II SA/Kr 848/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: NSA Izabela Dobosz (spr.) WSA Małgorzata Brachel- Ziaja Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E. Ć. i J. Ć na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2005 roku nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących solidarnie E. Ć. i J. Ć. kwotę 100 zł. ( sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z [...] 2004 r. znak [...] wydanym na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 z późn. zm.) w zw. z art. 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 120, art. 121 § 4 i § 5 oraz art. 122 w zw. z art. 64a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 z późn. zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki nałożył na zobowiązanych: E. Ć. i J. Ć. grzywnę w wysokości 56.023,28 zł w celu przymuszenia ich do wykonania obowiązku rozbiórki określonego w załączonym tytule wykonawczym. Ponadto nałożono na E. Ć. i J. Ć. obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie tego postanowienia w wysokości 68,00 zł. Równocześnie wezwano zobowiązanych do uiszczenia nałożonej grzywny wraz z opłatą za wydanie tego postanowienia (łącznie kwoty 56.091,28 zł) w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia na rachunek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki oraz do niezwłocznego wykonania obowiązku określonego w odpisie tytułu wykonawczego. Poinformowano też, że w przypadku jego niewykonania orzeczone zostanie wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanych. Postanowienie to zostało wysłane do każdego ze zobowiązanych. Obie przesyłki odebrał J. Ć. w dniu [...] 2004 r. [...] 2007 r. (data nadania przesyłki poleconej) E. Ć. i J. Ć. złożyli zażalenie na powyższe postanowienie. Dnia [...] 2005 r. znak [...] postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 oraz art. 123 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 23 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 prawa budowlanego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że powyższe zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 141 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia organ administracji wskazał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia zażalenia - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Kierując się brzmieniem art. 44 § 1 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie dniem skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia jest dzień 03.01.2005 r., bowiem jest to ostatni dzień siedmiodniowego terminu określonego w § 1 art. 44 k.p.a. licząc od daty pierwszego awizowania przesyłki tj. od 28.12.2004 r. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, o czym pouczono w treści zaskarżonego postanowienia. Termin do wniesienia zażalenia upłynął więc [...] 2005 r. E. i J. Ć. złożyli przedmiotowe zażalenie w dniu [...] 2005 r., a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Powyższe postanowienie zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. Ć. i E. Ć. Podkreślili, że zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - Powiat Grodzki złożyli zgodnie z zwartym pouczeniem w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Pismo doręczone zostało w dniu [...] 2005 r., a zażalenie wysłano [...] 2005 r. W ocenie skarżących to nie data awizowania przesyłki, lecz data doręczenia pisma wyznacza termin do wniesienia środka odwoławczego. Skarżący podkreślili, że o awizowaniu przesyłki w grudniu 2004 nie wiedzieli, tym bardziej, że miało ono miejsce w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Ponadto skarżący powołali się na pouczenie zawarte na druku awiza, że "przesyłki i przekazy pocztowe powinny być odebrane przez adresata, w następujących terminach: 14 dni przekazy po dniu pozostawienia zawiadomienia". Zwrócono także uwagę, że grzywna w celu przymuszenia została na nich nałożona zanim Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnął sprawę sygn. II [...], której przedmiotem była decyzja o nakazie rozbiórki. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skarżący w dniu [...] 2007 r. złożyli do akt sprawy pismo, w którym wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący opisali ponadto dotychczasowy przebieg postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego - Powiat Grodzki w K. oraz zakwestionowali celowość nałożonej na nich grzywny w celu przymuszenia. Do skargi dołączyli wyrok tut. Sądu z dnia [...] 2006 r. sygn. [...] wraz z uzasadnieniem. Wyrokiem tym uchylono postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z dnia [...] 2003 r. wraz z poprzedzającym je postanowieniem I instancji. Przedmiotem uchylonych postanowień był - wydany na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego - nakaz wstrzymania robót budowlanych związanych z realizacją przez E. Ć. i J. Ć. budynku mieszkalnego na działce nr 609 obr. 10 przy ul. [...] w K. Na rozprawie J. Ć. występujący w imieniu swoim oraz jako pełnomocnik swojej żony E. Ć. podtrzymał skargę oraz podniósł, że postanowienie I instancji zostało doręczone nieprawidłowo. Powinno zostać doręczone zarówno jemu, jak i jego żonie. Podkreślił, że złożył zażalenie jak tylko dowiedział się o tym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie opiera się na wykładni literalnej przepisu art. 44 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania. W zaistniałej sytuacji jednakże taka interpretacja jest niedopuszczalna, bowiem przerzuca na stronę skutki nieprawidłowości zaistniałych po stronie przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska". Należy podkreślić, że skarżący w niniejszej sprawie odebrali przesyłkę na poczcie i zastosowali się do znajdującego się w niej pouczenia. Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zawierało pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego za pośrednictwem Powiatowego Inspektora w terminie 7 dni od doręczenia tego postanowienia. Skarżący odebrali postanowienie w dniu 14 stycznia 2005 r. i zgodnie z pouczeniem przesłali środek odwoławczy 19 stycznia 2005 r., a więc piątego dnia od odebrania postanowienia. Art. 44 § 2 k.p.a. w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia przewidywał fikcję prawną doręczenia adresatowi przesyłki w siódmym dniu od umieszczenia w skrzynce pocztowej lub na drzwiach adresata zawiadomienia o awizowaniu przesyłki (obecnie art. 44 § 4 w zw. z § 1 przewiduje ten skutek w czternastym dniu od daty pierwszego awizowania, pod warunkiem powtórnego awizowania). W ocenie Sądu skutek ten następuje jedynie w sytuacji, gdy Poczta Polska nie doręczyła adresatowi przesyłki, lecz zwróciła ją nadawcy. Doręczenie przesyłki przez Pocztę po nastąpieniu ustawowego skutku w postaci doręczenia niweluje ten skutek i otwiera stronie termin do wniesienia środka odwoławczego. Jeżeli bowiem skutek w postaci doręczenia następuje siódmego dnia od awizowania przesyłki, to następnego dnia Poczta Polska powinna zwrócić ją nadawcy. Umożliwienie stronie odbioru listu po tej dacie wprowadza ją w błąd co do możliwości zaskarżenia doręczonego aktu administracyjnego. Nie sposób wymagać od strony postępowania administracyjnego znajomości przepisów o doręczeniach w postępowaniu administracyjnym, ani tym bardziej żądać, by przed złożeniem środka odwoławczego strona ustalała, czy wskutek doręczenia zastępczego aktu administracyjnego nie minął już termin do wniesienia takiego środka. Jeżeli więc strona zastosowała się do pouczenia przesłanego jej przez organ administracji i odebranego za pośrednictwem przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska", nie można pozbawić strony możliwości wniesienia środka zaskarżenia zgodnie z takim pouczeniem. W tej sytuacji skutek w postaci doręczenia zastępczego nie następuje. Art. 112 k.p.a. stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania (...) nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Pouczenie w niniejszej sprawie opierało się na art. 141 § 2 k.p.a., który stanowi, że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia stronie. Organ administracji nie ma obowiązku pouczać stron postępowania o skutku w postaci fikcji doręczenia przesyłki wynikającym - w dacie wydania zaskarżonego postanowienia - z art. 44 § 2 k.p.a. O ile więc nie można organowi administracji postawić zarzutu nieprawidłowego pouczenia strony, to strona został wprowadzona w błąd poprzez umożliwienie odebrania przesyłki już po nastąpieniu skutku fikcyjnego doręczenia. Błąd ten został spowodowany przez Pocztę i nie był przez stronę w żaden sposób zawiniony. W tej sytuacji nie można obciążać strony zaniedbaniami, na które nie miała żadnego wpływu, a środek odwoławczy złożony w zaufaniu do otrzymanego pouczenia należy uznać za złożony w ustawowym terminie. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zasadny jest zarzut złożenia zażalenia w ustawowym terminie do jego wniesienia. Jednakże pozostałe zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia i Sąd może badać jedynie, czy organ odwoławczy prawidłowo ocenił kwestię terminowości wniesionego środka odwoławczego. Na obecnym etapie postępowania nie można analizować zasadności wymierzenia skarżącym grzywny w celu przymuszenia. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. E. Ć. i J. Ć. złożyli zażalenie na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia, lecz ten środek odwoławczy nie został rozpoznany. Dopiero po rozpoznaniu zażalenia przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. będzie możliwe zaskarżenie wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia do sądu administracyjnego. Z tego względu także wyrok zapadły w sprawie sygn. [...] pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało wysłane do E. Ć. i J. Ć. w dwóch osobnych przesyłkach. Skarżący jako mąż E. Ć. był uprawniony do odebrania listu poleconego adresowanego do jego żony. Takie doręczenie jest skuteczne względem E. Ć. Biorąc powyższe pod uwagę należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a