I SA/Wa 213/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie : NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B. O. i J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za grunt 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r., nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 213/07 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...] zajęte pod drogi publiczne, jako bezprzedmiotowe. Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, co następuje. Art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 z późn. zm.), zwanej dalej "Przepisami (...)" zobowiązuje Skarb Państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego do wypłaty stosownych odszkodowań właścicielom nieruchomości przejętych na mocy tego przepisu na własność odpowiednio Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego. Ust. 4 wskazanego wyżej artykułu stanowi, iż odszkodowanie ustala się na wniosek właściciela złożony do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W niniejszej sprawie stosowny wniosek odszkodowawczy złożony został w organie I instancji w dniu 27 grudnia 2005 r. przez B. O. oraz J. M. Osoby te nie były jednakże właścicielami nieruchomości objętej wnioskiem (działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], położonych w W. przy ulicy [...]). Wszystkie udziały we własności wskazanych wyżej działek wnioskodawcy zbyli bowiem aktami notarialnymi: z dnia [...] stycznia 1993 r. Rep. nr [...] (każdy z wnioskodawców udział [...] w prawie własności działki nr [...] na rzecz małżeństwa P.), z dnia [...] grudnia 1997 r. Rep. nr [...] (B. O. udział [...] w prawie własności działki nr [...] na rzecz M. O.), z dnia [...] grudnia 1997 r. Rep. [...] (J. M. udział [...] w prawie własności działki nr [...] R. M.). Aktualni właściciele działki nr [...], tj. M. O. oraz R. M. uzupełnili złożony wniosek w dniach 13 i 20 marca 2006 r., a zatem po terminie wskazanym w art. 73 ust. 4 Przepisów (...). Uchybienie wspomnianemu terminowi powoduje wygaśnięcie roszczenia, co oznacza, iż wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Z tych przyczyn w ocenie Wojewody decyzję organu I instancji należało utrzymać w mocy. Skargę na decyzję odwoławczą wnieśli B. O. i J. M. Skarżący podnieśli, iż podpisanie wniosku przez aktualnych właścicieli działki nr [...] w marcu 2006 r. nie może być podstawą negatywnego rozpatrzenia tego wniosku, albowiem, po pierwsze, złożony został w terminie a jego podpisanie przez M. O. i R. M. nastąpiło w trybie uzupełnienia wniosku, po drugie, do dokonania takiego uzupełnienia wezwał strony sam organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 - zwanej dalej "p.p.s.a."). Decyzje organów obu instancji podlegają uchyleniu, albowiem wydano je z naruszeniem art. 105 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom organów postępowanie administracyjne wszczęte wnioskami skarżących oraz uczestników postępowania nie było bezprzedmiotowe. Nie było zatem podstaw do jego umorzenia, co oznacza, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wnioski te należy rozstrzygnąć co do istoty (merytorycznie). Podkreślić jednakże należy, iż wyłącznie ta kwestia formalna (tj. wadliwy tryb zakończenia postępowania administracyjnego) stanowi przyczynę uchylenia zaskarżonych orzeczeń. Odnośnie natomiast istoty sprawy, tj. oceny, czy skarżący (B. O. oraz J. M.) oraz uczestnicy postępowania (M. O. i R. M.) spełnili warunki niezbędne do uzyskania odszkodowania, o którym mowa w art.73 Przepisów (...), stwierdzić należy, iż warunki te spełnione nie zostały, co oznacza, iż żądania zainteresowanych należy załatwić odmownie. Żądanie wypłaty odszkodowania złożyły w niniejszej sprawie cztery osoby: skarżący oraz uczestnicy postępowania. Żądania te zostały złożone w trzech różnych datach (oboje skarżący w jednym podaniu z dnia 27 grudnia 2005 r. oraz uczestnicy, podpisując osobno w dniach 13 i 20 marca 2006 r. podanie złożone przez skarżących). Podpisanie przez uczestników postępowania podania w marcu 2006 r. mogłoby być uznane za uzupełnienie przez nich braku formalnego w postaci braku podpisu podania złożonego przez nich w terminie tylko wtedy, gdyby były dostateczne podstawy do uznania, iż wniosek z dnia 27 grudnia 2005 r., aczkolwiek obarczony brakiem formalnym w postaci niepodpisania go przez M. O. i R. M., pochodził również od tych osób. Podstaw takich jednakże nie ma. Wprawdzie na podaniu złożonym w dniu 27 grudnia 2005 r., nazwiska M. O. i R. M. zamieszczono obok nazwisk skarżących jako nazwiska osób składających podanie, co mogłoby sugerować, iż wprawdzie w dniu 27 grudnia 2005 r. uczestnicy postępowania nie podpisali wniosku, niemniej w dacie tej wniosek ten złożyli, jednakże ze złożonych na rozprawie wyjaśnień skarżącej B. O. jednoznacznie wynika, iż nazwiska uczestników postępowania dopisane zostały na podaniu dopiero w marcu 2006 r. (łącznie zatem ze złożeniem przez wyżej wymienionych podpisów na podaniu). Wynika stąd, iż w dniu 27 grudnia 2005 r. do organu I instancji wpłynął wniosek odszkodowawczy pochodzący wyłącznie od skarżących. Uznać należy wobec tego, iż zażądanie przez organ I instancji w trybie art.64§2 k.p.a. uzupełnienia wniosku poprzez podpisanie go przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości było bezpodstawne. W tej sytuacji złożenie przez uczestników postępowania podpisów na podaniu w marcu 2006 r. jest równoznaczne ze złożeniem przez nich własnych wniosków odszkodowawczych dopiero w tej dacie. Kontrola terminowości tego wniosku musi zatem następować odrębnie od kontroli terminowości wniosku z dnia 27 grudnia 2005 r. Należy również zaznaczyć, iż nie ma podstaw do uznania, iż pismo z dnia 27 grudnia zostało wniesione do organu w imieniu uczestników działających przez swoich pełnomocników, tj. skarżących. W aktach sprawy nie znajduje się jakikolwiek dokument, który można by zakwalifikować jako pełnomocnictwo dla skarżących, udzielone im przez uczestników postępowania. Treść złożonego wniosku nie zawiera jakiejkolwiek sugestii w tym zakresie. W ocenie Sądu w sprawie nie zostały spełnione warunki do zastosowania art.33§4 k.p.a., stanowiącego, iż w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, iż po pierwsze, złożenie wniosku odszkodowawczego przewidzianego w art.73 ust.4 Przepisów (...) nie jest sprawą mniejszej wagi, a po drugie, o czym już była mowa, w dacie 27 grudnia 2005 r. organ nie dysponował żadnymi przesłankami pozwalającymi na uznanie, iż skarżący działali w imieniu uczestników postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, co następuje. Uprawnionym do uzyskania odszkodowania za przejęcie na własność Skarbu Państwa lub na własność właściwej jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną będzie osoba, której w dniu 31 grudnia 1998 r. przysługiwała własność tej nieruchomości i która zgłosiła stosowny wniosek w nieprzekraczalnym terminie 31 grudnia 2005 r. Żadna z osób zainteresowanych w sprawie nie spełniła łącznie obu wskazanych warunków. Skarżący wprawdzie zmieścili się w ustawowym terminie składania wniosków, niemniej nie byli właścicielami działek nr [...] i [...] w dacie 31 grudnia 1998 r., co jest ewidentne w świetle zgromadzonych w aktach sprawy 3 odpisów umów notarialnych, dokumentujących stosowne rozporządzenia dokonane przez skarżących przed tą datą. Z kolei uczestnicy postępowania M. O. i R. M., właściciele działki nr [...] w wymaganej dacie, przekroczyli termin do podniesienia roszczeń, o czym była mowa powyżej. Żądania żadnej z wyżej wymienionych osób nie mogą być zatem załatwione pozytywnie. Jak już wspomniano na wstępie, sposobu załatwienia sprawy przez organy nie można uznać za prawidłowy. Brak bowiem podstaw do twierdzenia, iż w ocenianej sprawie administracyjnej zabrakło któregoś z elementów stosunku prawnego (podmiotu lub przedmiotu), co przesądzałoby o bezprzedmiotowości wszczętego postępowania i konieczności jego umorzenia. Skoro w dacie orzekania w sprawie istniały podmioty postępowania administracyjnego (cztery osoby ubiegające się o odszkodowanie) oraz jego przedmiot (roszczenia odszkodowawcze do zaspokojenia których właściwy jest organ administracji), to postępowanie to nie powinno było być umorzone. Na skutek zapadnięcia niniejszego wyroku organ I instancji zobowiązany jest do merytorycznego rozpatrzenia złożonych wniosków (poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.c oraz art. 152 p.p.s.a.