w której kwocie refundacji zawarta była "nadebrana" kwota. Wobec stwierdzenia braku nadzoru przez bezpośrednich inwestorów inwestycji pn. "B. w D.", którymi byli: od 1988 r Naczelnik Miasta D., od [...].03.1991 r. do [...].12.1995r. Miejski Zarząd Ekonomiczno-Administracyjny Szkół w D. działający w imieniu Kuratorium Oświaty w T., obciążenie w chwili obecnej Miasta D. skutkami finansowymi za brak tegoż nadzoru, budzi wątpliwości.
Wszystkie te kwestie i zarzuty Miasta D. podnoszone w toku postępowania, powinny być szczegółowo wyjaśnione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Jak już wskazano wyżej , zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a. zarówno sąd, jak i organy ponownie rozpatrujące sprawę są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku WSA z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt III SA 336/03. Należy zatem , biorąc pod uwagę fakt, że w okresie realizacji inwestycji środki budżetowe przekazywane były Spółdzielni zarówno przez Miasto D., jak również przez Naczelnika Miasta D. - do l marca 1991 r. i Kuratorium Oświaty - do l stycznia 1996r., ustalić w postępowaniu administracyjnym - w sposób zgodny z wymogami przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa - jaką kwotę z kwoty [...] zł stanowiącej różnicę miedzy kwotą [...] zł, a kwotą [...] zł należy przypisać Miastu D. Dokonując ustaleń należy odnieść się do twierdzeń i zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania, a w szczególności dotyczących wieloletniego okresu inwestowania, różnorodności źródeł finansowania i zmiany podmiotów finansujących zadanie.
Ustalenia faktyczne poczynione zgodnie z wymogami przepisów kpa i wytycznymi zawartymi w wyroku WSA z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt III SA 336/03 pozwolą na właściwą ocenę zobowiązań Gminy Miasta D. w świetle przepisu art. art. 93 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 z późn. zm.).
W konsekwencji powyższego Sąd , orzekając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 ust. 3 kpa i art. 134 § 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzających ją decyzji w części dotyczącej rozstrzygnięcia odnośnie zobowiązań Spółdzielni Mieszkaniowej w D. i orzekł jak w pkt. 1 wyroku, oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rozstrzygnięcia odnośnie zobowiązań Gminy Miasta D. jak również stwierdził na podstawie art. 152 p.p.s.a., że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 210 § 1 p.p.s.a., biorąc pod uwagę, że jedynie skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa w D. zgłosiła wniosek o zwrot kosztów .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło