VI SA/Wa 450/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędzia WSA Maria Jagielska Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Pana W. S. utrzymał w mocy poprzedzającą decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2006r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika P. S.A. z siedzibą w W. przepisów art. 9 ust. 2 i art. 14 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów utrzymującą poprzedzającą decyzję w mocy w pozostałej części. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż Pan W. S. wniósł do organu skargę na przewoźnika lotniczego P. S.A. z/s w W. w związku z odwołaniem w dniu [...] lutego 2005 r. rejsu nr [...] z W. do L.. W skardze wskazał, że nie został poinformowany o przysługujących mu prawach oraz o sposobach skontaktowania się z wyznaczonym organem krajowym zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE oraz wnosił o wypłatę przez przewoźnika odszkodowania. Decyzją z [...] sierpnia 2006r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził naruszenia przez przewoźnika P. S.A. z siedzibą w W. przepisów art. 9 ust. 2 i art. 14 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Nakazał usunięcie nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. W zakresie żądanego odszkodowania organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że z opinii przedstawionej przez Departament Techniki Lotniczej Urzędu uznano, iż zaszły nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. wobec czego przewoźnik nie był zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Skarżący w odwołaniu wnosi o ponowne rozpatrzenie skargi, wskazując, że przedstawiony raport techniczny samolotu o znakach [...] wraz z wyjaśnieniami dotyczy usterki technicznej powstałej w dniu [...] lutego 2006r., a więc 24 godziny wcześniej przed planowanym lotem. Wskazuje, że nie wystąpiła ona nagle i nie ma żadnych podstaw do zakwalifikowania jej do grupy nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych kroków. Jego zdaniem dysponując tak długim czasem przewoźnik, mógł dokonać stosownej naprawy. Wnosił o wydanie decyzji polegającej na wypłacie odszkodowania w myśl przepisów art. 7 ust. 1 pkt b rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. organ utrzymał w mocy decyzję organu z dnia [...] sierpnia 2006r. Organ wskazał, że w toku pierwszego postępowania ustalono, że przewoźnik nie zapewnił pasażerowi opieki w postaci możliwości odbycia dwóch rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów, dwóch przesyłek faksowych lub e-mailowych oraz nie poinformował pasażera o przysługujących mu prawach. Ustalono, że przewoźnik zapewnił przelot lotem alternatywnym oraz zorganizował posiłki i napoje. Zdaniem organu usterka będąca przyczyną odwołania lotu miała charakter nagły i losowy, gdyż nie można jej było wykryć podczas obligatoryjnych przeglądów. Wskazano, że nagły charakter usterki to nie to samo co nagłe odwołanie lotu. Zdaniem organu przepis art. 5 rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. nie wskazuje, że odwołanie lotu ma mieć charakter nagły. W jego ocenie aby uwolnić się od obowiązku wypłaty odszkodowania przewoźnik ma udowodnić, że odwołanie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności. Wskazując na postanowienia zawarte w pkt 14 i 15 Preambuły rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. podniósł, że nadzwyczajnymi okolicznościami są m.in. "nieoczekiwane wady mogące wpłynąć na bezpieczeństwo lotu". Zdaniem organu, co potwierdzili inspektorzy z Departamentu Techniki Lotniczej Urzędu, przewoźnik w toku pierwszego postępowania przedłożył dokumenty potwierdzające, że wada była nieoczekiwana . Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa przez przewoźnika w zakresie wypłaty odszkodowania. Zdaniem organu nie ma podstaw do wypłaty odszkodowania nawet wtedy, gdy przewoźnik odwołuje lot z przyczyn znanych mu 24 godziny wcześniej, jeżeli udowodni, że przyczyną odwołania była nieoczekiwana wada samolotu, który miał wykonać lot. Organ nie podzielił zarzutów skarżącego co do błędnego zakwalifikowania usterki i wskazał, że usterka dotyczyła zatkania filtra paliwowego. Zdaniem organu było on uprawniony do skorzystania z dowodu w postaci opinii własnych ekspertów. Nie podzielono stanowiska skarżącego o nieterminowym załatwieniu sprawy. Wskazano, że sprawa odwołania lotu była sprawą skomplikowaną gdyż wymagała specjalistycznej wiedzy oraz uzyskania opinii ekspertów. Podniesiono, że strony były poinformowane o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie określonym przez przepis art. 35 k.p.a. i podano przyczyny zwłoki. Skargę na powyższą decyzję wniósł Pana W. S. wskazując, iż przewoźnik dysponując czasem w wymiarze jednej doby mógł znaleźć szereg rozwiązań umożliwiających planową realizację lotu [...]. Zdaniem skarżącego z faktu, że samolot odbywający kiedyś lot nr [...] został zawrócony z trasy z powodu usterki nie ma związku z przedmiotową sprawą. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Na rozprawie strony oraz uczestnik podtrzymały stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwaną ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, iż Pan W. S. wniósł do organu skargę na przewoźnika lotniczego P. S.A. z/s w W. w związku z odwołaniem w dniu [...] lutego 2005 r. rejsu nr [...] z W. do L.. Skarżący wskazał, że nie został poinformowany o przysługujących mu prawach oraz o sposobach skontaktowania się z wyznaczonym organem krajowym zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE oraz wnosił o wypłatę przez przewoźnika odszkodowania. W ocenie Sądu zarzut skarżącego i organu dotyczący naruszenia przez przewoźnika art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. nie został właściwie udowodniony. Z pisma przewoźnika z dnia [...] czerwca 2006r. wynika, że "informacje o prawach przysługujących pasażerom są udostępniane w recepcji terminala". Z przedstawionego stanowiska nie można wywieść wniosku, który postawił organ, iż takie informacje nie zostały skarżącemu wręczone. Skarżący w skardze wskazuje, że nie poinformowano go o prawach i sposobach skontaktowania się z wyznaczonym organem krajowym. Ze wskazanego wyżej pisma nie wynika, że informacje o prawach przysługujących pasażerowi nie zostały mu wręczone i z tego powodu organ powinien te okoliczności potwierdzić a nie opierać się tylko na wskazówkach stron. W przypadku niejasności związanych z treścią pisma przewoźnika z dnia [...] czerwca 2006r. należało zadać przewoźnikowi konkretne pytania dotyczące tej okoliczności a nie wywodzić wniosków z niejasnego zapisu. Odnośnie żądanego odszkodowania oraz zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. w ocenie Sądu organ nie przeprowadził postępowania w sposób przewidziany przepisami k.p.a. Organ tylko w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że z opinii przedstawionej przez Departament Techniki Lotniczej Urzędu wynika, iż zaszły nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. Przyjmując takie twierdzenia organ uznał, że przewoźnik nie był zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Z przedłożonej opinii wynika jedynie opis stanu faktycznego a mianowicie, że lot nr [...] został odwołany ze względu na brak zdatnego do lotu samolotu. Nie podjęto działań wyjaśniających i nie dokonano ustaleń czy uprawnione było twierdzenia, że stan taki może trwać przez okres dłuższy i jak długi okres miałby być. Należy zauważyć, że przyczyną wyłączenia ww. samolotu z eksploatacji była konieczność zbadania przyczyn wyłączenia z eksploatacji samolotu w dniu [...] lutego 2006 r. Jednocześnie Departament Techniki Lotniczej Urzędu stwierdził, że "nie możemy stwierdzić czy podjęto wszelkie możliwe środki aby uniknąć powyższego zdarzenia". Należy zauważyć, że z argumentacji, iż samolot odbywający dzień wcześniej lot nr [...] został zawrócony z trasy z powodu usterki nie można w tym stanie faktycznym wywodzić, że zaistniały nadzwyczajne okoliczności. W ocenie Sądu z przedłożonego materiału dowodowego nie wynika, że usterka, która powstała dzień wcześniej i mogła być kwalifikowana jako nadzwyczajna okoliczność i powoduje jej rozciągniecie w przyszłość. Organ winien ustalić, czy usterka ta mogła być, przy uwzględnieniu norm technicznych i odpowiednich instrukcji eksploatacyjnych usunięta w terminie umożliwiający wykonanie odwołanego lotu. Takie ustalenia są niezbędne w celu wykazania czy przewoźnik podjął wszelkie racjonalne środki mające na celu zabezpieczenie interesów skarżącego. Organ winien wziąć pod uwagę przepis art. 5 pkt 1 lit. c iii rozporządzenia nr 261/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r., zgodnie którym istnieje obowiązek zaoferowania zmiany planu podróży, umożliwiający wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu. Te okoliczności należy zbadać w kontekście posiadania przez przewoźnika informacji o możliwości niedojścia lotu do skutku już 24 godzina przed planowanym wylotem. Wobec faktu, że kontroli sądowej podlega decyzja administracyjna w całości a decyzja administracyjna składa się z osnowy i uzasadnienia, stwierdzenie sprzeczności między osnową a uzasadnieniem oraz wadliwości uzasadnienia sprawia, że decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania tj. art.107 § 3 k.p.a., co uniemożliwia pozostawienie decyzji w obrocie prawnym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 p.1, lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1270 –p.p.s.a./ orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania ponieważ wniosek o ich zasądzenie został złożony po zamknięciu rozprawy. Zgodnie z art. 210 ustawy o p.p.s.a strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia.