I SA/Go 1430/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego oddala skargę. W dniu 11 października 2006 r. M.M. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] uchylającą decyzję ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz kwoty należności celnych przywozowych i kwoty podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług i dokonującą ponownego naliczenia należności celnych i należnych podatków. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Jednolitym dokumentem administracyjnym SAD z dnia [...] listopada 2003 r. nr E [...] skarżąca dokonała zgłoszenia celnego używanego samochodu osobowego [...], który objęto procedurą dopuszczenia do obrotu. W dokumencie wskazano stawkę celną w wysokości 0%. Jako dowód pochodzenia będący podstawą do zastosowania wnioskowanej stawki celnej przedłożono deklarację o pochodzeniu towaru na fakturze z dnia [...] listopada 2003 r. wystawionej przez S.J., który został także wskazany jako eksporter w w/w dokumencie SAD. W wyniku postępowania weryfikacyjnego ustalono wyższą wartość transakcyjną sprowadzonego samochodu i decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał w/w zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości towaru, wartości pozycji, wartości statystycznej i podstawy opłaty oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego. W czerwcu 2005 r. organ I instancji rozpoczął wyrywkową weryfikację dowodu pochodzenia w postaci deklaracji eksportera zamieszczonej na umowie kupna sprowadzonego przez skarżącą samochodu. Centrala Kontroli Pochodzenia Towarów w Niemczech poinformowała, iż kontrola przesłanej do weryfikacji umowy kupna samochodu wykazała, że nie chodzi o towar pochodzenia zgodnego z protokołem nr 4 umowy (konwencji) zawartej między Wspólnotą Europejską a Polską. Sprzedający nie był w stanie przedłożyć dokumentów na potwierdzenie pochodzenia. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. wznowił postępowanie celne zakończone decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego. W toku postępowania skarżąca przedłożyła wydruk kolumny 5 karty pojazdu (w języku niemieckim), dokonane przez tłumacza przysięgłego tłumaczenie z języka niemieckiego z w/w karty, z którego wynika, iż powyższy pojazd został sprowadzony z Hiszpanii, a w niniejszy przypadku chodzi o zakup dokonany wewnątrz Wspólnoty. Przedłożyła także certyfikat produkcji samochodu sporządzony w języku hiszpańskim. Decyzją z [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uchylił ostateczną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003 w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz kwoty należności celnych przywozowych i kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz dokonał ponownego naliczenia należności celnych i należnych podatków, przyjmując stawkę celną w wysokości 35 %. Różnica między kwotą należną a kwotą pobraną wyniosła 7.002 zł. Jednocześnie organ I instancji obliczył odsetki wyrównawcze od dnia 14 listopada 2003 r. do dnia 28 kwietnia 2006r. w wysokości 2.362 zł. Decyzję tę doręczono skarżącej 2 maja 2006 r. Od powyższej decyzji w dniu 16 maja 2006 r. skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zdaniem skarżącej odpowiedź władz celnych kraju eksportu nie zawiera informacji odnośnie autentyczności weryfikowanych dokumentów, a zatem wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej było niedopuszczalne, a zaskarżoną decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa, będącym podstawą stwierdzenia jej nieważności. Do odwołania skarżąca dołączyła deklarację dostawcy towarów w odniesieniu do preferencyjnych zasad dotyczących pochodzenia towarów zgodnie z rozporządzeniem (EG) nr [...] (wraz z jej tłumaczeniem z języka niemieckiego), z której wynika, iż sprowadzony samochód jest produktem pochodzenia ze Wspólnoty Europejskiej i odpowiada regułom pochodzenia w obrocie preferencyjnym z krajami Unii Europejskiej. Dokument został sporządzony w dniu [...] lutego 2006 r. przez [...] GmbH. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Skarżąca sprowadzając samochód zadeklarowała stawkę celną obniżoną 0 % w oparciu o przewidziany w Protokole 4 dowód pochodzenia w postaci deklaracji eksportera zamieszczonej na umowie kupna z 1 listopada 2003 r. Zgodnie z pkt 5 Postanowień wstępnych Taryfy celnej, będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 226, poz. 1885) obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia celnego, stawki celne obniżone stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej wymienionych w wykazie nr IV. Warunkiem stosowania obniżonej stawki celnej, zgodnie z art. 16 ust. 1a i b Protokołu 4 do Układu Europejskiego jest przedłożenie świadectwa przewozowego EUR.1 lub deklaracji eksportera zawartej na fakturze. Udokumentowanie pochodzenia towaru zgodnie z wymogami Protokołu 4 Układu Europejskiego jest niezbędnym warunkiem zastosowania obniżonej stawki celnej. W myśl § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 z późn. zm.) dowodem pochodzenia towarów może być: świadectwo pochodzenia; faktura, specyfikacja wysyłkowa, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru; trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. W przedmiotowej sprawie towar nie spełniał określonych wymogów koniecznych dla zastosowania stawki celnej obniżonej, ale spełnił je przy ustalaniu niepreferencyjnego pochodzenia, zatem zastosowana stawka autonomiczna jest właściwa. Brak potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towaru w otrzymanej odpowiedzi od organów dokonujących weryfikacji dowodu pochodzenia powoduje, że sprowadzony samochód nie może korzystać w obrocie handlowym pomiędzy Polską i Unią Europejską z postanowień umowy międzynarodowej i winien zostać dopuszczony do obrotu na zasadach ogólnych. Organy kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze celne zasadniczo obowiązane są odmówić zastosowania preferencji. Organy celne nie mają uprawnień do kwestionowania uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w danym kraju. Organ celny uznał, iż krajem pochodzenia samochodu są Niemcy, tyle tylko, że odmówił zastosowania stawki celnej obniżonej, będącej swego rodzaju przywilejem – z uwagi na wynik weryfikacji. Gdyby organ nie uznał kraju pochodzenia, wówczas musiałby zastosować stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100 % (70 % zamiast 35 %). Natomiast dołączona do odwołania deklaracja dostawcy towarów nie stanowi dowodu pochodzenia w rozumieniu Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego. Została ona wydana na podstawie przepisów, które obowiązują Polskę dopiero od chwili jej przystąpienia do Unii Europejskiej, a w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy sprzed tego okresu. Nadto, wydanie decyzji w sprawie wartości celnej nie wyklucza możliwości weryfikacji autentyczności dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego, takich jak np. dowód pochodzenia. W związku z tym na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej Naczelnik Urzędu Celnego słusznie wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia był niewątpliwie istotną nową okolicznością. Dopiero ustalenia dokonane przez niemieckie władze celne dały podstawę do wznowienia postępowania. Powyższą decyzję doręczono skarżącej w dniu 11 września 2006 r., a skarżąca w dniu 11 października 2006 r. zaskarżyła ją do tut. Sądu, zarzucając jej: 1. obrazę art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez niezasadne wznowienie postępowania i wydanie decyzji uchylającej poprzednią decyzję ostateczną, 2. obrazę art. 187 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez dokonanie jednostronnej, fragmentarycznej i dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, 3. obrazę art. 122 i 180 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez pominięcie okoliczności podnoszonych przez skarżącą. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powołują argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Sąd zważył: Skarga okazała się niezasadna. Przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) utraciły moc obowiązującą z dniem 1 maja 2004 r. na podstawie art. 25 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). Art. 26 tej ustawy stanowi, że przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej co miało miejsce w dniu 1 maja 2004 r. W sprawie bezsporne jest, iż dług celny powstał przed wskazanym wyżej dniem, albowiem zgłoszenie miało miejsce 14 listopada 2003 r., co przesądza o zastosowaniu stanu prawnego wynikającego z unormowań zawartych w Kodeksie celnym. Zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 w związku z art. 13 § 4 Kodeksu celnego obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów, są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towar, do których się to odnosi, spełnia warunki do ich zastosowania. W sprawie bezsporne jest, iż importer zgłaszając towar do procedury dopuszczenia do obrotu złożył oświadczenie o jego wspólnotowym pochodzeniu oraz złożył wniosek o zastosowanie obniżonej stawki celnej. Warunki jakie musi spełniać towar dla zastosowania obniżonej stawki celnej sprecyzowane zostały w Porozumieniu w formie wymiany listów między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącym definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, podpisanym w Brukseli 24 czerwca 1997 r." ogłoszonym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Dzienniku Ustaw z dnia 4 września 1997 r. Z regulacji zawartej w art. 16 i następnych Protokołu nr 4 wynika, że produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR.1 według ustalonego wzoru lub deklaracji (również według ustalonego wzoru), złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje importowane produkty, w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Deklaracja ta może być sporządzona tylko przez "upoważnionego eksportera" (art. 21 Protokołu nr 4), któremu status ten nadaje państwo eksportujące i który otrzymuje od władz celnych numer eksportera, który winien być umieszczony na fakturze (art. 22 Protokołu nr 4). W art. 32 Protokołu nr 4 unormowano system weryfikacji składanych władzom celnym kraju importu wskazanych wyżej dokumentów przyjmując w ust. 1 generalną zasadę, iż weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Wobec zatem ustalenia, że do importowanego towaru nie można było zastosować stawki obniżonej, zasadnie i zgodnie z art. 83 § 3 Kodeksu celnego organy celne zastosowały stawkę autonomiczną. Należy zgodzić się ze skarżącą, iż organ I instancji wznawiając postępowanie niezasadnie jako podstawę tego wznowienia podał przepis art. 240 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), który stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Jednakże postanowienie o wznowieniu nie zawęża granic postępowania wznowionego tylko do podstaw w nim wymienionych lecz mogą być badane z urzędu także inne podstawy, z wyjątkiem tych zawartych w art. 240 § 1 pkt 4 i 8 Ordynacji podatkowej. Zatem nawet jeżeli organ wznowił postępowanie w oparciu o inną podstawę (jak się wydaje od początku błędną), to mógł wydać decyzję ostateczną opierającą się na innej podstawie niż wskazana w postanowieniu wznawiającym postępowanie. Nie ulega wątpliwości, iż wznowienie postępowania nastąpiło wskutek dokonania negatywnej weryfikacji deklaracji pochodzenia towaru i ustalenia, że nie chodzi o towar pochodzenia zgodnego z Protokołem nr 4 umowy (konwencji) zawartej między Wspólnotą Europejską a Polską (sprzedający nie był w stanie przedłożyć dokumentów na potwierdzenie pochodzenia), co jest wyraźnie wskazane w uzasadnieniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji wskazał, iż podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne a taką okolicznością niewątpliwie był negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia. W tej sytuacji należy przyjąć, iż sam fakt podania niewłaściwej podstawy prawnej postanowienia wznawiającego postępowanie nie miał żadnego wpływu na wynik postępowania, a zatem naruszenie to nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie zachodzi przypadek naruszenia przepisów postępowania skutkujący pozbawieniem jej możności obrony swoich praw. Skarżąca miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, w tym również z wynikiem weryfikacji, a zatem należy przyjąć, iż była świadoma rzeczywistej podstawy wznowienia. Za bezzasadny uznał Sąd zarzut dokonania jednostronnej, fragmentarycznej i dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Nie można organom celnym zarzucić, iż w niniejszej sprawie naruszyły przepis art. 187 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy dochował zasad prawidłowo prowadzonego postępowania. Skarżąca zarzuca organowi odwoławczemu, iż nie uwzględnił oferowanych przez nią alternatywnych sposobów weryfikacji kraju pochodzenia pojazdu, ani dołączonego do odwołania kolejnego dowodu. Twierdzenia takie nie znajdują oparcia ani w przepisach stanowiących podstawę prowadzonego postępowania, ani w czynnościach dokonanych przez organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie nie chodziło bowiem o ustalenie pochodzenia towaru, gdyż między stronami jest bezspornym, iż krajem pochodzenia towaru są Niemcy, co wynika z zaskarżonej decyzji. Kwestią sporną natomiast jest możliwość skorzystania przez skarżącą z obniżonej stawki celnej, co wykluczył negatywny wynik weryfikacji. Warunkiem skorzystania z obniżonej stawki celnej, jak wyjaśniono wyżej, jest złożenie przez eksportera deklaracji na fakturze, a weryfikacji tej deklaracji mogą dokonywać jedynie władze celne kraju eksportu. W tej sytuacji przedłożenie przez skarżącą załączonej do odwołania deklaracji dostawcy towarów z dnia 28 lutego 2006 r. nie mogło doprowadzić do skorzystania przez nią z obniżonej stawki celnej i organ odwoławczy zasadnie nie uwzględnił tego dowodu. Należy przy tym podkreślić, iż organ odwoławczy przypisał prawidłowe znaczenie przedstawionemu przez skarżącą dokumentowi pod nazwą "deklaracja dostawcy towarów w odniesieniu do preferencyjnych zasad dotyczących pochodzenia towarów". Dokument ten bowiem nie został wymieniony w Protokole nr 4 jako "dowód pochodzenia" mimo, iż Protokół ten zawiera wyczerpujący katalog dowodów pochodzenia, co wskazano wyżej. Fakt, iż dokument taki stosowany był między krajami Wspólnoty Europejskiej przed akcesją Polski do Unii, jest dla niniejszej sprawy obojętny. Skarżąca wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiła umowę kupna z deklaracją jako podstawę do zastosowania obniżonej stawki celnej. Ponieważ okazało się, iż deklaracja została zweryfikowana negatywnie, Dyrektor Izby Celnej obowiązany był zastosować odpowiednie przepisy Kodeksu celnego. Na podkreślenie ponadto zasługuje okoliczność, że nadesłany dokument stwierdzający brak uprzywilejowania jest dokumentem urzędowym i stosownie do art.194 ustawy - Ordynacja podatkowa korzysta z domniemania prawdziwości tego co urzędowo zostało w nich stwierdzone. Powyższe domniemanie oznacza, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ celny, gdyż za udowodnione należy przyjąć to, co wprost wynika z dokumentu. Konkludując należy, na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, zgodzić się z Dyrektorem Izby Celnej, iż postępowanie prowadzone było z poszanowaniem zarówno zasady prawdy obiektywnej jak i przestrzeganiem reguł postępowania dowodowego – materiał dowodowy zgodnie z art. 187 Ordynacji podatkowej został wyczerpująco zebrany i wszechstronnie oraz bezstronnie oceniony bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ( - ) Anna Juszczyk - Wiśniewska ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko ( - ) Barbara Rennert