II SA/Bk 316/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu [...] stycznia 2007r. J. S. zwrócił się z wnioskiem do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. o wydanie zaświadczenia o odbywaniu służby w Wojsku Polskim w okresie od dnia [...] kwietnia 1966r. do dnia [...] kwietnia 1968r., w tym w warunkach szczególnych od dnia [...] października 1966r. do dnia [...] kwietnia 1968r. Wnioskodawca wskazał, iż w wymienionym czasie stale pracował na stacji jako mechanik napraw pojazdów. Praca odbywała się w kanałach remontowych bez ograniczeń czasu pracy. Przebywając na poligonach pracował w mrozie lub śniegu pod samochodami. Na dowód powyższego wskazał, iż posiada do wglądu zdjęcia z tego okresu. Z uwagi na złożony wniosek organ I instancji na podstawie dokumentacji ewidencyjnej dostępnej w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w B. ustalił następujące fakty dotyczące służy J. S.: - [...] kwietnia 1966r. - przydzielenie do JW. Nr [...] O., kompania szkolna strzelec - szeregowiec, - [...] czerwca 1966r. - złożenie przysięgi wojskowej, - [...] października 1966r. - ukończenie Podoficerskiej Szkoły Mechaników Samochodowych - mianowanie na stopień starszego szeregowego, - [...] października 1966r. - skierowanie do JW. Nr [...] Ośrodka Przeciwdziałania Radiowego - pluton naprawy samochodów, - [...] listopada1967r. – [...] kwietnia1968r. - kompania samochodowa, kierowca - mechanik samochodowy, - [...] kwietnia 1968r. - zwolnienie po odbyciu zasadniczej służby wojskowej. Organ wskazał, iż w karcie ewidencyjnej brak jest zapisu stwierdzającego, iż wnioskodawca pełnił służbę w warunkach szczególnych lub uciążliwych. Podkreślono natomiast, iż J. S. dysponuje zaświadczeniem stwierdzającym powyższe fakty, które zostało mu wystawione w dniu [...] stycznia 2007r. Jednakże wnioskodawca odmówił przyjęcia wspomnianego zaświadczenia, twierdząc, iż jest ono niezgodne z prawdą o jego służbie i pracy w Wojsku Polskim. Stąd obecnie żąda, aby z zaświadczenia wynikało, że od dnia [...] października 1966r. do dnia [...]kwietnia 1968r. pełnił służbę w warunkach szczególnych. W celu ustalenia, czy J. S. odbywał służbę wojskową w warunkach szczególnych organ I instancji zwrócił się do Archiwum Wojsk Lądowych w W. W odpowiedzi na powyższe w dniu [...] lutego 2007r. Archiwum wskazało, iż rozkazy dzienne Jednostki Wojskowej [...] z okresu od października 1966r. do kwietnia 1968r. nie zawierają zapisów o służbie J. S. w warunkach uciążliwych. Do Archiwum Wojsk Lądowych nie przekazano akt, zawierających ocenę uciążliwości służby zasadniczej (ocenę warunków szkodliwych na stanowiskach służby). W tych okolicznościach organ I instancji mając na uwadze treść art. 218 § 1 kpa postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. Nr [...] odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. S. złożył zażalenie do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. wnosząc o ujęcie okresu służby wojskowej w latach 1966-1968 jako okresu prący w szczególnych warunkach. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2007r. Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego stanowiska wskazano, iż zgodnie z treścią art. 218 § 1 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Tymczasem dokumentacja dotycząca służby wojskowej skarżącego, będąca w zasobach archiwalnych WKU B. oraz dowody uzyskana z Archiwum Wojsk Lądowych w W. nie dają podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści. W karcie ewidencyjnej J. S. znajdują się zapisy potwierdzające pełnienie przez wnioskodawcę służby wojskowej na stanowisku mechanika samochodowego w stopniu starszego szeregowca (od [...]10.1966r.) oraz kierowcy - mechanika samochodowego - starszego szeregowca (od [...]11.1967r. do [...]04.1968r.). Powyższe fakty potwierdzają uzyskane z Archiwum Wojsk Lądowych w W. rozkazy dzienne Dowódcy [...] - rozkaz dzienny NR [...] z dnia [...]10.1966r. wyznaczający st. szer. J. S. na stanowisko mechanika samochodowego sekcji samochodowej oraz rozkaz dzienny NR [...] z dnia [...]11.1967r. wyznaczający w/w na stanowisko mechanik samochodowy - kierowca. Organ odwoławczy podniósł, iż powołany wyżej przepis art. 218 § 1 kpa daje podstawę do wydania zaświadczenia potwierdzającego istniejące fakty lub stan prawny mające swoje odzwierciedlenie w prowadzonej przez ten organ ewidencji. Nie daje natomiast możliwości ustalania faktów lub stanu prawnego na podstawie twierdzeń wnioskodawcy. W tym stanie prawnym i faktycznym uznano, iż odmowa wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie przez wnioskodawcę służby w warunkach szczególnych jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Nie godząc się z powyższym postanowieniem J. S. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w skarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zarzuty skargi są nieuzasadnione. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dn. 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu prawnego, to jest jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Sąd administracyjny nie ma natomiast uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i posiada wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Sąd nie może, zatem zmienić zaskarżonego postanowienia a jedynie uwzględniając skargę, może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Sąd nie ma również kompetencji do badania celowości czy słuszności podejmowanych rozstrzygnięć. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym postanowieniu zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Podstawą materialnoporawną kontrolowanego rozstrzygnięcia jest przepis art. 218 § 1 kpa. Wedle jego brzmienia organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Powyższe zdaniem Sądu oznacza, iż obowiązek wydania zaświadczenia wiązać należy ściśle z prowadzeniem przez organ ewidencji, rejestrów lub posiadanych innych danych. Powołany artykuł nie daje natomiast możliwości ustalania faktów lub stanu prawnego na podstawie twierdzeń wnioskodawcy a także dokonywania interpretacji własnych zapisów. Takie rozumienie powyższego przepisu znajduje swoje uzasadnienie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 15 kwietnia 1999r. (SA/Sz 728/98, niepubl.) stwierdzono, że "obowiązek wydania zaświadczenia ze względu na interes prawny osoby ubiegającej się o zaświadczenie w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, spoczywa na organie administracyjnym jedynie wówczas, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, które wynikają z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Natomiast określenie "danych znajdujących się w posiadaniu organu administracji" zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 21 stycznia 1997r. (SA/Łd 3105/95, OSP 1998, z. 6, poz. 106), nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco przez obejmowanie nimi także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających." Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż dokumentacja dotycząca służby wojskowej skarżącego będąca w zasobach archiwalnych WKU w B. oraz dowody uzyskane z Archiwum Wojsk Lądowych nie dają podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści. Przedmiotowa dokumentacja nie zawiera jakiegokolwiek zapisu o służbie skarżącego w warunkach szczególnych czy uciążliwych. Wskazane fakty znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzą wątpliwości. Natomiast Wojskowa Komenda Uzupełnień, o czym była już mowa wyżej nie posiada uprawnień do dokonywania interpretacji zapisów figurujących w posiadanych dokumentach. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż skoro Wojskowa Komenda Uzupełnień w B. nie dysponowała żadnymi dokumentami, rejestrami czy ewidencją mogącą potwierdzić fakty wskazywane przez skarżącego, to nie było podstaw do wydania zaświadczeń o żądanej treści, co też prawidłowo uczyniono. Marginalnie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 218 § 2 kpa wystawienie zaświadczenia może, choć nie musi być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym w "koniecznym zakresie". Tak sformułowany zapis wyraźnie jednak wskazuje na ograniczenie ram tego postępowania, które musi odnosić się do faktów i okoliczności wynikających z posiadanej przez organ ewidencji, rejestrów, zbiorów danych innego rodzaju, a zatem musi leżeć w możliwości spełnienia tego żądania przez organ. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż w przypadku, gdy osoba domaga się wydania zaświadczenia ze względu na swój interes prawny, postępowanie ma charakter uproszczony. Istota tego postępowania sprawia, że nie można w nim stosować zasady uregulowanej w art. 75 § 1 kpa, to jest dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Konieczne postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 kpa nie może zatem być substytutem danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź danych znajdujących się w jego posiadaniu. Spełnia ono jedynie rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia, natomiast główną rolę pełnią dane z ewidencji, rejestru, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalonych innymi technikami. Nie ma zatem podstaw do wydawania zaświadczeń, co do innych faktów lub okoliczności, które zostały udowodnione tylko zeznaniem świadka czy złożonymi dokumentami. Wydane zaświadczenie w takiej sytuacji bezwzględnie naruszałoby prawo, to jest art. 218 kpa (tak: M. Jaśkowska, A. Wróbel - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. II, Zakamycze 2005, str. 1062 - 1064). Zgodnie zaś z wyrażonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanym w wyroku z dnia 16 marca 1999r. (sygn. akt III SA 955/98 niepublikowanym), "jeżeli potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie można dokonać na podstawie danych znajdujących się w posiadaniu organu z uwagi na jego działalność, organ nie ma obowiązku prowadzenia w tej sytuacji postępowania obejmującego czynności wyjaśniające i ocenę dowodów, a działania takie należałoby uznać za niedopuszczalne, gdyż wkraczałoby ono w kompetencje innych organów". Postępowanie o wydanie zaświadczenia żądanej treści nie może zatem zastępować potwierdzenia faktów, których ustalenie mogłoby nastąpić ewentualnie w drodze innego postępowania. Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów skargi, podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak w sentencji.