VI SA/Wa 1612/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. sprawy ze skargi T. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji zmieniającej i zatwierdzającej "[...] ofertę [...]" postanawia 1. skargę odrzucić; 2. zwrócić skarżącej T. z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez T. SA do tutejszego Sądu jest decyzja Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] uchylająca decyzję zmieniającą i zatwierdzającą "[...] ofertę [...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił opisaną wyżej skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Odrzucenie skargi w sprawie niniejszej nastąpiło na podstawie powołanego przepisu z uwagi na to, iż w prawomocnym wyroku wydanym w sprawie o sygnaturze akt VI SA/Wa 1774/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał oceny zgodności z prawem decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] na skutek skargi wniesionej przez Związek [...] w Polsce Izba [...] z siedzibą w L. (uczestnika niniejszego postępowania). Obecnie zachodzi zatem niedopuszczalność modyfikacji ww. wyroku sądu administracyjnego w wyniku ponownie przeprowadzonego zwyczajnego postępowania sądowoadministracyjnego. Prawomocny wyrok wydany w sprawie VI SA/Wa 1774/06 stanowi res iudicatae uregulowaną w art. 171 p.p.s.a., który to przepis wyraża zasadę, iż prawomocny wyrok sądu administracyjnego ma powagę rzeczy osądzonej tj. kończy ostatecznie spór między stronami postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem jest rozbieżność co do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Wydanie postanowienia odrzucającego skargę w rozpoznawanej aktualnie sprawie poprzedzone zostało następującymi ustaleniami oraz rozumowaniem prawnym: Jak wynika z akt postępowania sądowoadministracyjnego, już po skierowaniu niniejszej sprawy na rozprawę ustalono na podstawie repertorium SA, iż w tutejszym Wydziale pod sygnaturą VI SA/Wa 1774/06 toczyła się sprawa objęta zaskarżoną decyzją, ze skargi Związku [...] w Polsce Izba [...] z siedzibą w L. Powyższa sprawa zawisła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie w dniu 29 sierpnia 2006 r. natomiast dnia 15 grudnia 2006 r. zapadł w niej wyrok oddalający skargę. Wymieniony wyrok nie został zaskarżony skargą kasacyjną i uprawomocnił się z dniem 26 marca 2007 r. W postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym pod sygn. VI SA/Wa 1774/06, stosownie do art. 33 § 1 p.p.s.a. Sąd ustalił krąg uczestników postępowania z mocy prawa, którymi byli: Krajowa Izba [...] i T. z siedzibą w W., Polska Izba [...], oraz T. W niniejszej sprawie, jak wskazano na wstępie uzasadnienia, skarżącą jest T. SA, natomiast pozostałe wymienione wyżej podmioty są uczestnikami postępowania. Z akt sądowych obydwu spraw wynika, że uczestnikom doręczono odpisy skargi oraz odpowiedzi na skargę a także zawiadamiano ich o terminie rozpraw. Powyższe ustalenie wskazuje na to, że uczestnicy mieli zapewnione prawo udziału w postępowaniach sądowych. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2007 r. wydanym w sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu zakończenia postępowania w sprawie sygn. VI SA/Wa 1774/06, gdyż w dacie wydania postanowienia o zawieszeniu, postępowanie w sprawie VI SA/Wa 1774/06 nie było zakończone (wydany wyrok był nieprawomocny). Jak wynika z uzasadnienia omawianego orzeczenia, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, zależało od wyniku sprawy VI SA/Wa 1774/06. Zażalenie skarżącej tj. T. SA na przywołane wyżej postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 13 czerwca 2007 r. (tom II akt sądowych - k. 260). Na gruncie rozpatrywanej aktualnie sprawy z uwagi na przyczynę odrzucenia przedmiotowej skargi odnotowania wymaga, iż regulacja prawna dotycząca konstrukcji stanu res iudicatae w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest konsekwentna. Zauważyć bowiem należy, że przepisy cytowanego wyżej art. 58 §1 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a., według którego "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby" wprowadzają do konstrukcji prawnej stanu powagi rzeczy osądzonej element przedmiotowy (tożsamość sprawy) oraz element podmiotowy tj. tożsamość stron postępowania. Odmienne brzmienie ma natomiast przepis art.171 p.p.s.a.: "wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia". Jak z powyższego wynika, przepis art. 171 p.p.s.a. w przeciwieństwie do powołanych wyżej art. 58 §1 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. nie bierze pod uwagę warunku tożsamości stron postępowania. Pomijając w tym miejscu rozważania dotyczące (spornej) kwestii wzajemnej relacji przepisu art. 170 i 171 p.p.s.a. (szerzej na ten temat: Mariusz Bogusz "Powaga rzeczy osądzonej w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym" oraz powołana tam literatura, Państwo i Prawo z 2004 r. Nr 6) zauważyć należy, iż brak wymogu tożsamości stron postępowania znajdujemy również w konstrukcji kolejnego przepisu odnoszącego się do omawianej kwestii stanu powagi rzeczy osądzonej a mianowicie art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym "nieważność postępowania zachodzi (...) jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka został już prawomocnie osądzona". Przy czym w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem wymienionym w ostatniej części przepisu art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Omawiając kwestię res iudicatae na gruncie ustawy p.p.s.a. nie sposób nie wspomnieć również o przepisie art. 273 § 3 p.p.s.a. określającym jedną z podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z tym uregulowaniem można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy przy czym sformułowanie ww. przepisu nie przesądza jednoznacznie, czy użyte w nim pojęcie "tej samej sprawy" obejmuje wyłącznie elementy przedmiotowe czy również podmiotowe. Wskazane wyżej rozbieżności świadczą o tym, że nie można mówić o konsekwencji ustawodawcy w budowaniu konstrukcji stanu res iudicatae na gruncie p.p.s.a. Istniejące sprzeczności pomiędzy cytowanymi przepisami prowadzą do tego, iż formułuje się dwie koncepcje stanu powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Najogólniej rzecz biorąc pierwsza z nich zakłada, iż należy ją rekonstruować wyłącznie przy zastosowaniu kryteriów przedmiotowych. Z kolei według drugiej, stan powagi rzeczy osądzonej powstaje na skutek orzeczenia sądu administracyjnego o zgodności z prawem określonej formy działania (bezczynności) organu administracji, ale tylko między tymi samymi stronami postępowania (skarżącym i organem administracji). Jak z powyższego wynika, druga w wymienionych koncepcji nie pozbawia innych podmiotów możliwości wniesienia skargi na tę samą formę działania organu administracji, nawet jeżeli sąd administracyjny o jej legalności merytorycznie orzekł na skutek skargi innego podmiotu (tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej aktualnie sprawie). Argumentacja na rzecz ostatniej z przedstawionych koncepcji granic res iudicatae, opiera się na założeniu, że przyjęcie w tym zakresie stanowiska odmiennego prowadziłoby do pozbawienia niektórych osób prawa do ochrony ich indywidualnej sfery prawnej na drodze sądowej. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą opowiada się za poglądem doktryny, iż niezależnie od niespójności postanowień art. 170 i art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. z jednej strony oraz art. 171 , art. 183 § 2 pkt 3 i art. 273 § 3 p.p.s.a. z drugiej - granice stanu res iudicatae wyroku sądu administracyjnego w sposób samodzielny reguluje art. 171 p.p.s.a. a ustawodawca świadomie pominął w nim zwrot "a ponadto tylko między tymi samymi stronami postępowania" z uwagi na specyficzne cechy postępowania sądowoadministracyjnego w porównaniu z innymi procedurami jurysdykcyjnymi np. postępowaniem cywilnym. W związku z literalnym brzmieniem art. 171 p.p.s.a. (por. np. Tadeusz Woś, Prawomocność orzeczeń sądu administracyjnego /w:/ Przegląd Prawa Publicznego nr 5/2007). Sąd opowiada się zatem za przyjęciem zasady, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego tworzy stan powagi rzeczy osądzonej nie tylko między stronami postępowania, w którym został wydany lecz także tworzy go erga omnes, a więc również w odniesieniu do wszystkich ewentualnych skarżących. Powyższe stanowisko ma swoje umocowanie zważywszy na istotę postępowania sądowoadministracyjnego a więc podstawowe cele sądu administracyjnego oraz konstrukcję i funkcję postępowania sądowoadministracyjnego, które znalazły wyraz w postanowieniach art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 134 § 2 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. oraz w uprawnieniach orzeczniczych sądów administracyjnych określonych w art. 145 i nast. tej ustawy. Jak już sygnalizowano we wstępnej części niniejszego uzasadnienia, sąd administracyjny bada zaskarżony akt pod kątem ustalenia wszelkich ewentualnych niezgodności z prawem, a merytoryczne orzeczenie kończące postępowanie stanowi wyłącznie pochodną stwierdzonych niezgodności z prawem lub ich braku - jak miało to miejsce w sprawie VI SA/Wa 1774/06. Przy tak ukształtowanej kognicji sądu administracyjnego należy zgodzić się z zaakceptowanym poglądem doktryny, iż nie ma znaczenia z czyjej inicjatywy (skargi) sąd przeprowadził kontrolę i wydał prawomocny wyrok. Podkreślenia przy tym wymaga, co już wyżej sygnalizowano, iż nie ma żadnych wątpliwości, że wszystkie podmioty biorące udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zakwestionowanej decyzji miały zagwarantowane prawo udziału w obydwu postępowaniach sądowych tj. niniejszym oraz VI SA/Wa 1774/06 na prawach strony, co dawało im możliwość kwestionowania zaskarżonej decyzji przed sądem. Reasumując: wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej (powaga rzeczy osądzonej) zobowiązywało sąd do odrzucenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., skargi wniesionej przez T. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] czerwca 2006r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji zmieniającej i zatwierdzającej "[...] ofertę [...]".