II SA/Bd 1074/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2006r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat K.K. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu [...] czerwca 2005 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] dokonał zameldowania L.C. z dziećmi oraz I.C. pod adresem [...]. Zameldowania dokonano po przeprowadzeniu "wizji lokalnej", na podstawie wniosku, do którego dołączono kopię aktu notarialnego warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości rolnej z dnia [...] kwietnia 2004 r. oraz oświadczenie pełnomocnika zbywającego nieruchomość J.W., że przekazuje kupującej L.C. opisane w akcie notarialnym gospodarstwo rolne, wobec uiszczenia przez nią całej należnej ceny. Pismem z dnia [...] września 2005 r. skarżący J.W. wniósł o anulowanie powyższej czynności podnosząc, iż L.C. nie ma prawa własności do nieruchomości, na której została zameldowana. Skarżący zawarł z nią wprawdzie warunkową umowę sprzedaży, jednakże obecnie zameldowana na nieruchomości, mimo wezwań, nie przystąpiła do ostatecznej umowy przenoszącej własność. Wskazując na nieudolne działania pełnomocnika, skarżący podkreślił, że wyraził jedynie zgodę na dokonanie przez pełnomocnika sprzedaży, natomiast nie wyraził zgody na przekazanie gospodarstwa czy jego użytkowanie bez ostatecznego nabycia nieruchomości. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. odmówił wymeldowania L.C. wraz z dziećmi oraz I.C.. W wyniku odwołania skarżącego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. uchylił decyzję Burmistrza, zwracając uwagę, iż organ pierwszej instancji błędnie określił przedmiot sprawy. Nie jest nim bowiem wymeldowanie, ale ewentualne anulowanie czynności zameldowania. Zdaniem Wojewody instytucja wymeldowania nie może służyć usunięciu skutków wadliwego zameldowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta i Gminy [...], decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., wydaną na podstawie art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, odmówił anulowania czynności zameldowania L.C. z dziećmi oraz I.C. W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania wskazując m.in., że fakt pobytu osób zameldowanych ustalono na podstawie dwukrotnie przeprowadzonej "wizji lokalnej". Prowadzone przez Prokuratora w [...] postępowanie w przedmiocie wyłudzenia poświadczenia nieprawdy przez L.C., potwierdzającego m.in. fakt przekazania nieruchomości przez pełnomocnika skarżącego, zostało zakończone prawomocnym postanowieniem. Strony postępowania były informowane o możliwości zapoznania się z aktami, z czego nie skorzystały. Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy potwierdził, że L.C. wraz z rodziną mieszka pod adresem [...], a pełnomocnik skarżącego miał prawo do wydania nieruchomości, będącej przedmiotem umowy sprzedaży. Burmistrz wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych czynność zameldowania jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby, a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. W przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych, aby odmówić zameldowania, gdyż zgłoszenie meldunkowe odpowiada stanowi rzeczywistemu. Odwołując się od decyzji organu pierwszej instancji skarżący podniósł, iż zameldowania dokonano bez jego zgody i wiedzy jako właściciela nieruchomości, na podstawie warunkowej umowy sprzedaży, która jednakże nie czyni L.C. właścicielką nieruchomości. Nieruchomość zajęła ona samowolnie, nakłaniając pełnomocnika do wydania nieruchomości, do czego zresztą pełnomocnik nie był uprawniony. Zgodnie z warunkową umową sprzedaży wydanie przedmiotu umowy nastąpić miało bowiem po sporządzeniu umowy przenoszącej własność nieruchomości, a do takiej umowy, z winy L.C., nie doszło. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza. Wojewoda, w ślad za organem pierwszej instancji ustalił, że rodzina C. zamieszkuje pod adresem zameldowania. Skarżący nie kwestionował tego faktu. Postępowanie przygotowawcze dotyczące m.in. "wyłudzenia poświadczenia nieprawdy podczas prowadzenia procedury meldunkowej przez L.C.", zostało umorzone, a postanowienie w tym przedmiocie zostało utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy w [...]. Organ wskazał ponadto, że wbrew twierdzeniu skarżącego, jego pełnomocnik działał w zakresie umocowania. W treści pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego B.S., znalazło się bowiem nie tylko upoważnienie do sprzedaży, ale także do wydania przedmiotu umowy. Organ odwoławczy powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 5 lutego 2002 r. (sygn. akt II SA/Łd 1943/2001) stwierdził, że brak potwierdzenia przez właściciela nieruchomości faktu zamieszkania państwa C. nie uniemożliwia organowi meldunkowemu własnej oceny stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze do sądu administracyjnego skarżący ponowił swoje zarzuty przedstawiane w toku postępowania administracyjnego, podnosząc dodatkowo, że L.C. uzyskała zameldowanie w wyniku przestępstwa, gdyż zgodnie z treścią udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa oraz umową sprzedaży warunkowej - miała nastąpić sprzedaż i dopiero później wydanie nieruchomości. Wskazując na postanowienia Prokuratora Okręgowego, Rejonowego oraz posterunku Policji w [...], podniósł, że w prowadzonej przez prokuraturę sprawie karnej zmienia się postanowienia wydane przez ten sam organ. Skarżący podniósł także kwestię bezprawnego, jego zdaniem, wyrębu lasu przez L.C. Do skargi dołączono postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymujące w mocy postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie m.in. wyłudzenia poświadczenia przez L.C. nieprawdy co do własności nieruchomości posesji przy ul. [...], wcześniejsze (z dnia [...] kwietnia 2006 r.) pismo posterunku Policji w [...] i postanowienie Prokuratora Okręgowego w [...] (z dnia [...] października 2005 r.) oraz kopię kierowanego do L.C. wezwania do stawienia się w kancelarii notarialnej celem zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że zarówno przedmiotem orzekania przez organy administracji, jak też przedmiotem sprawowanej w stosunku do tychże organów kontroli sądu administracyjnego jest, w niniejszej sprawie, wyłącznie kwestia realizacji obowiązku meldunkowego, stosownie do przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993; z późn. zm.). Bez związku ze sprawą pozostaje zatem zarzut skarżącego odnośnie wyrębu lasu na nieruchomości objętej ww. umową z dnia [...] kwietnia 2004 r. Zarzut ten dotyczy on kwestii ochrony własności nieruchomości, a nie prawidłowości zameldowania. W opinii Sądu w rozpatrywanej sprawie, organy administracji z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego ustaliły bezsprzeczny pomiędzy stronami fakt, iż L.C. wraz z rodziną przebywa pod adresem [...], tj. na nieruchomości objętej warunkową umową sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2004 r. (tożsamość nieruchomości położnej wg umowy we wsi [...] z nieruchomością oznaczoną adresem wsi [...] wynika z pisma Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2006 r. - k. 93 akt organu II instancji). W sytuacji bezsporności co do powyższej kwestii, istotą zarzutów skarżącego jest podważenie możliwości zameldowania osoby na określonej nieruchomości, kiedy wyraźnie sprzeciwia się temu osoba wykazująca, iż jest właścicielem tej nieruchomości. Dla rozpatrzenia tego zarzutu niezbędne jest określenie charakteru prawnego czynności zameldowania. Sąd podziela stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01, opubl. OTK-A 2002/3/34, LEX nr 54068), że "Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. "(...) Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu." (część III pkt 5 uzasadnienia wyroku TK). W wyniku zmian dokonanych przez ustawodawcę po wyroku Trybunału, charakter prawny zameldowania wprost określa art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stwierdzający, że "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu." Wobec powyższego zasadnie tj. w zgodzie z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym z wyżej cytowanym, organy administracji badając prawidłowość czynności zameldowania skupiły się na ustaleniu, czy osoby zgłaszające jako miejsce swojego zameldowania nieruchomość pod adresem [...], faktycznie tam przebywają. Obojętna, z punktu widzenia obowiązku zameldowania, jest kwestia realizacji warunków umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2004 r. (o charakterze wyłącznie zobowiązującym), w tym kwestia przystąpienia do umowy przenoszącej własność i wydania nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, w tym przedmiocie istnieje pomiędzy stronami umowy spór, wyrażający się z jednej strony kierowanymi do L.C. wezwaniami do zawarcia umowy o skutkach rzeczowych, tj. przenoszącej własność nieruchomości, a z drugiej strony - roszczeniem L.C. do skarżącego o złożenie oświadczenia woli (por. oświadczenie L.C. o toczącym się postępowaniu cywilnym w tym przedmiocie - k. 139 akt organu pierwszej instancji). Bez znaczenia dla prawidłowości zameldowania jest także podnoszona przez skarżącego kwestia ewentualnego przekroczenia przez jego pełnomocnika granic udzielonego mu pełnomocnictwa, wyrażającego się wydaniem nieruchomości, pomimo braku umowy przenoszącej własność. W konsekwencji także uwagi organu w tej kwestii nie mają zatem znaczenia dla wyniku sprawy. Biorąc pod uwagę charakter zameldowania istotna jest natomiast uwaga Wojewody, że brak formalnego potwierdzenia przez właściciela faktu przebywania zamieszkania danych osób na nieruchomości nie jest wiążący dla organ administracji. Organ nie tylko może, ale jest też zobowiązany, samodzielnie dokonać ustalenia stanu faktycznego. Nie może być przeszkodą w ustaleniu przebywania na określonej nieruchomości osób zgłaszających zameldowanie faktyczny sprzeciw właściciela, wyrażający się odmową potwierdzenia pobytu. W sytuacjach spornych właściwą drogą usunięcia niepożądanych przez właściciela osób może być np. powództwo eksmisyjne, a nie sprzeciwianie się czynności zameldowania. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd oddalił skargę. O kosztach (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.).