I OSK 1429/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie: sędzia del. WSA Jacek Fronczyk sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 1184/06 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1184/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezydent Miasta R., decyzją z dnia [...] na podstawie art. 7 pkt 2-15, art. 8 ust. 1, art. 38 ust. 1,2,4,5, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 147 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), przyznał D. B. zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że nie uzasadniono dlaczego pomoc została przyznana od miesiąca czerwca, a powody takie nie wynikają również z akt sprawy. Organ zwrócił ponadto uwagę na art. 106 ust. 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazano, że dołączony do akt sprawy wywiad środowiskowy był przeprowadzony w dniu [...], w związku z wcześniej złożonymi wnioskami o zasiłki celowe, w związku z czym wysokość dochodu ustalonego w tym wywiadzie dotyczy prawdopodobnie miesiąca [...], gdy tymczasem na potrzeby wniosku z [...] należy ustalić dochód w miesiącu [...] lub w przypadku dochodu utraconego - w [...][...]r. Za takim rozumowaniem, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., przemawia również norma zawarta w art. 107 ust. 4 wskazanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. Od powyższej decyzji D. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając, że nie uwzględniono faktu, iż nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa domowego z A. P. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1184/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bezspornym jest, że ubiegający się o świadczenie z pomocy społecznej D. B. jest osobą niepełnosprawną. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego w kwestii ustalenia, że skarżący wraz z A. P. nie stanowi rodziny, Sąd wskazał, że stosownie do art. 6 pkt 14 powołanej ustawy o pomocy społecznej, rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z uregulowania tego wynika zatem, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej relacje formalne między osobami nie odgrywają żadnej roli, natomiast znaczenie mają takie elementy jak wspólne zamieszkanie i gospodarowanie. Natomiast z przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji wywiadu środowiskowego oraz akt sprawy wynika, że D. B. prowadzi wspólne gospodarstwo z A. P., co potwierdza złożony do Sądu pierwszej instancji druk wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym to w rubryce stan rodzinny skarżący podaje, że prowadzi wspólne gospodarstwo z konkubiną A. P.. Sąd zwrócił uwagę, że do ustalenia uprawnień do wnioskowanego zasiłku okresowego niezbędne jest precyzyjne zbadanie wysokości dochodu w rodzinie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku oraz w miesiącu, w którym wniosek złożono, natomiast z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby przeprowadzone przez organ pierwszej instancji czynności dowodowe w zakresie ustalenia wysokości dochodu odpowiadały tym wymogom. Podkreślono także, że gdy strona ubiega się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny to zgodnie z regulacją zawartą w art. 107 ust. 4 sporządza się aktualizację wywiadu środowiskowego, natomiast w aktach sprawy brak jest aktualizacji wywiadu przeprowadzonego w dniu [...]. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę kasacyjną złożył pełnomocnik D. B., adwokat J. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi administracyjnemu celem wydania decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek okresowy oraz zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego z urzędu według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 8 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej przez jego błędne zastosowanie, albowiem odwołujący spełnia warunki przyznania świadczenia ponieważ nie osiąga dochodu, natomiast fakt zamieszkiwania z konkubiną nie ma na gruncie tego przepisu znaczenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zasadniczą kwestią jest stan majątkowy samego D. B., który w toku postępowania został oceniony i na tej podstawie organ administracyjny wydał decyzję przyznającą skarżącemu prawo do zasiłku okresowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w decyzji z dnia [...] oraz podzieliło argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażoną w wyroku z dnia 6 czerwca 2007 r., a co za tym idzie, wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że naruszenie to może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, to jest podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej zostało zróżnicowane odpowiednio do trzech rodzajów świadczeniobiorców. Najwyższe jest kryterium osoby samotnie gospodarującej. Jest to spowodowane wyższymi kosztami utrzymania osób samotnie prowadzących gospodarstwo domowe w porównaniu z gospodarstwami rodzinnymi. Drugie kryterium dochodowe określone zostało dla osoby w rodzinie. Jest ono brane pod uwagę wówczas, gdy świadczeniobiorcą jest osoba fizyczna przebywająca we wspólnocie rodzinnej. Trzecie kryterium jest stosowane w sytuacji, w której adresatem świadczenia jest rodzina. Próg dochodowy rodziny nie został określony kwotowo i ostatecznie zależny jest od liczby członków rodziny. Natomiast pojęcie rodziny we wskazanej wyżej ustawie o pomocy społecznej określone w art. 6 pkt 14 tej ustawy nie jest oparte wyłącznie na więzach pokrewieństwa, bardziej istotne jest tworzenie wspólnoty. Za rodzinę uznaje się tu osoby spokrewnione i niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W tym ujęciu rodziną jest także związek konkubencki. W niniejszej natomiast sprawie z załączonej dokumentacji wynika bezsprzecznie, że skarżący wraz z konkubiną stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 powołanej ustawy o pomocy społecznej, jako osoby niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący podał konkubinę A. P. w złożonym formularzu PPF, jako osobę wchodzącą w skład jego rodziny. Nie jest zatem trafny argument skarżącego, że okoliczność wspólnego zamieszkiwania z konkubiną nie ma żadnego znaczenia na gruncie rozpoznawanej sprawy, w związku z czym nie zasługuje na uwzględnienie także argument, że liczyć się powinien dochód samego skarżącego, gdyż taka interpretacja byłaby sprzeczna z przepisami powołanej ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 8 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej uznać należy za nieusprawiedliwiony. W sytuacji bowiem, gdy skarżący przeczy prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z A. P., zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął, że organ drugiej instancji nie naruszył prawa nakazując dokładne ustalenie stanu rodzinnego, a tym samym dochodu rodziny D. B.. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Przepisy art. 209 i 210 powołanej wskazanej wyżej ustawy, mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 wskazanej ustawy) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.