IV SA/Wa 1619/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski,, asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. ze skargi W. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę W niniejszej sprawie W. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. orzekającą o wymeldowaniu W. D. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte z wniosku J. D.. Organ I instancji ustalił, że prawo do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. posiada J. D. na zasadach własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Mieszkanie to J. D. otrzymała od swojego ojca F. D. w drodze umowy darowizny z dnia [...] czerwca 1990 r., z jednoczesnym ustanowieniem prawa do dożywotniego zamieszkiwania w tym lokalu przez W. D.- żonę darczyńcy. Dalej ustalono, że w 1993 r. W. D. opuściła miejsce zameldowania i od tej pory tam nie przebywa. Obecnie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., w stosunek najmu którego wstąpiła z dniem 30 kwietnia 1996 r. (wyrok Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] września 1998 r.). Po śmierci F. D. J. D. wymieniła zaniki w drzwiach wejściowych do lokalu nr [...] przy ul. [...]. W związku z tym W. D. wystąpiła do Sądu Rejonowego w W. o przywrócenie naruszonego posiadania. Sąd Okręgowy w W. [...] wyrokiem z dnia [...] czerwca 2003 r. (Sygn. akt [...]) orzekł, że zobowiązanie do umożliwienia dożywotniego zamieszkiwania przez W. D. w lokalu nr [...] przy ul. [...], nie istnieje. Sąd przyjął, że zaistniały zdarzenia, które skutkowały wygaśnięciem prawa pozwanej do dalszego zamieszkiwania w tym lokalu. Od decyzji Prezydenta W. odwołanie złożyła W. D. podnosząc, że możliwość korzystania przez nią z lokalu nr [...] przy ul. [...] została wykluczona działaniem J. D., która wymieniła zaniki w drzwiach wejściowych i nie pozwoliła na korzystanie z rzeczy osobistych Skarżącej znajdujących się w tym lokalu. Wojewoda [...], utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu wyjaśnił, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, opuszczenie musi mieć charakter trwały i musi być dobrowolne. W jego ocenie opuszczenie mieszkania przez W. D. spełnia obie te przesłanki. Okoliczność nieprzebywania w lokalu w lokalu nr [...] przy ul. [...] nie jest kwestionowana przez żadną ze stron. W. D. nie mieszka w tym lokalu od około 12 lat, co wskazuje na trwałość takiego stanu rzeczy. Organ zauważył, że jeśli chodzi o wymianę zamków w drzwiach mieszkania, to doszło do niej już po wyprowadzeniu się W. D., a wyprowadzenie się miało miejsce jeszcze za życia F. D.. Odpowiadając na zarzut uniemożliwienia korzystania z mieszkania i rzeczy osobistych tam pozostawionych, organ wskazał, że korzystanie z nieruchomości nie może być utożsamiane z zamieszkiwaniem w niej, a korzystanie z lokalu przejawiające się, np. w przechowywaniu w nim przedmiotów nie jest równoznaczne z zamieszkiwaniem w nieruchomości. Organ uznał, że przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu ziściła się, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby toczyło się jakiekolwiek postępowanie sądowe mające na celu przywrócenie W. D. prawa do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, a z materiałów dowodowych wynika dodatkowo, że W. D. bezskutecznie ubiegała się o orzeczenie sądowe przywracające naruszone posiadanie lokalu. Organ podkreślił, że centrum życiowym W. D. jest lokal nr [...] przy ul. [...] a w W., a okoliczność tę potwierdza nie tylko wyrok w sprawie o sygn. akt [...], ale również informacje uzyskane przez Policję /k-30/. W opisanym stanie rzeczy - jak stwierdził organ - utrzymywanie zameldowania W. D. w lokalu nr [...]przy ul. [...] w W. byłoby kontynuowaniem fikcji meldunkowej. W skardze na decyzję Wojewody [...] zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 Kpa poprzez niedokonanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji wadliwego zastosowania prawa. W związku z tym Skarżąca wniosła o uchylenie powyższych decyzji w całości. Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego Skarżąca wskazuje, że opuszczenie przez nią lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego - bez zamiaru powrotu do niego, gdyż wynikało z konieczności zapewnienia opieki rodzicom ze względu na ich zły stan zdrowia. Skarżąca podkreśla, że zamierzała powrócić do lokalu o czym świadczy fakt, że pozostawiła w nim swoje rzeczy osobiste. Natomiast możliwość powrotu do tego lokalu została jej uniemożliwiona z powodu wymiany zamków w mieszkaniu. Z tego powodu opuszczenie lokalu nabrało charakteru "opuszczenia przymusowego", a nie dobrowolnego. Zaznaczyła także, że w sprawie tej nie toczyło się żadne postępowanie eksmisyjne przeciwko Skarżącej, a tylko usunięcie osoby z lokalu i niedopuszczenie jej do niego w toku postępowania eksmisyjnego można uznać za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Te okoliczności -jak wskazuje Skarżąca - nie zostały należycie zbadane, w sposób jaki wymaga tego art. 7 Kpa, a w każdym razie wywiedziona ocena materiału dowodowego nie pozwalała na wyprowadzenie wniosków zaprezentowanych w decyzjach organów obu instancji. Wywody skargi dotyczą także polemiki ze znaczeniem określeń: "korzystanie z lokalu" i "zamieszkiwanie w lokalu" i w tym kontekście w skardze stwierdza się, że "zamieszkiwanie w lokalu" jest jedną z form "korzystania z lokalu". Ponadto Skarżąca zarzuciła organowi, że w sprawie niniejszej poza zakresem badania prowadzonego przez organ powinien być fakt, czy dana osoba posiada prawo do lokalu, gdyż czynność zameldowania potwierdza jedynie faktyczny pobyt w lokalu, a nie rozstrzyga o prawie do lokalu. Odpowiednio należy to odnieść do wymeldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego ani procesowego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Przepis ust. 2 tego artykułu stanowi, że do organu administracji należy ustalenie spełnienia przesłanek uzasadniających wymeldowanie danej osoby, zatem stwierdzenie, że osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na wstępie należy zaznaczyć, że ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy państwowym celom ewidencyjnym i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji, jako że posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu obywateli umożliwia racjonalizację działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych, co do miejsca pobytu (adresie) służy także interesowi obywateli oraz ochronie praw osób trzecich. Okoliczność, że obowiązek meldunkowy należy uznać w świetle Konstytucji RP za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku prawnego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki prowadzi do wniosku, że zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Instytucja ta nie powinna natomiast służyć fikcji meldunkowej, tj. odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkania danej osoby. Ze względu na ceł ustawy (rejestracja faktów objętych ewidencją) ustawodawca w art. 15 ust. 2 ustawy dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełniła obowiązku wymeldowania (por. wyrok NSA sygn. akt SA/Rz 2557/2002 Lex Polonica). W ocenie Sądu nie ma uzasadnionych podstaw do zakwestionowania stanowiska rozstrzygających w sprawie organów, iż W. D. faktycznie opuściła miejsce stałego pobytu w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, przez co spełniła przesłankę wydania przez Prezydenta W. decyzji o wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organy administracyjne w prowadzonym postępowaniu administracyjnym ustaliły, że Skarżąca opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] około 1993 r. oraz, że obecnie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] a, czego Skarżąca w skardze nie kwestionuje. Podkreślić należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, Lex nr 49954). O opuszczeniu lokalu, w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, można mówić, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, Lex Nr 79243). W zaskarżonej decyzji legalnie przyjęto, iż w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdyż zarówno przesłanka dobrowolności jak i trwałości zostały spełnione. Jak ustaliły organy administracyjne wymiana zamków w drzwiach wejściowych do lokalu nr [...] przy ul. [...], która - wedle twierdzeń Skarżącej - uniemożliwiła jej powrót do lokalu, nastąpiła po śmierci F. D., a więc po wyprowadzeniu się Skarżącej z tego lokalu. Z akt sprawy wynika, że W. D. wystąpiła z powództwem o przywrócenie posiadania lokalu nr [...] przy ul. [...], jednak postępowanie w tej sprawie zostało z inicjatywy powódki zawieszone. Następnie Sąd Rejonowy dla W. [...] wydał postanowienie o umorzeniu tego postępowania (sygn. akt [...]). Z akt sprawy wynika również, że w rezultacie podejmowanych środków odwoławczych od tego postanowienia przez Skarżącą, Sąd Najwyższy wydał postanowienie z dnia 4 grudnia 2002 r. oddalające zażalenie w sprawie o przywrócenie posiadania. Innych działań Skarżąca nie podejmowała. Argumenty dotyczące konieczności wyprowadzenia się przez Skarżącą do rodziców ze względu na ich stan zdrowia - pomimo, że są istotne dla strony - nie mogły być uwzględnione przez organ administracji orzekający w sprawie o wymeldowaniu. Odnosząc się do zarzutu braku wystąpienia przesłanki trwałego opuszczenia lokalu przez Skarżącą, czego dowodzi - zdaniem Skarżącej - pozostawienie rzeczy osobistych w lokalu przy ul. [...], należy stwierdzić, że okoliczność tę - przy uwzględnieniu rejestracyjnego charakteru zameldowania, które powinno odzwierciedlać stan rzeczywisty w zakresie pobytu - zasadnie ocenił organ II instancji, jako niewystarczającą do przyjęcia, iż nie doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Należy zgodzić się z twierdzeniem zawartym w skardze odnośnie tego, że organy administracyjne nie są uprawnione do badania czy dana osoba posiada prawo do lokalu. Nie oznacza to jednak, iż organ administracyjny nie jest zobowiązany do rozważenia orzeczeń sądów powszechnych, a także do oceny materiałów dowodowych, które przyczyniają się do wyjaśnienia charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu. W niniejszej sprawie istotne jest to, że W. D. i J. D. pozostają w sporze co do prawa zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez Skarżącą, również fakt, że prawo do tego lokalu przysługuje J. D., a także to, że prawo W. D. do zamieszkiwania w tym lokalu wygasło. W ocenie Sądu, stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że W. D. nie posiada tytułu prawnego do lokalu, miało na celu jedynie zwrócenie uwagi na to, że niedopuszczalne i nieskuteczne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie do zajmowanego lokalu. Zasadności naruszenia prawa materialnego i procesowego nie można dopatrzyć się więc również w wywodach skargi, które w istocie ograniczają się do polemiki z oceną dowodów dokonaną w zaskarżonej decyzji, a jednocześnie polemika ta zasadza się na analizie części zebranego w sprawie materiału dowodowego. W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne oparły swe ustalenia o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, m. in. o zeznania sąsiadki – Z. B. zamieszkującej w lokalu nr [...] przy ul. [...] /k-[...]/, zeznania S. D. - brata J. D. /k-[...]/ oraz K. K. - pełnomocnika J. D. /k-[...]/. Ustalenia odnośnie zamieszkiwania przez W. D. w innym lokalu potwierdzone zostały przez informacje z Komisariatu Policji W. /k-[...]/. Organy zbadały charakter opuszczenia lokalu przez W. D. pod kątem jego dobrowolności i trwałości. Przepis art. 107 § 3 Kpa statuuje zasadę wyłącznego i samodzielnego dokonywania przez organ orzekający oceny dowodów. Jest to znana w procedurach zasada swobodnej oceny dowodów. Ocena taka podlega kontroli instancyjnej, a także ocenie sądu przy rozpatrywaniu skargi na ostateczną decyzję z punktu widzenia jej legalności. Chodzi tu m. in. o przestrzeganie w ramach swobodnej oceny dowodów zasady prawidłowego wnioskowania i krytycyzmu, tzw. "zasady racji dostatecznej", w szczególności zasady logicznego rozumowania. Podważenie tej oceny w toku postępowania przed sądem administracyjnym jest możliwe wówczas, gdy zostanie wykazane, iż naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. W niniejszej sprawie zarzuty skargi, podważające ocenę dowodów dokonaną w zaskarżonej decyzji, nie wykazują naruszenia zasad logicznego rozumowania, a w konsekwencji i legalności zaskarżonej decyzji. Dokonując tych ustaleń ograny przeprowadziły postępowanie dowodowe spełniające, w ocenie Sądu, wymagania art. 7 i 77 § 1 Kpa, a ich wnioski w zakresie oceny materiału dowodowego mieszczą się w granicach wynikających z art. 80 Kpa. Stosownie do art. 107 § 3 Kpa organy wskazały w uzasadnieniu faktycznym decyzji fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. W zaskarżonej decyzji legalnie również przyjęto, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.