I SA/Bk 433/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku dotyczącego zwolnienia płatnika z obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2006 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) wynagrodzenie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu doradcy podatkowemu W. A. w kwocie brutto 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym 52,80 zł VAT. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w H. nie uwzględnił wniosku Pana J. M. w sprawie zwolnienia płatnika z obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w roku podatkowym 2006 od świadczenia rentowo - emerytalnego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w H. Organ podniósł, że we wniosku z dnia 29 listopada 2005 r. Pan J. M. wskazał na bardzo zły swój stan zdrowia, jak również zły stan zdrowia małżonki. Podał, iż jest inwalidą, osobą zaliczoną do II grupy inwalidztwa. Dołączył zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 11 stycznia 2005 r. wskazujące zaćmę starczą obu oczu oraz nadwzroczność. Pan J. M. oświadczył również, iż ponosił wydatki w 2005 r. na używanie samochodu osobowego, stanowiącego współwłasność z pasierbem dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo - rehabilitacyjne w wysokości 2.280 zł. rocznie. W dniu 23 czerwca 2006 r. pracownik Urzędu Skarbowego w H. sporządził protokół przesłuchania Strony na okoliczność ustalenia stanu majątkowego, z którego wynika, iż Podatnik pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. W skład majątku Podatnika wchodzi dom o powierzchni ok. 150 m2 w części wykończony, położony na działce o powierzchni ok. 950 m2. Źródło utrzymania rodziny stanowią świadczenia emerytalno - rentowe małżonków o łącznej wysokości 1.776,36 zł netto miesięcznie. Natomiast koszty, jakie Państwo M. ponoszą to koszty związane z utrzymaniem córki bezrobotnej, bez prawa do zasiłku, mieszkającej we Wrocławiu, na którą łożą ok. 1.000 zł. miesięcznie. Ponadto Podatnik oświadczył, iż wraz z małżonką ponoszą koszty spłaty kredytu studenckiego w wysokości około 14.000 zł zaciągniętego przez córkę oraz spłacają kredyt na materac rehabilitacyjny, zakupiony w związku ze schorzeniami Pana J. M. którego miesięczne raty wynoszą 129,00 zł. Ogólne miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego rodziny wnioskodawcy wynoszą 1.864,63 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w H. po przeanalizowaniu dokumentów zgromadzonych w sprawie stwierdził, iż Pan J. M. nie spełnił dyspozycji art. 22 § 2 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, ponieważ nie przedłożył dokumentów, z których wynikałaby niewspółmierność wpłacanych w ciągu roku zaliczek do podatku należnego za rok 2006. Organ powołując się na treść art. 22 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, wskazał, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie podatku uregulować. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika natomiast, by w przypadku Podatnika zaistniały takie zdarzenia. Za takie zdarzenie nie można uznać zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego faktu spłaty za pełnoletnią córkę rat kredytu studenckiego a dodatkowo przeznaczania na jej utrzymanie kwoty 1000 zł miesięcznie. Podatnik może co prawda w sposób dowolny rozporządzać posiadanymi środkami finansowymi, należy jednak stwierdzić, że regulowanie zobowiązań podatkowych ma charakter priorytetowy. Organ podkreślił także, iż instytucja zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy jest formą pomocy dla podatników, których zdolność finansowa uległa tylko chwilowemu pogorszeniu na skutek szczególnych okoliczności, bowiem nie jest formą pomocy o charakterze definitywnym, a skutkuje wyłącznie przesunięciem uiszczenia podatku. W odwołaniu od powyższej decyzji Pan J. M. stwierdził, że z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną pobieranie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych obecnie i w przyszłości zagraża jego egzystencji. W związku z pogorszeniem sytuacji finansowej strona była zmuszona skorzystać z pożyczki banku P. w kwocie 13.000 zł, którą przeznaczono na spłatę wcześniej zaciągniętych pożyczek przeznaczonych na cele bieżące oraz rehabilitację i zakup leków. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego z zebranego materiału dowodowego wynika, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w przepisach art. 22 § 2, pkt 1 i pkt 2 Ordynacji podatkowej uzasadniające uwzględnienie prośby strony i zaniechanie poboru zaliczek przez płatnika. W trakcie postępowania podatkowego zarówno przed organem podatkowym pierwszej, jak i drugiej instancji podatnik nie uprawdopodobnił, że pobrane przez płatnika zaliczki będą niewspółmiernie wysokie w odniesieniu do przewidywanego za 2006 rok podatku. Nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na możliwość odliczenia od dochodu wydatków dotyczących ulg rehabilitacyjnych z tytułu niepełnosprawności, które w znaczny sposób pomniejszyłby dochód do opodatkowania, a tym samym należny podatek. Z analizy dokumentów w sprawie wynika, iż sytuacja finansowa odwołującego się nie odbiega w znaczny sposób od przeciętnej sytuacji wielu innych podatników, a pomniejszenie świadczeń o 93 zł z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych z renty-emerytury wypłacanej przez ZUS - Inspektorat w H. nie zagraża egzystencji strony. W ocenie organu sam fakt powoływania się na trudną sytuację finansową nie stanowi wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi podatkowej w formie zwolnienia płatnika od poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Przesłanką do zastosowania ulgi tego rodzaju nie mogą być również wydatki ponoszone na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek. Zaciągnięcie kredytów było świadomym działaniem i ich spłata powinna być wkalkulowana w domowy budżet. Spłata zobowiązań z tytułu kredytu studenckiego oraz koszty związane z utrzymaniem pełnoletniej córki mieszkającej we Wrocławiu w ocenie organu odwoławczego nie uzasadniają również zastosowania wobec podatnika ulgi w postaci zwolnienia płatnika (ZUS-u) z obowiązku pobierania zaliczek. Sposób w jaki podatnik gospodaruje swoim majątkiem i swoimi dochodami nie może być podstawą do ulgowego traktowania zobowiązań podatkowych, które winny być regulowane w pierwszej kolejności. Zastosowanie ulg podatkowych jest w systemie prawa wyjątkiem. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w B. zauważył, iż instytucja zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy jest formą pomocy dla podatników, których zdolność finansowa uległa tylko chwilowemu pogorszeniu na skutek szczególnych okoliczności, nie jest formą pomocy o charakterze definitywnym, skutkuje jedynie i wyłącznie przesunięciem terminu uiszczenia podatku. W skardze skierowanej do tut. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Pan J. M. wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości. Decyzji Dyrektora Izby Skarbowej strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegający na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego poprzez błędną interpretację faktu, że słuszny interes społeczny i zaufanie obywatela do państwa oraz świadomość i kultura prawna są na pierwszym miejscu. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą matrialno-prawną decyzji zapadłych w przedmiotowym postępowaniu jest przepis art. 22 ust.2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz.60 ze zm.). Zgodnie z tym uregulowaniem organ podatkowy, na wniosek podatnika, może zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku, jeżeli: pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji, lub podatnik uprawdopodobni, że pobrany podatek byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy. Analiza cytowanego przepisu wskazuje, że decyzje organów w przedmiocie zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania podatku mają charakter tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadza do systemu prawa podatkowe swego rodzaju luz decyzyjny, przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania podatku w przypadku spełnienia jednej z przesłanek zawartych w art. 22 ust.2 ustawy – Ordynacja podatkowa. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w cytowanym przepisie przesłanek (warunku czy pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji, lub też warunku niewspółmiernej wysokości pobranego podatku w stosunku do podatku należnego). Sąd administracyjny bada również czy materiał dowodowy został zebrany i oceniony w zgodzie z zasadami prawidłowego przeprowadzenia postępowania podatkowego wynikającymi z ustawy – Ordynacja podatkowa. Sądową kontrolą nie jest natomiast w takiej sytuacji objęte rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania przez organ wyboru, sądy administracyjne zostały bowiem powołane do kontroli działalności administracji publicznej, a zatem nie są one uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2003 r. III SA 2457/02, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX Nr 145036, wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2000 r., I SA/Wr 2063/98, LEX nr 42912). Tym samym decyzja uznaniowa może być uchylona przez Sąd jedynie w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa. Organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać czy ewentualne pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika uzasadniające zwolnienia płatnika z obowiązku poboru podatku. Organy rozważyły argumenty skarżącego co do wystąpienia przesłanek z art. 22 ust.2 pkt 1 i pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa. Zajęte w tym zakresie stanowisko zostało w wydanych decyzjach gruntownie uzasadnione. W sprawie zbadano stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, przesłuchano J. M. w charakterze strony, zgromadzono jego dokumentację medyczną. Organy nie uznały jednakże sytuacji majątkowej i osobistej strony jako wyjątkowej, zagrażającej w szczególności jego egzystencji. Ocena organu jest swobodna i przeprowadzona w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak też uwzględnia przyjętą w orzecznictwie wykładnię przepisów dotyczących przyznawania przywilejów podatkowych w postaci zaniechania poboru podatku bądź tez też zwolnienia płatnika z obowiązku poboru podatku i mieści się w ramach przyznanego organom skarbowym uznania administracyjnego. Wynik powyższej oceny, mimo iż niezgodny z oczekiwaniami strony nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Podnieść w tym miejscu należy, że sama trudna sytuacja materialna (związana również ze stanem zdrowia skarżącego i jego małżonki) nie może stanowić jedynej przesłanki do zastosowania wnioskowanego przywileju podatkowego. Jak słusznie wskazały organy w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ważny interes podatnika definiuje się jako sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przykładowo wymienia się tu utratę możliwości zarobkowania, utratę losową majątku (por. np. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.). Dobrodziejstwo przewidziane w art. 22 ust.2 cytowanej ustawy – Ordynacja podatkowa, ma wyjątkowy charakter, zastosowanie może zatem znaleźć jedynie do nadzwyczajnych, szczególnych przypadków. Tymczasem jak wynika z materiału dowodowego, skarżący wraz z małżonką uzyskują stały miesięczny dochód z tytułu świadczenia emerytalno-rentowego. Fakt istnienia zobowiązań z tytułu kredytu studenckiego oraz koszty związane z utrzymaniem pełnoletniej córki mieszkającej we Wrocławiu nie stanowią nadzwyczajnych losowych zdarzeń, uniemożliwiających regulowanie zobowiązań podatkowych. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, iż skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił istnienia kolejnego kryterium umożliwiającego organom podatkowym zastosowanie zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania zaliczek, tj przesłanki niewspółmiernej wysokości pobranego podatku w stosunku do podatku należnego. Natomiast sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071) nie mogły być rozważane, albowiem przepisy tejże ustawy nie miały w niniejszej sprawie zastosowania. Organy podatkowe wydając decyzje w sprawie działały w oparciu o cytowaną wyżej ustawę – Ordynacja podatkowa. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono zaś w oparciu o przepis art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 212, poz.2075).