II FSK 1352/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA del. Grażyna Jarmasz (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1124/07 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1124/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., odrzucił skargę K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 marca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. W uzasadnieniu postanowienia, Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie została wydana decyzja organu drugiej instancji, przy doręczeniu której skarżąca została pouczona o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w W., w terminie 30 dni od daty doręczenia rozstrzygnięcia. Decyzję tę doręczono skarżącej skutecznie w dniu 2 kwietnia 2007 r., a w dniu 4 maja 2007 r., bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wpłynęła skarga na powyższą decyzję nadana w placówce pocztowej w dniu 30 kwietnia 2007 r. Następnie Sąd, zarządzeniem z dnia 8 maja 2007 r., przekazał skargę Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. W dniu 6 czerwca 2007 r. organ zwrócił skargę Sądowi, wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Sąd pierwszej instancji, powołując art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a., przyjął, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi albowiem skarga powinna być wniesiona do sądu za pośrednictwem organu w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd wskazał, że skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przekazać do organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, a dla oceny dochowania terminu do wniesienia skargi decydująca jest data nadania w urzędzie pocztowym skargi przez sąd. Skoro zatem skarga K. K. wpłynęła do Sądu w dniu 4 maja 2007 r., a więc już po upływie wskazanego w art. 53 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, Sąd przekazując skargę do Dyrektora Izby Skarbowej w W. nie mógł dochować przewidzianego terminu, a w związku z tym skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a. Na poparcie swojego stanowiska WSA przywołał treść art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271), dalej P.w.p.u.s.a., zgodnie z którym to przepisem w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego sąd ten przekazuje organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 P.p.s.a. WSA przedstawił także stanowisko doktryny wypracowane na gruncie przepisów procedury cywilnej, poparte wybranymi przykładami z orzecznictwa Sądu Najwyższego, stwierdzając, że odpowiednie zastosowanie prezentowanego tam poglądu nakazuje przyjąć, że skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego sąd ten powinien przekazać do organu, a dla oceny dochowania terminu do wniesienia skargi decydująca jest data nadania skargi w urzędzie pocztowym przez sąd. Na postanowienie to K. K. wniosła skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Swoje żądania skarżąca oparła na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zw. z art. 53 § 1 i 54 § 1 P.p.s.a, w zw. z art. 98 P.w.p.u.s.a. i P.p.s.a., polegające na zastosowaniu niekonstytucyjnej wykładni przepisów ustawowych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia. W motywach środka odwoławczego strona skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji swobodę i dowolność w interpretowaniu przepisów prawa. Podniosła, że Sąd ten powołując się na przepis art. 98 P.w.p.u.s.a. i P.p.s.a., w zw. z art. 53 § 1 i 54 § 1 P.p.s.a. wywiódł błędny wniosek, że skoro upłynął termin dwóch lat dla możliwości uznawania za skuteczne wniesienie skargi w terminie lecz do niewłaściwego organu, to tym samym wobec niemożności zastosowania tego przepisu można uznać, że skarga została wniesiona po terminie. Zdaniem skarżącej Sąd wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie mógł powołać się na odpowiednie stosowanie przepisów procedury cywilnej (art. 369 k.p.c.) i wykształcone na tej podstawie stanowisko doktryny, albowiem takie odwołanie nie znajduje oparcia w żadnym przepisie procedury administracyjnej, nadto nie traktuje o tym żaden z powołanych przez Sąd przepisów P.p.s.a. Skarżąca uznała też, że stwierdzenie Sadu, iż w ocenie przypadku skarżącej "...zasadne wydaje się przyjęcie poglądu wykształconego na gruncie procedury cywilnej odnoszącego się do analogicznej sytuacji..." wskazuje, na sytuację, gdzie brak jednoznacznego przepisu jest wypełniany poprzez wykładnię w drodze niekorzystnej dla skarżącego analogii i odpowiedniego stosowania innej procedury. W ocenie skarżącej prowadzi to do zamknięcia skarżącej drogi do rozpatrzenia jej sprawy przez Sąd, co z kolei narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Wobec tego podlega ona oddaleniu. W pierwszej kolejności należy ustosunkować się do sposobu sformułowania zarzutów wskazanych przez autora skargi kasacyjnej. W tymże środku zaskarżenia zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w sytuacji, gdy w wydanym orzeczeniu WSA przepisu tego ani nie stosował, ani też nie dokonywał jego wykładni. Natomiast jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autorowi chodzi o wykładnię powołanych przez sąd przepisów art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a., przepisów postępowania sądowo administracyjnego. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, drugi zaś, że skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zarzut błędnej wykładni obejmuje te dwa przepisy, podawane przez autora skargi kasacyjnej łącznie, chociaż w skardze kasacyjnej nie kwestionuje się ani terminu trzydziestu dni, ani początku jego biegu tj. od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, co wynika z art. 53 § 1 P.p.s.a. W związku z tym zarzut ten należy oceni jako nie spełniający koniecznego, dla skuteczności skargi kasacyjnej, wymogu uzasadnienia wskazywanych podstaw kasacyjnych, o czym stanowi art. 176 P.p.s.a. Natomiast przepis art. 54 § 1 P.p.s.a. został przez Sąd I instancji prawidłowo zinterpretowany, gdyż z jego treści wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że w procedurze postępowania sądowo administracyjnego, uregulowanej w w/w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uruchomienie postępowania przed sądem administracyjnym następuje poprzez wniesienie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W konstrukcji uruchamiania postępowania sądowo administracyjnego, przewidzianej przez ten przepis, tylko wniesienie skargi za pośrednictwem organu automatycznie wszczyna postępowanie przed tym sądem. Wobec tego należy przyjąć, że jeżeli skarga została zaadresowana i skierowana bezpośrednio do sądu, nie zostało wszczęte postępowanie sądowo administracyjne uruchamiane skargą, a przekazanie skargi pismem innemu podmiotowi np. organowi, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, nie następuje w ramach tej procedury już uruchomionej w sytuacji, gdy skarga zostaje wniesiona prawidłowo za pośrednictwem organu. Słusznie i zasadnie Sąd I instancji powołał regulację art. 98 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawierającego normę szczególną, obowiązującą tylko w okresie dwóch lat od dnia 1 stycznia 2004 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tenże przepis dopuszczał w okresie przejściowym i dostosowującym możliwość wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego i jeżeli skarga wniesiona została w terminie trzydziestu dni (art. 53 § 1 P.p.s.a.), sąd administracyjny miał obowiązek przekazać ją organowi, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem skargi. A więc tylko w tym ściśle oznaczonym okresie, przewidzianym w omawianym art. 98, możliwe było zainicjowanie postępowania przed sądem administracyjnym także poprzez wniesienie skargi bezpośrednio do tego sądu, który miał obowiązek przekazać sprawę organowi, ze skutkiem, jak postanawia ten przepis, określonym w art. 54 § 1 P.p.s.a., a więc skutecznego uruchomienia postępowania sądowo administracyjnego. Wprowadzenie takiego rozwiązania w okresie przejściowym, co wymaga podkreślenia, dodatkowo potwierdza prawidłowość twierdzenia, że po upływie dwuletniego okresu, licząc od daty 1 stycznia 2004 r., skargę skutecznie można wnosić tylko za pośrednictwem organu administracyjnego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wywody WSA w zakresie procedury cywilnej dotyczyły, jak to określił sąd "odpowiedniego zastosowania przedstawionego poglądu", zaś pogląd ten dotyczył powinności sądu administracyjnego przekazania skargi, wniesionej bezpośrednio do tego sądu, organowi administracyjnemu, a decydującą dla oceny dochowania wymaganego przez prawo terminu winna być data nadania przez sąd skargi w urzędzie pocztowym. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że dokonując prawidłowego odczytania przepisu art. 54 § 1 P.p.s.a. przez Sąd I instancji, który był zobowiązany do badania przewidzianych przez przepisy prawa przesłanek dopuszczalności zaskarżenia tj. między innymi zachowania terminu do złożenia skargi, w sytuacji uchybienia temu terminowi, zasadnie skargę odrzucił, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych przyczyn na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.