II SA/Bd 123/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Magdy L. na decyzję Odwoławczej Studenckiej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Studenckiej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] z dnia [...] 2006 r.(bez numeru), 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z [...] 2006 r., Studencka Komisja Stypendialna Wydziału [...] Akademii [...] w B. na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), art. 104 i art. 107 kpa nie przyznała Magdzie L. pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2005/2006 z uwagi na brak podstaw regulaminowych (zbyt niska średnia). Uzasadniając swoją decyzję Komisja wskazała, iż Magda L. osiągnęła średnią ocen w roku akademickim 2004/2005 4,14, natomiast minimalna średnia ocen wymagana do przyznania świadczenia wynosi 4,3. W związku z powyższym nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 5 ust. 6 oraz 9 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii [...] w B. Odwołując się od decyzji Magda L. podniosła, iż jej zdaniem spełniła wszystkie warunki otrzymania stypendium za wyniki w nauce określone w § 5 regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej, między innymi uzyskanie odpowiedniej średniej ocen, nie niższej niż 4,0. Odmowna decyzja jest zdaniem strony dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa, a nadto podwyższenie wymaganej średniej ocen jest niezgodne z prawem, ponieważ prowadzi do dyskryminacji studentów pobierających naukę na Wydziale [...]. Magda L. wskazała także, że nie ma żadnych norm określających stopień trudności osiągnięcia pozytywnych ocen na żadnym kierunku, które w jej mniemaniu jest wyłącznie subiektywnym odczuciem. Odwoławcza Studencka Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w B., po rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję i nie przyznała Magdzie L. pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2005/2006 z uwagi na brak podstaw regulaminowych (zbyt niska średnia ocen). Uzasadniając swoje stanowisko odwoławcza komisja podzieliła ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji wskazując, że decyzja Prodziekana ds. Dydaktycznych i Studenckich Wydziału [...] w sprawie podwyższenia wymaganej średniej ocen dla kierunku zarządzanie i marketing do 4,30 jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Prodziekan jako Przewodniczący Studenckiej Komisji Stypendialnej ma prawo do podjęcia takiej decyzji w oparciu o § 5 ust. 9 ww. Regulaminu. Podwyższenie wymaganej średniej ocen ma miejsce w przypadku, gdy w danym roku jest bardzo mała liczba przedmiotów będących podstawą do obliczeń średniej ocen lub w przypadku, gdy bardzo duża liczba studentów ze średnią ocen 4.0 spowodowałaby konieczność drastycznego obniżenia kwot przyznanych stypendiów. W skardze wniesionej do Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że spełnia wszystkie warunki niezbędne do uzyskania stypendium za wyniki w nauce, w tym również wymagalną średnią ocen – 4,0, określoną w § 5 regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. W jej ocenie podwyższenie wymaganej średniej ocen jest niezgodne z prawem, ponieważ prowadzi do dyskryminacji studentów pobierających naukę na Wydziale [..]. Skarżąca wskazała także, że nie ma żadnych norm określających stopień trudności osiągnięcia pozytywnych ocen na żadnym kierunku. Strona wywodziła ponadto, że zawarte w w/w regulaminie stwierdzenie, że podwyższenie wymaganej średniej ocen może mieć miejsce w przypadku "gdy w danym roku jest bardzo mała liczba przedmiotów będących podstawą do obliczeń średniej ocen", jest nieprecyzyjne i nie ma zastosowania do liczby przedmiotów, które obejmowały jej rok – 7 przedmiotów w semestrze letnim i 7 w semestrze zimowym. Skarżąca czyniła też zarzut, że zawarte w zaskarżonej decyzji określenie, że podwyższenie średniej ocen ma miejsce w przypadku, "gdy w danym roku jest bardzo mała liczba przedmiotów będących podstawą do obliczeń średniej ocen lub w przypadku gdy bardzo duża liczba studentów ze średnią ocen 4,0 spowodowałaby konieczność drastycznego obniżenia kwot przyznanych stypendiów", nie jest zawarte w w/w regulaminie, a ponadto jest nieścisłe i niezgodne z normami współżycia społecznego, albowiem stanowi swoistą karę za podjęty wysiłek uzyskania odpowiedniej średniej ocen przez wielu studentów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi wyjaśniając, że wymóg uzyskania minimalnej średniej ocen 4,3 wynika z decyzji Prodziekana ds. Dydaktycznych i Studenckich Wydziału [...], który na podstawie § 5 ust. 9 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii [...] w B., podwyższył wymaganą średnią ocen na kierunku zarządzanie i marketing z 4.00 do 4.30 argumentując swoją decyzję: l/ mniejszym stopniem trudności osiągnięcia ocen uprawniających do stypendium w porównaniu z innym kierunkami na wydziale, II/ zbyt dużą liczbą studentów uprawnionych do otrzymania stypendium naukowego przy utrzymaniu średniej wymaganej 4.0, co spowodowałoby konieczność znacznego obniżenia kwot przyznanych stypendiów. W ocenie organu o mniejszym stopniu trudności kierunku " zarządzanie i marketing" świadczą następujące fakty: - kierunek ten są to studia zawodowe w przeciwieństwie np. do kierunku " budownictwa " i " inżynierii środowiska" , które są jednolitymi studiami magisterskimi o znacznie większej minimalnej ilości godzin i stopniu trudności poszczególnych przedmiotów, - liczba wpisów warunkowych w roku akademickim 2004/2005 np. w semestrze zimowym na kierunku " zarządzanie i marketing" wyniosła na studiach stacjonarnych 1,7 % studentów, na studiach niestacjonarnych 3,5 %, a odpowiednio na kierunku "budownictwo" : 14,37 % i 16,1 %, zaś na kierunku " inżynieria środowiska" : 16, 2 % i 5,6 % . Odpowiednio w semestrze letnim liczby te przedstawiają się następująco: 5,4 % i 1,8 % na kierunku " zarządzanie i marketing" , 21 % i 10, 4 % na kierunku " budownictwo" oraz 13,97 % i 14,7 % na kierunku "inżynieria środowiska", - na pierwszym roku studiów niestacjonarnych kierunku "budownictwo" rozpoczyna studia ok. 120 studentów , a kończy ok. 30 studentów, zaś na kierunku " zarządzanie i marketing" kończy 100 % studentów. Ponadto organ podniósł, że liczba osób ze średnią od 4,0 na kierunku " zarządzanie i marketing" jest dużo wyższa niż na innych kierunkach, co oznacza, iż przyznanie stypendium przy takiej samej średniej ocen znacznie obniżałoby wysokość stypendium. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga należało uznać za zasadną. Na wstępie należy wskazać, że Sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Z powołanego przepisu wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że zarówno decyzja Studenckiej Komisji Stypendialnej Wydziału [...], jak i zaskarżona decyzja Odwoławczej Studenckiej Komisji Stypendialnej naruszają przepisy prawa materialnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z przepisu art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r., Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.05.164.1365), szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, za wyniki w nauce, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania tych świadczeń, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta, ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Natomiast przepis art. 181 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że stypendium za wyniki w nauce może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen. Z powyższych przepisów wynika, że opracowany przez rektora Uniwersytetu [...] regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej, winien określać nie tylko ogólne zasady przyznawania pomocy materialnej za wyniki w nauce, lecz również winien je skonkretyzować w możliwie szczegółowy sposób, by na ich podstawie było możliwe podjęcie decyzji w zakresie przyznania stypendium. Przepis § 5 pkt 6 pkt I lit. d regulaminu jako warunek otrzymania stypendium za wyniki w nauce przewiduje konieczność uzyskania średniej ocen, nie niższej niż 4,0. Przepis § 5 pkt 9 lit. b w/w regulaminu wprowadził natomiast możliwość podwyższenia średniej ocen przez prodziekana w porozumieniu ze studencką komisją stypendialną z uwagi na szczególnie uzasadnione przypadki. Przepis ten nie wskazuje jednak o jakie to konkretne przypadki chodzi (poza jednym przykładem – gdy w danym roku jest bardzo mała liczba przedmiotów będących podstawą do obliczeń średniej ocen, który jednak w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania). W tych warunkach, wbrew cyt. wyżej przepisowi art. 186 ust. 1 w/w ustawy, w istocie, to prodziekan wraz ze studencką komisją stypendialną, a nie rektor, posiedli uprawnienia do ustalania warunków przyznania stypendium, skoro to te podmioty decydują o podwyższeniu wysokość średniej ocen i to na podstawie przyjętych przez siebie kryteriów, mieszczących się w niedookreślonym i pojemnym pojęciu zawartym w regulaminie - "szczególnie uzasadnionych przypadków", które w dodatku nie odpowiada wymogowi szczegółowości regulaminu, wynikającego z powyższego przepisu. Wszystko to doprowadza co nieprawidłowej sytuacji, że proces przyznawania stypendium odbywa się w drodze dalszych aktów w strukturach uczelni, w stosunku do tego, co wynika z regulaminu. Szczegółowość kryteriów przyznawania świadczenia, znajduje wyraz bowiem w akcie wydanym przez prodziekana działającego w porozumieniu ze studencką komisją stypendialną. W tych warunkach regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej, stał się aktem zawierającym upoważnienie do wydawania przez prodziekana aktów normatywnych o charakterze wykonawczym. Biorąc powyższe pod uwagę, należy uznać, że § 5 ust. 9 lit. b omawianego regulaminu narusza art. 186 ust. 1 w/w ustawy o szkolnictwie wyższym. Ustawodawca do określania szczegółowych zasad przyznawania pomocy materialnej studentom wyznaczył rektora, a jako akt prawny, w którym ma to nastąpić, przewidział regulamin. Tym samym postanowienie regulaminu o przekazaniu kompetencji do właściwości prodziekana ds. dydaktycznych i studenckich oraz studenckiej komisji stypendialnej jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji powinny rozważyć sygnalizowane wyżej nieprawidłowości.