II SA/Kr 1382/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: AWSA Janusz Kasprzycki WSA Ewa Rynczak Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji WSA/wyr. l - sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] września 2005r., wydaną na podstawie art. l ust. 3, art. 2 pkt l, art. 3 pkt 10, art. 4, art. 5 ust. l, 8 i 8a, art. 6 ust. l, art. 8 pkt 4, 6 i 7, art. 12 ust. l pkt l, art. 14, art. 15, art. 23, art. 24 ust. l i 2, art. 26 ust. 1,2, 3 i 6, art. 47 ust. l, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.), Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r., Nr 105, póz. 881) oraz art. 104 i 108 kpa i na podstawie upoważnienia Wójta Gminy W. z dnia 30 kwietnia 2004r. Nr [...] do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. odmówił E.P. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na dzieci M.P. i A.P. Organ I instancji ustalił, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie E.P. wynosi 650,72 zł i przekracza o 146,72 zł kryterium dochodowe w kwocie 504 zł, określone w art. 5 ust. l ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r., Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.). W świetle wyżej powołanego przepisu, zdaniem organu I instancji, zasiłek rodzinny w tej sytuacji nie przysługuje. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., ustalając wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, uwzględnił dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Nie uwzględnił natomiast oświadczenia wnioskodawczyni o dochodach niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, to jest dochodu z gospodarstwa rolnego w rocznej wysokości 9.382,61 zł (oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 31 sierpień 2005r.), pomimo iż wnioskodawczyni przedstawiła umowę dzierżawy w formie aktu notarialnego Nr [...] z dnia 20 sierpień 2004r., na podstawie której wydzierżawiła gospodarstwo rolne o pow. 5,056 ha przeliczeniowych na okres 10 lat. Organ I instancji wskazał, iż w świetle art. 5 ust. 8a pkt l ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem gruntów oddanych w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zdaniem organu I instancji przedstawiona przez wnioskodawczynię umowa dzierżawy została wprawdzie zawarta zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt. l ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr l, póz. 1), jednak nie została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków oraz nie została zawarta w celach emerytalne - rentowych. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do wyłączenia dochodu z wydzierżawionego gruntu przy ustalaniu dochodu przypadającego na członka rodziny wnioskodawczyni. Uwzględnienie przy wyliczeniu dochodu gruntu wydzierżawionego na podstawie umowy dzierżawy spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym organ I instancji orzekł jak w sentencji wyżej powołanej decyzji. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła E.P., kwestionując zasadność doliczenia do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione. Decyzją z dnia [...] października 2005r. [...], wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l kpa i art. 3 pkt 2 ppkt g, art. 4 ust. 2, art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. l ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § l pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję. Organ odwoławczy podał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż miesięczny dochód rodziny E.P. w 2004r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 650,72 zł. Kwota ta przekracza ustawowe minimum uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, tj. kwotę 504 zł. Zdaniem organu odwoławczego obliczenia dochodu rodziny odwołującej się zostały dokonane przez organ I instancji zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Organ odwoławczy podał, że w sprawie nie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż miesięczny dochód rodziny E.P. (2.602,89 zł) przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę wyższą aniżeli kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (504 zł x 4 + 43 zł = 2.059,00 zł). Organ II instancji zaznaczył, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych należy do tzw. decyzji związanych. Organ administracji nie ma możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań. Jeżeli strona spełnia przesłanki ustawowe, musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie spełnia, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. Zarzut Strony kwestionujący zasadność doliczenia do dochodu rodziny dochodu z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego organ odwoławczy uznał, za bezzasadny. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. 2005 Nr 1 poz. 1) uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadzi działu specjalnego, nie licząc gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie nie będącej małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że zawarta przez E.P. umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego nie została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków, a tym samym nie została spełniona przesłanka warunkująca obniżenie powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do doliczania wysokości dochodu rodziny. Organ odwoławczy podał, że z chwilą spełnienia powyższego wymogu E.P. będzie mogła ponownie ubiegać się o przyznanie świadczeń rodzinnych, składając w tym celu stosowny wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., co będzie przedmiotem odrębnego postępowania. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła E.P. Zarzuciła, że organy administracji rozpoznające jej sprawę nie wzięły pod uwagę treści umowy dzierżawy sporządzonej w formie aktu notarialnego o nr Rep. [...], a tym samym wydały decyzje bez wszechstronnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Skarżąca przedstawiła kserokopię aktu notarialnego z adnotacją o wpisie do ewidencji gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 5 ust. l ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 złotych. Na podstawie art. 5 ust. 8 w/w ustawy do dochodu rodziny utrzymującej się z gospodarstwa rolnego dolicza się odpowiednią kwotę w zależności od powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego. W przedmiotowej sprawie do dochodu rodziny skarżącej zostały doliczone dochody z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, ponieważ organy administracji nie uwzględniły oświadczenia skarżącej o dochodach niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, pomimo przedstawienia przez E.P. umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,056 ha przeliczeniowych, oddanego w dzierżawę na okres 10 lat. Jako podstawę prawną nieuwzględnienia umowy dzierżawy podano art. 28 ust. 4 pkt l ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 5 ust. 8a pkt l ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepisy te zaprzestanie wykonywania działalności rolniczej wiążą z oddaniem gruntów w dzierżawę na podstawie pisemnej umowy zawartej na okres co najmniej 10 lat oraz zgłoszeniem tej umowy do ewidencji gruntów i budynków. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy uznały, że brak zgłoszenia w/w umowy dzierżawy do ewidencji gruntów powoduje, że nie można uznać, że skarżąca zaprzestała działalności rolniczej, a tym samym do dochodu rodziny skarżącej należy doliczyć odpowiednie kwoty z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. W rezultacie spowodowało to przekroczenie kryterium dochodowego określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych i odmowę przyznania zasiłku rodzinnego. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa organy administracji publicznej w toku postępowania zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z przepisów tych wynika obowiązek organów administracji starannego zbadania wszystkich przesłanek istotnych dla rozstrzygnięcia i to zarówno tych o charakterze pozytywnym jak i negatywnym. W przedmiotowej sprawie obowiązkiem organów administracji było zatem dokładne i wszechstronne zbadanie, czy zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego. Skoro skarżąca złożyła oświadczenie o oddaniu w dzierżawę gospodarstwa rolnego i przedstawiła wypis aktu notarialnego, organ prowadzący postępowanie powinien podjąć odpowiednie czynności w celu zbadania, czy umowa ta została zgłoszona do ewidencji gruntów. Tymczasem w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek znamion, które wskazywałyby, że organy administracji podjęły starania w celu zbadania tej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Jest to naruszenie przepisów regulujących postępowanie. Potwierdzone obecnie zostało przesłaną wraz ze skargą kserokopią aktu notarialnego umowy dzierżawy, zawierającego adnotację Starostwa Powiatowego w T., że umowa ta została przyjęta do ewidencji gruntów 20.08.2004r. Zatem przesłanka określona w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych byłaby spełniona w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego. W związku z powyższym Sąd uznał, że zarzut zawarty w skardze, a dotyczący zaniechania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jest uzasadniony. Zatem w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa, czyli do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Założenie, że przedstawiana przez skarżącą umowa dzierżawy nie została zgłoszona do ewidencji gruntów, spowodowało błędne obliczenie dochodu rodziny skarżącej, a w konsekwencji błędną ocenę zasadniczej przesłanki decydującej o przyznaniu zasiłku rodzinnego. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało w uwzględnieniu skargi uchylić zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.