II SA/Gl 775/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia NSA Ewa Krawczyk Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A. C., L. C. oraz I. K. jako następców prawnych S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie hałasu emitowanego do środowiska 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty M. z dnia [...] r. nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] ([...] ) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. S. C. skierował do Starosty Powiatowego w M. pismo z dnia [...] 2005 r., w którym zwrócił się o zobowiązanie właściciela Zakładu A w M. przy ul. A nr A do zmniejszenia emisji hałasu. Wskazał, że właściciel otwiera drzwi i okna, co zwiększa emisję. [...] 2005 r. zostały przeprowadzone wizje na działkach przy ul. A nr A i A nr B, należącej do S. C.. S. C. podniósł, że zanegował sens i miarodajność wyników pomiaru hałasu przeprowadzonych w [...] 2005 r., albowiem hałas mierzony odbiegał od hałasu emitowanego codziennie podczas produkcji. Zażądał również rozwiązania sprawy parkingu dla samochodów i związanych z nim uciążliwości. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta M. umorzył postępowanie w sprawie hałasu emitowanego do środowiska z terenu Zakładu A B. K. w M. przy ul. A nr A. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, albowiem nie wynika z akt w jakim trybie zostało ono wszczęte, z urzędu czy na wniosek, strony nie zostały o postępowaniu zawiadomione. Żadna ze stron nie została również zawiadomiona o oględzinach. Nadto dokonano porównania poziomu hałasu emitowanego z poziomami dopuszczalnymi, kwalifikując analizowany teren w oparciu o nieobowiązujący od 1 stycznia 2004 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Uchybia to art. 115 ustawy Prawo ochrony środowiska, albowiem w sytuacji braku planu właściwy organ dokonuje oceny kategorii terenu na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania terenów sąsiednich. Pominięto także żądanie wniosku nałożenia na właściciela zakładu obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego. Pismem z [...] 2005 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania, organ zwrócił się także do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o udostępnienie dokumentów dotyczących przeprowadzonych w zakładzie kontroli. W odpowiedzi Inspektor nadesłał wyniki pomiaru hałasu przeprowadzone [...] 2005 r. Dokumentacja ta obejmuje sprawozdanie z kontrolnych pomiarów dźwięku oraz protokół z kontrolnego pomiaru poziomu hałasu. Ze sprawozdania wynika, że pomiar był dokonany w trzech wariantach: dla pracy agregatów chłodniczych i normalnej pracy zakładu (wariant I), dla pracy agregatów (wariant II) i normalnej pracy zakładu (wariant III). Dla poszczególnych wariantów równoważny poziom dźwięku wyniósł [...] dB (w. I) i [...] dB (w. II). Dla wariantu III poziom dźwięku był nierozróżnialny z tłem. Pomiary zrobiono dla pory nocnej, albowiem w porze dnia wykonano pojedynczy pomiar, dalszych nie wykonano, stąd jest on orientacyjny. Pomiar wykonano przy uchylonym oknie na halę produkcyjną, na terenie zakładu trwała produkcja [...] i [...] a w trakcie pomiaru pracowała komora [...] oraz odbywała się normalna praca zakładu. Wartości dopuszczalne przyjęto na poziomie [...] dB dla pracy dziennej i [...] dB dla pracy nocnej Z protokołu pomiaru wynika nadto, że B. K., powołując się na przepisy weterynaryjne, odmówił otwarcia wszystkich okien i drzwi zakładu, uchylono jedynie okna, posiadające siatkę ochronną i dla takiego wariantu dokonano pomiaru. W relacji S. C. sprzeciwił się dalszym pomiarom, których w efekcie zaniechano. W opisie źródeł hałasu powołany protokół wymienia agregaty chłodnicze, pracę komory [...] oraz normalną pracę zakładu (rozbiór, praca urządzeń: [...]). Jednocześnie w punkcie tym uczyniona jest wzmianka, że w trakcie pomiarów [...] nie pracował. Z wyjaśnień Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zawartych w piśmie z dnia [...] 2005 r. wynika, że w latach 2001-2004 odbyto w zakładzie 7 kontroli ([...] interwencyjnych i [...] planową). W ich efekcie nakładano na właściciela zakładu również obowiązki, np. zobowiązano do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, uregulowania odprowadzania ścieków, uzyskania decyzji o emisji zanieczyszczeń do powietrza, wprowadzenia ewidencji odpadów. Hałas był kontrolowany we [...] 2002 r., [...]2003 r. (noc) i [...] 2004 r. (dzień). W wyniku pomiarów z [...] 2003 r. stwierdzono ponadnormatywny poziom hałasu w nocy, w związku z czym wydano decyzję, jednakże w związku z ograniczeniem emisji hałasu umorzono postępowanie w sprawie wydania pozwolenia. Odnosząc się do pomiarów z [...] 2005 r. Inspektor Ochrony Środowiska podał, że nie dokonano pomiarów dla pracy dziennej, albowiem S. C. nie zgodził się na pomiar na jego terenie, motywując to tym, że zakład nie pracuje pod pełnym obciążeniem (brak jest charakterystycznych hałasów dobiegających w inne dni z hali produkcyjnej a właściciel nie otworzył drzwi i okien, jak to czyni zazwyczaj). Odnośnie ustalenia funkcji terenu na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania, Starosta Powiatowy zwrócił się do Burmistrza M. oraz przeprowadził oględziny w dniu [...] 2005 r., z których sporządzono protokół S. C. odmówił udziału w wizji. W jej efekcie ustalono, że w terenie, oprócz zabudowy mieszkaniowej, znajdują się funkcjonujące zakłady produkcyjne: [...],[...] i [...]. W odległości ok. 50 m od zabudowań stron przebiega droga powiatowa. Zakład B. K. zatrudnia [...] osoby i ma charakter rzemieślniczy. Dnia [...] 2005 r. pracownicy organu przeprowadzili kolejną wizję celem ustalenia sposobu zagospodarowania terenu. Wizją objęto ulice B i A. Na sporządzonej mapie zaznaczono wszystkie istniejące w analizowanym terenie punkty prowadzenia działalności. Ustalono, że w terenie obok zabudowy mieszkaniowej znajdują się zakłady usługowe i produkcyjne. W sprawie przesłuchano również świadka pracownika zakładu A.M., A. K., W. K. oraz Z. K.. Świadkowie ci utrzymywali, że w czasie produkcji nie są otwierane drzwi i okna a praca jest rozpoczynana zasadniczo o 6 rano. Synowie właściciela: A. K. i Z.K. odmiennie podali, że pracę rozpoczynają o godz. 4-5 i wówczas są już obecni pracownicy. W zakładzie pracują maszyny takie jak: [...],[...]i "[...]". Są dwie [...] do [...]. Decyzją z dnia [...] r. Starosta Powiatowy w M. ponownie umorzył postępowanie w sprawie hałasu emitowanego do środowiska z terenu przedmiotowego zakładu. Powołując się na wyniki przeprowadzonego pomiaru przyjęto, że poziom dźwięku wyniósł [...] dB. Teren, na którym znajduje się obiekt pełni funkcję zabudowy mieszkaniowej i usługowej a badany zakład jest zakładem rzemieślniczym. Dla terenu o takiej funkcji pomiar nie wykazał przekroczenia wartości normatywnych. Wobec powyższego brak podstaw do wydania decyzji w trybie art. 115a ustawy Prawo ochrony środowiska. Nadto zauważono, że zarzuty dotyczące parkingu znajdują się poza przedmiotem postępowania. Nie ma też podstaw do zlecania wykonania przeglądu ekologicznego, albowiem okoliczności nie wskazują na możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. W złożonym odwołaniu S. C. zarzucił, że przeprowadzony pomiar nie jest miarodajny, albowiem przeprowadzono go przy zamkniętych oknach. Dla ustalenia poziomu emisji hałasu nie można pominąć sprawy parkingu i dźwięków z nim związanych. Wadliwie również oddano dopuszczalny poziom dźwięku, wedle skarżącego dla pory nocnej wynosi on [...] dB. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Przyjęto, że badania Inspektora Ochrony Środowiska nie wykazały przekroczenia norm hałasu, wobec czego prowadzenie postępowania w trybie art. 115a ustawy Prawo ochrony środowiska jest bezprzedmiotowe. W skardze do sądu administracyjnego S. C. wniósł o uchylenie decyzji. Zarzucił, że wadliwie zakwalifikowano teren. Wskazane zostały firmy nieistniejące o kilkunastu lat, jak np. zlikwidowany około [...] lat temu punkt [...]. Organ nie sprawdził stanu faktycznego lecz oparł się na wywieszonych tablicach reklamowych. Stwierdzona została emisja hałasu na poziomie [...] dB, co przekracza dopuszczalną, zdaniem skarżącego, normę [...] dB dla pory nocnej. Zarzucono, że organ nie zrealizował wszystkich złożonych wniosków dowodowych, pominięto też hałas emitowany z terenu parkingu a sprawa dotyczy wszak terenu całej działki. Zakład został samowolnie rozbudowany a jego uciążliwość wykracza poza granice działki. Bezzasadnie zaniechano zatem zlecenia wykonania przeglądu ekologicznego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i dotychczasową argumentację. Wobec śmierci skarżącego S. C., skargę podtrzymali jego następcy prawni: A. C., L. C. i I. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: W ocenie orzekającego Sądu wydane decyzje nie mogły pozostać w obrocie prawnym, jakkolwiek nie wszystkie argumenty i zarzuty skarżących można podzielić. Zasadniczą kwestią uzasadniającą treść wydanego przez Sąd wyroku jest miarodajność i kompletność przeprowadzonych pomiarów. Po pierwsze jest niewątpliwe, że pomiary zostały dokonane wyłącznie dla pracy nocnej i dla tej pory ustalono poziom emisji. Postępowanie prowadzone zaś było w sprawie hałasu emitowanego do środowiska przez zakład, który nie jest zakładem funkcjonującym wyłącznie w porze nocnej. Tym samym nie można uznać, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, skoro nie są znane poziomy emisji hałasu w dzień, a nie można domniemywać, że są one tej samej wielkości co emisje nocne. Po wtóre, ustalając poziom hałasu zaznaczono, ze dokonuje się pomiarów w sytuacji normalnej pracy zakładu. Tymczasem istnieje rozbieżność pomiędzy treścią sprawozdania i treścią protokołu pomiarów z dnia [...] 2005 r. Sprawozdanie stwierdza wykonanie pomiarów przy normalnej pracy zakładu. Natomiast protokół zawiera wzmiankę, że w czasie pomiarów nie był czynny "[...]" do [...], znajdujący się w wyposażeniu zakładu. Okoliczność ta ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy S. C. podnosił, iż w momencie pomiarów zakład nie emituje charakterystycznych, zwykle słyszalnych dźwięków. Jeżeli "[...]" jest urządzeniem używanym w działalności zakładu, to pomiar musi uwzględniać jego pracę. Miarodajne zmierzenie emitowanego hałasu jest podstawowym warunkiem rozpoznania sprawy dotyczącej takiej emisji, na co wskazują przepisy regulujące to zagadnienie. Zgodnie z art. 113 ustawy Prawo ochrony środowiska, właściwy Minister określa w drodze rozporządzenia dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku dla poszczególnych rodzajów terenów. Poziomy te zostały ustalone rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 178, poz. 1841). W razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ustalenia rodzaju terenu dokonuje się na podstawie stanu faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów (art. 115 ustawy). W przypadku stwierdzenia na podstawie pomiarów, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu właściwy organ wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu (art. 115a ustawy). Zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia, dopuszczalny poziom hałasu określa się odrębnie dla godzin od 600 do 2200 (pora dnia) i od 2200 do 600 (pora nocy). Jak wynika to z przytoczonej regulacji, postępowanie w sprawie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu dotyczy emisji zakładu do środowiska. W postępowaniu dotyczącym zakładu mięsnego badaniu podlegały zatem emisje związane z tym zakładem. Zasadnie zatem w przekonaniu Sądu organy przyjęły, że kwestia użytkowania parkingu czy zlecenia przeglądu ekologicznego, jako niezwiązane z przedmiotem sprawy, znajduje się poza zakresem orzekania. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym określonej sprawy nie ma możliwości rozstrzygania wszelkich problemów, jakie może rodzić określona sytuacja faktyczna. Prawidłowo również, w ocenie Sądu, organy ustaliły rodzaj terenu i w konsekwencji normatywny poziom dopuszczalnych emisji. Przeprowadzono oględziny terenu i sporządzono mapę. Zgłoszone w tym zakresie zastrzeżenia przez skarżącego nie zostały poparte żadnymi dowodami, nie sprecyzowano także bliżej, poza przypadkiem [...], które z 7 wykazanych zakładów usługowo-rzemieślniczych w istocie nie funkcjonują. Nie jest również jasne, w oparciu o co skarżący przyjmuje dopuszczalną emisję na poziomie [...] dB. Zarzut nie zrealizowania wniosków dowodowych dotyczy przesłuchania świadka A. . który jak wynika z wyjaśnienia jego żony przebywa za granicą i od [...] 2006 r. nie pracuje w zakładzie mięsnym. W tych okolicznościach, wobec przesłuchania pozostałych pracowników zakładu, zarzut ten nie ma istotnego znaczenia dla sprawy. Uwzględniając podaną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200 i 205 oraz 209 cytowanej ustawy.