II SA/Wa 649/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Adam Lipiński Asesor WSA - Agnieszka Miernik Protokolant - Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi I. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania policyjnej renty rodzinnej w drodze wyjątku - oddala skargę - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku I. A. (ur. [...] maja 1955 r.) z dnia 27 października 2006 r., powołując się na art. 8 ust. 1 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ( tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 67 ze zm.) i art. 104 k.p.a., odmówił przyznania dla I. A. policyjnej renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że skarżąca w chwili śmierci ojca miała ukończone 37 lat oraz posiadała prawo do renty inwalidzkiej z tytułu zaliczenia do III grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia ze wskazaniem, że inwalidztwo istnieje od urodzenia. W dniu [...] kwietnia 2004 r. została uznana przez lekarza orzecznika ZUS za całkowicie niezdolną do pracy i nie pobierała renty rodzinnej po ojcu. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] lipca 2006 r. została uznana za całkowicie niezdolną do pracy od [...] kwietnia 2000 r., tj. po osiągnięciu 44 lat życia. Zatem po ustaniu warunków uprawniających do przyznania renty rodzinnej w trybie ustawowym, zgodnie z treścią art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), do której odsyła się w art. 24 cytowanej już wyżej ustawy zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Stosownie do treści tego przepisu, dziecko ma prawo do renty rodzinnej do ukończenia 16 lat, a jeżeli przekroczyło 16 lat życia, to do czasu ukończenia nauki w szkole, nie dłużej jednak, jak do osiągnięcia 25 lat życia, albo bez względu na wiek, jeżeli stało się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16 lat życia. Nienabycie przez skarżącą ustawowego prawo do renty rodzinnej, o czym mowa w art. 8 ust. 1 powyższej ustawy, nie wykazuje – zdaniem organu – cech szczególnych. Ponadto skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci renty inwalidzkiej pobieranej z ZUS w wysokości 601,73 zł netto i jej trudna sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania powyższego świadczenia. We wniosku z dnia 21 grudnia 2006 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, I. A. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu administracji i uznała powyższą decyzję za krzywdzącą. W dalszej części podała, że przyznana jej renta inwalidzka nie wystarcza na życie, którą chciałaby zamienić na rentę rodzinną policyjną w trybie wyjątkowym i znajduje się w sytuacji krytycznej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. i w uzasadnieniu powołał się na argumentację podaną już w zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I. A. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją i w dalszej części powołała się na zarzuty zawarte już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 67 ze zm.) funkcjonariuszom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych funkcjonariuszach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, odpowiednio Ministrowie: właściwy do spraw wewnętrznych, Obrony Narodowej oraz Sprawiedliwości, każdy w zakresie swojego działania, mogą przyznać w drodze wyjątku zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przyznanie tego rodzaju świadczenia pozostawione jest w zupełności do uznania organu administracyjnego, bowiem powołany wyżej przepis posługuje się sformułowaniem "mogą przyznać w drodze wyjątku", co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i 2 powołanej wyżej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W pierwszej kolejności należy podnieść, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji trafnie stwierdził, iż nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia wyjątkowego. Ocena tej okoliczności należy do organu, który dokonuje jej w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy czym nie wystarczy subiektywne odczucie osoby zainteresowanej o zaistnieniu szczególnego przypadku, gdyż organ jest obowiązany kierować się kryteriami obiektywnymi. Omawiany przepis art. 8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy uzależnia przyznanie zaopatrzenia emerytalnego od wystąpienia szczególnych okoliczności, które spowodowały, że osoba występująca z takim wnioskiem nie nabyła prawa do policyjnego świadczenia emerytalnego w zwykłym trybie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie spełniła ustawowych wymagań do otrzymania policyjnej renty rodzinnej, stąd organ wydał decyzję odmowną przyznania takiej renty. Natomiast w sprawie wniosku o przyznanie renty policyjnej w trybie wyjątkowym nie zachodzą również szczególne okoliczności, o których stanowi przepis art. 8 ustawy, bowiem szczególne okoliczności oznaczają sytuacje bardzo rzadko występujące, obiektywnie niezwykłe, wyjątkowe. Trudna sytuacja finansowa oraz niespełnienie ustawowych wymagań do otrzymania świadczenia w zwykłym trybie nie są takimi okolicznościami. Zauważyć w tym miejscu ponadto należy, że "zaopatrzeniem emerytalnym", o którym mowa w art. 8 ust.1 ustawy, jest w myśl art. 2 pkt 1c policyjna renta rodzinna. Natomiast stosownie do treści art. 24 ustawy, renta rodzinna przysługuje na zasadach i w wysokości określonej w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Z 2005 r. Dz. U. Nr 3, poz. 15) i zgodnie z brzmieniem art. 68 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, dziecko ma prawo do renty rodzinnej, bez względu na wiek, jeżeli stało się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 (do ukończenia 16 lat) lub 2 (do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyło 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia). Natomiast w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2006 r., skarżąca została uznana za całkowicie niezdolną do pracy po osiągnięciu 44 lat życia. Zatem tak długi okres od ukończenia 25 lat życia, nie może być uznany za szczególną okoliczność. Ponadto skarżąca nie jest pozbawiona całkowicie środków utrzymania, ponieważ otrzymuje rentę inwalidzką z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ze względu na swój stan zdrowia i, mimo tego, że wysokość renty nie jest wysoka, nie może być uznana za przesłankę przyznania renty w trybie wyjątkowym. Odmienne rozumienie przepisu art. 8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy doprowadziłoby do przekształcenia instytucji renty wyjątkowej w formę pomocy społecznej. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przepisów prawa skutkujących uwzględnieniem skargi I. A. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.