II SA/Sz 2/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania B. D. z dnia [...] od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy przyznania B. D. zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę M. D., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przyczyną odmowy przyznania świadczeń przez organ I instancji był dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, który wynosił [...] zł i przekraczał dochód określony w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) o świadczeniach rodzinnych wynoszący 504 zł. W odwołaniu od decyzji organu I instancji B. D. podniosła, że organ nie powinien wliczać do dochodu za [...] rok zasiłku chorobowego, który pobierała w okresie od [...]do [...] Od [...] do dnia [...] otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych, natomiast po utracie prawa do tego świadczenia utrzymuje się wyłącznie z renty rodzinnej w wysokości [...] zł. Odwołująca się zarzuciła, że zasiłek chorobowy, podobnie jak zasiłek dla bezrobotnych nie ma charakteru stałego i z tego powodu powinien być potraktowany jako dochód utracony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że B. D. uzyskała w [...] r. dochód w wysokości [...] zł. Na dochód ten składa się zasiłek chorobowy otrzymywany od [...] do [...]., zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany od [...] do [...] oraz renta rodzinna. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że zasiłek dla bezrobotnych B. D. otrzymywała do dnia [...] Obliczając dochód odwołującej się za rok [...] w wysokości [...] zł, organ odjął od dochodu kwotę zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł, stanowiącą dochód utracony. Kwestionowany przez B. D. zasiłek chorobowy został wliczony na podstawie art. 3 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu rodziny, natomiast pkt 23 tego przepisu nie wymienia zasiłku chorobowego jako dochodu utraconego. Jest to okoliczność stanowiąca o odmowie przyznania B. D. świadczeń rodzinnych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła w terminie B. D. domagając się przyznania świadczeń rodzinnych. Skarżąca podobnie jak w odwołaniu zakwestionowała zaliczenie zasiłku chorobowego, który pobierała w [...] do dochodu w sytuacji, gdy dochód ten po zakończeniu okresu zasiłkowego utraciła. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), który stanowił, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Dochód rodziny stanowi w myśl art. 3 pkt 2 powołanej wyżej ustawy przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustaliło, że dochód rodziny B. D. uzyskany w roku [...] wyniósł [...] zł. Ze względu na to, że dochód ten uwzględniał wypłacony skarżącej w roku [...] zasiłek dla bezrobotnych, organ odliczył kwotę [...] zł ze względu na to, że dochód ten stanowi, w myśl art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód utracony. Podstawą ustalenia przez organ dochodu B. D. w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w roku [...] stanowiła suma dochodów uzyskanych z tytułu wypłacanego zasiłku chorobowego oraz renty rodzinnej i tak ustalona kwota – [...] zł przekraczała ustawowe kryterium dochodowe ustalone na podstaw art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynoszące 504 zł. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w świetle obowiązujących przepisów o świadczeniach rodzinnych pobierany przez skarżącą w roku [...] zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy należy traktować jako dochód utracony, skoro wypłata zasiłku ustała z dniem [...], a źródłem dochodu skarżącej był zasiłek dla bezrobotnych wypłacany do dnia [...], potraktowany jako dochód utracony oraz renta rodzinna do której uprawniona jest skarżąca oraz jej córka M. D.. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 23 stanowi, ze ilekroć w ustawie mowa jest o utracie dochodu- oznacza to utratę dochodu spowodowaną: - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, - utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, - utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, - nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, - wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawodawca wśród świadczeń powodujących utratę dochodu nie wymienia zasiłku chorobowego, chociaż jego istota sprowadza się do tego, że jest to świadczenie pieniężne przysługujące z tytułu niezdolności do pracy nie dłużej niż 182 dni (art. 8 ustawy z dnia 25.061999 o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zmianami), czyli ze swej istoty stanowi dochód utracony. W art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do ustalenia w drodze rozporządzenia m.in. kwestii dotyczącej ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych. I tak w § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 20 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) został określony tryb postępowania w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny. Zgodnie ust. 2 tego przepisu, nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Stan faktyczny sprawy wskazuje, że po zakończeniu okresu zasiłkowego w dniu [...] skarżąca uzyskała z dniem [...] prawo do zasiłku dla bezrobotnych, który pobierała do dnia [...]. Wniosek o świadczenia rodzinne został złożony w dniu [...]. W tej sytuacji mając na uwadze powołany wyżej § 17 ust. 2 rozporządzenia zarówno zasiłek chorobowy jak i zasiłek dla bezrobotnych stanowią w istocie dochód utracony. Kolegium w zaskarżonej decyzji stanęło na stanowisku, że potraktowaniu otrzymywanego przez skarżącą zasiłku chorobowego jako dochodu utraconego stoi na przeszkodzie treść art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które w przepisie tym zasiłku chorobowego nie wymienia. Zdaniem Sądu, odczytanie normy prawnej zawartej w cytowanym przepisie może nastąpić tylko poprzez sięgnięcie do przepisów Konstytucji RP i posłużenie się techniką wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją RP. Skład orzekający w niniejszej sprawie popiera w tej materii pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2004 r. IISA/Gd 173/04 – Lex 151533. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji z 1997 r., wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują: Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy szczególne. Art. 178 stanowi zaś, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Natomiast art. 8 Konstytucji stanowi, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Takie usytuowanie sądownictwa (w tym sądownictwa administracyjnego) w konstytucyjnym ustroju Rzeczypospolitej Polskiej z równoczesnym bezpośrednim stosowaniem przepisów Konstytucji wskazuje w sposób jednoznaczny, iż ostatecznym arbitrem pomiędzy obywatelem a organem administracji publicznej w sporach wynikłych na tle różnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa są sądy administracyjne, których zadaniem nie jest odczytywanie woli ustawodawcy, lecz znalezienie sprawiedliwego, zgodnego z wartościami Konstytucji rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, przy wykładni art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy sięgnąć do konstytucyjnych zasad zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2) oraz zasady równości wobec prawa (art. 32). W przeciwnym wypadku sposób interpretacji zaproponowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wzruszy zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, albowiem wyłączy z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń rodzinnych osoby, których sytuacja dochodowa w istocie uprawnia do świadczeń, jednakże na skutek literalnego zastosowania art. 3 pkt 23 ustawy przez Kolegium, tych świadczeń ich pozbawia. Zasada równości wobec prawa, najogólniej rzecz ujmując, oznacza nakaz jednakowego traktowania równych i podobnego traktowania podobnych, dopuszczalność uzasadnionych zróżnicowań, a także wiązanie równości z zasadą sprawiedliwości. W myśl wykładni dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 4 lutego 1997 r., P.4/96, osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo, natomiast osoby znajdujące się w odmiennej sytuacji faktycznej należy traktować odmiennie. Tym samym wszystkie podmioty - adresaci norm prawnych charakteryzujący się daną cechą istotną w równym stopniu mają być traktowani równo, w więc w według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zróżnicowanie osób , które uzyskały utraciły zatrudnienie lub inną pracę zarobkową czy prawo do zasiłku dla bezrobotnych i tych, które utraciły prawo do zasiłku chorobowego stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa, co przesądza, że art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się również do utraty prawa do zasiłku chorobowego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzkie Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 powołanej wyżej ustawy.