I SA/Wr 27/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie : Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Słomian po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [ ... ] Nr [ ...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako wspólnika spółki cywilnej oddala skargę. W dniu [...] Pani B.P. reprezentowana przez pełnomocnika wystąpiła z wnioskiem – pismo z dnia [ ...] do Dyrektora Izby Skarbowej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. K. z dnia [...] w sprawie odpowiedzialności podatkowej strony jako wspólnika spółki cywilnej za zaległości spółki z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje zostały doręczone D. P. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostało złożone odwołanie od decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że w dniu doręczenia decyzji była z synem na urlopie za granicą. Nie spodziewała się z uwagi na trwający sezon urlopowy, decyzji z Urzędu Skarbowego, więc nie powiedziała nic matce o potencjalnej, ważnej przesyłce i obowiązku poinformowania o jej dostarczeniu. Decyzje odebrała matka strony, która również - przed powrotem strony z urlopu - wyjechała na urlop. Dopiero po powrocie z urlopu matki, strona otrzymała informację o doręczonych decyzjach Naczelnika Urzędu Skarbowego W. K.. Strona informuje ponadto, że kontakt telefoniczny z matką był utrudniony z uwagi na pobyt poza granicami kraju. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podał, że stosownie do art. 162 § 1 o ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, natomiast § 2 określa termin do złożenia takiego wniosku. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od wystąpienia łącznie przesłanek określonych w art. 162 O.p. tj. : - wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, - uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, - równoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie. Jedną z w/w przesłanek jest uprawdopodobnienie braku winy podatnika w uchybieniu terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. W celu dokonania oceny zaistniałej sytuacji związanej z uchybieniem terminowi do złożenia odwołania organ odwoławczy wezwał stronę dnia [...] do złożenia dokumentów które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Strona dostarczyła, w odpowiedzi na wezwanie, kopie wniosku o udzielenie urlopu wypoczynkowego we wskazanym terminie, ewidencję czasu pracy pracodawcy strony,umowę z biurem podróży potwierdzającą rezerwację w hotelu oraz oświadczenie matki o pobycie za granicą we wskazanym terminie. Ponadto strona poinformowała, że w późniejszym terminie postara się dostarczyć dokumenty potwierdzające wyjazd matki, Pani D. P. na urlop z biurem podróży. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przedstawione dokumenty świadczą o nieobecności w kraju i wyjeździe na urlop we wskazanym przez stronę terminie oraz o wyjeździe na urlop jej matki. Nie zostały dostarczone natomiast żadne dokumenty, które w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej świadczyłyby o braku winy strony w zaistniałej sytuacji. O ile wyjazd strony na urlop w pełni takiego sezonu jest czymś oczywistym i wiarygodnym to jednak strona nie podjęła żadnych czynności, aby zapobiec uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej brak winy będzie miał miejsce wtedy, gdy podatnik nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dlatego też, w odróżnieniu od wskazanych powyżej przeszkód takich jak nagła choroba, pożar, awaria komunikacyjna itp., wyjazd strony na urlop w toku trwającego postępowania podatkowego dotyczącego jej osoby nie jest w żadnym razie przyczyną nie do pokonania. Strona wyjeżdżając na urlop powinna przed wyjazdem podjąć czynności, które zapobiegłyby uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w aktach zgromadzonych w sprawie brak jest dokumentów świadczących o czynnym uczestnictwie strony w trwającym postępowaniu, a nie przekazanie matce informacji o możliwości nadesłania decyzji z urzędu skarbowego i konieczności poinformowania o tym strony z uwagi na dużą wagę decyzji świadczy w ocenie organu odwoławczego o małej staranności strony w odniesieniu do spraw związanych z jej odpowiedzialnością za zaległości podatkowe. Ponadto strona miała również możliwość poinformowania organu podatkowego prowadzącego przedmiotowe postępowanie podatkowe o planowanym wyjeździe oraz zwrócenie się z prośba do organu o przedłużenie terminu zakończenia postępowania z uwagi na wyjazd i co z tym związane, brak możliwości uczestniczenia w nim. Kolejną możliwością było ustanowienie pełnomocnika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu W. – K., a także zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej we W., że nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, ponieważ w dniu doręczenia decyzji była z synem na urlopie za granicą. Nie spodziewała się z uwagi na trwający sezon urlopowy, decyzji z Urzędu Skarbowego, więc nie powiedziała nic matce o potencjalnej, ważnej przesyłce i obowiązku poinformowania o jej dostarczeniu. Decyzje odebrała matka strony, która również - przed powrotem strony z urlopu - wyjechała na urlop. Dopiero po powrocie z urlopu matki, strona otrzymała informację o doręczonych decyzjach i już za pośrednictwem pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Pełnomocnik w uzasadnieniu podniósł, że przesłanką przywrócenia terminu zgodnie z postanowieniem art. 162 § 1 O.p. jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o tym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Dlatego też do przywrócenia terminu na podstawie art. 162 § 1 O.p. wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Z tego względu zachowanie szczegółowych reguł dowodowych nie jest wymagane, ilekroć przepisy prawa przewidują uprawdopodobnienie. Dlatego organ podatkowy winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem strony, mając na uwadze postanowienia art. 162 § 1 O.p., uprawdopodobniła ona, iż bez swojej winy nie dopełniła obowiązku złożenia w terminie odwołania, jako że w tym terminie nie posiadała wiedzy o doręczeniu decyzji, a ze względu na splot okoliczności związanych z rozminięciem terminów urlopowych nie mogła jej mieć. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Istota rozstrzygnięcia dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Art. 162 § 1 stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis ten ustanawia przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, a "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściłaby się choć lekkiego niedbalstwa." Krajewski J., Ereciński T., Jędrzejewska M., Jodłowski J., Krajewski J., Krzemiński Z., Piasecki K., Pietrzykowski J., Wagnerek E., Zieliński A., Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, tom I Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1989, st. 274. O braku winy można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być uznane za zawinione, jeżeli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynność wykonać, ale nie dopełniła z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. A zatem brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła dopełnić czynności, nawet przy użyciu w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności. Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Tak więc zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy, ponieważ nie wyklucza ono dokonania czynności przez dowolnie wyznaczonego pełnomocnika. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona skarżąca podała, że w dniu doręczenia decyzji była z synem na urlopie za granicą. Nie spodziewała się z uwagi na trwający sezon urlopowy, decyzji z Urzędu Skarbowego, więc nie powiedziała nic matce o potencjalnej, ważnej przesyłce i obowiązku poinformowania o jej dostarczeniu. Decyzje odebrała matka strony, która również - przed powrotem strony z urlopu - wyjechała na urlop. Dopiero po powrocie z urlopu matki, strona otrzymała informację o doręczonych decyzjach Naczelnika Urzędu Skarbowego W. K.. Strona podnosi ponadto, że kontakt telefoniczny z matką był utrudniony z uwagi na pobyt poza granicami kraju. Stanu faktycznego sprawy nie kwestionuje Dyrektor Izby Skarbowej stwierdzając, że przedstawione dokumenty świadczą o nieobecności w kraju i wyjeździe na urlop strony skarżącej, jak też o wyjeździe na urlop matki strony we wskazanym terminie. W rozpatrywanej sprawie przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania nie została spełniona tj. strona (w tym przypadku pełnomocnik procesowy strony) nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. O brak winy w niedopełnieniu obowiązku można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, ż dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli strony (pełnomocnika) i uniemożliwiło jej dopełnienie czynności procesowej w terminie Natomiast w rozpatrywanej sprawie przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania było to, że decyzję odebrała matka, która nie powiadomiła strony o tym fakcie z uwagi na to, że była ona na urlopie poza granicami kraju, a następnie sama wyjechała na urlop nie informując o tym fakcie. Sad podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpił z winy strony, ponieważ miała wiedzę, że w sprawie o odpowiedzialności podatkowej strony jako wspólnika spółki cywilnej A i spółka prowadzone jest postępowanie i że może być wydana decyzja. Wobec tego winna była dokonać należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Strona wyjeżdżając na urlop powinna przed wyjazdem podjąć czynności, które zapobiegłyby uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji tj. poinformowanie organu podatkowego o swoim wyjeździe, ustanowienie pełnomocnika w sprawie. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, organ podatkowy dokonał poprawnej oceny stanu faktycznego stwierdzając, że skarżąca nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Ponadto należy podkreślić, iż to od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należało ocenić przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec powyższego nie było podstaw do jego uchylenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.