I SA/Go 1570/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz podatku od towarów i usług postanowił: 1. odmówić zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odrzucić skargę. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi na wskazaną na wstępie decyzję po prawomocnym oddaleniu poprzedniego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, [...] ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że z uwagi na egzekucję należności celnych i podatkowych znalazł się na progu bankructwa. Pomimo upływu zakreślonego terminu nie uiścił jednak żądanego wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ jednak prawomocnym postanowieniem z 21 marca br. tutejszy sąd odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, rozstrzygnięcie kolejnego wniosku w tym samym przedmiocie wymagało rozważenia, czy sytuacja majątkowa skarżącemu uległa zmianie (pogorszeniu) w stosunku do ustalonej przez sąd przy rozpoznaniu poprzedniego wniosku (art. 165 p.p.s.a.). Oceny takiej dokonano poprzez porównanie treści wniosku o przyznanie prawa pomocy z uzasadnieniem postanowienia oddalającego poprzedni wniosek. W jej efekcie Sąd nie dopatrzył się jakiekolwiek różnicy w sytuacji majątkowej skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia z 21 marca 2007 r. Sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącego nie uniemożliwia pokrycia kosztów sądowych, na które na składał się jedynie wpis od skargi ustalony na 200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny nie podważył tych ustaleń. Na jakąkolwiek zmianę w stosunku do stanu faktycznego przyjętego przez sąd w powołanym postanowieniu nie wskazują oświadczenia zawarte w obecnie rozpoznawanym wniosku. Wręcz przeciwnie: wynikają z nich te same, co poprzednio, okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji majątkowej. Skarżący ponownie podniósł, iż działalność gospodarcza nie przynosi dochodu, a miesięczne wydatki swojej rodziny określił podobnie na 3000 zł. Na kwotę tę składają się wydatki na mieszkanie, telewizję, radio i telefon, żywność oraz "inne opłaty" Należało zatem uznać, iż sytuacja materialna skarżącego nie uległa pogorszeniu w stosunku do ustalonej przez sąd w postanowieniu z dnia 21 marca 2007 r., a więc, że w dalszym ciągu nie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Dlatego orzeczono o zmianie postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 165 p.p.s.a.). Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga [...] podlegała odrzuceniu. Należy wszelako uznać, iż w toku wcześniejszego postępowania w niniejszej sprawie prawomocnie odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerywał zatem terminu uiszczenia wpisu od skargi. Co do zasady zgłoszenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie, w której skarga podlega wpisowi, zobowiązuje sąd, w razie odmownego załatwienia tego wniosku, do wezwania o uiszczenie opłaty na zasadach ogólnych (zob. post. NSA II FZ 125/05 ONSAiWSA 2006 z. 1 poz. 12 oraz uchw. SN III CZP 11/76, OSNCP 1976, z. 7-8, poz. 162). Zgłoszenie zaś takiego wniosku w terminie wynikającym z zarządzenia przewodniczącego przerywa jego bieg (OSPiKA 1959, z. 2, poz. 35). W razie jednoczesnego ziszczenia się obowiązku uiszczenia opłaty warunkującej podjęcie przez sąd czynności i uprawnienia strony do ubiegania się o zwolnienie od kosztów (art. 243 i nast. P.p.s.a.), pierwszeństwo uzyskuje postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kończy się ono postanowieniem podlegającym - w razie odmowy - zaskarżeniu zażaleniem. W chwili ustawowo oznaczonej (art. 168 § 1 p.p.s.a. ) postanowienie takie staje się jednak prawomocne i od tej chwili wiąże m.in. sąd, który je wydał (art. Art. 170 p.p.s.a.). Jako orzeczenie nie rozstrzygające o istocie sprawy nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, ale ma pełny przymiot prawomocności, inaczej - wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez sąd normy prawnej. Z mocy tej wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania jej do uiszczenia opłaty - ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. . Dopiero wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego (zob. post. NSA z dnia 29 września 2005 r. II FZ 608/05 oraz post. SN z dnia 21 kwietnia 1999 r. I CKN 1461/98 OSNC z 1999 r. z. 11 poz. 96). Dlatego po upływie terminu tygodniowego do uiszczenia wpisu od skargi określonego w zarządzeniu z dnia 26 czerwca 2007 r. wydanym po oddaleniu zażalenia na pierwsze postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd był obowiązany odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.