IV SA/Gl 1018/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...] r. złożonym bezpośrednio w siedzibie organu odwoławczego H. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania stronie dodatku mieszkaniowego na okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł. W skardze strona podniosła, że zaskarżona decyzja jest wadliwa i wydano ją z pokrzywdzeniem osoby niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że rozpatrując sprawę w trybie autokontroli uznało zasadność zarzutów skargi i decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono na wstępie, że Prezydent Miasta S. uwzględnił wniosek H. J. i przyznał mu na okres od [...] r. do [...] r. dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia, uważa je za wadliwe i krzywdzące osobę niepełnosprawną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło odwołania, gdyż stwierdziło, że zasadnie ustalono, iż wydatki stanowiące podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego wynoszą [...] zł, średni miesięczny dochód wnioskodawcy w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku - [...] zł, a zatem obliczony na tej podstawie dodatek mieszkaniowy wynosi [...] zł. Dalej wyjaśniono, iż w skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. strona podniosła, iż nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem, uważa je za wadliwe i krzywdzące. Rozpatrując tę skargę w trybie autokontroli organ uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż podniesione przez skarżącego. Zważono bowiem, że na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05, Dz.U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) utraciły moc obowiązującą z dniem 18 maja 2006 r. Obliczanie wysokości należnego dodatku mieszkaniowego w oparciu o 90% wartości wydatków ponoszonych na zajmowany przez stronę lokal mieszkalny utraciło podstawę prawną, a zatem zaistniała konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, H. J. podniósł, że nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem, gdyż jest ono niezgodne z prawem i prawdą. Dodał, że nadal jest oszukiwany i jako osoba niepełnosprawna otrzymuje zaniżoną rentę, a "dalsze okradanie i zarabianie na osobach niepełnosprawnych jest uporczywym naruszaniem praw pracownika ze stosunku pracy i ubezpieczenia społecznego przez biuralistów". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, że nie podziela zarzutów skargi dotyczących niezgodności z prawem wydanej decyzji i zauważył, że H. J. nie sprecyzował żadnego zarzutu odnoszącego się do treści decyzji, a podnoszone przez niego kwestie dotyczą otrzymywania zaniżonej renty, a nie wysokości przyznanego mu dodatku mieszkaniowego. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjne rozważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. skorzystało z uprawnienia, określonego w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Przewidziana we wskazanym przepisie autokontrola umożliwia organom administracji publicznej ponowną weryfikację własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem, prowadzi do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z interesem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania. Wskazać należy, iż skarżący akcentując swoją trudną sytuację materialną domaga się w istocie niezwłocznego przyznania dodatku mieszkaniowego w kwocie wyższej niż określona przez organy obu instancji, a nie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Nie ulega zatem wątpliwości, że żądanie skargi nie dotyczyło przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Abstrahując od powyższej konstatacji wskazać należy przede wszystkim, iż "decyzja wydana w trybie art. 38 ust. 2 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym może tylko zadośćuczynić skardze, nie może natomiast przynieść skutku w postaci powrotu sprawy na drogę administracyjno-prawną, bo tę możliwość wykluczyło przekazanie sprawy do sądu. Zakres możliwości służących organowi administracji na podstawie tego przepisu (kompetencja) jest zatem zdeterminowany interesem skarżącego ujawnionym w treści skargi" (por. wyrok NSA z 5 listopada 2002 r., sygn. akt V SA 2044/01, publ. M.Prawn. 2003/2/50), a "łączne korzystanie z trybów autokontroli określonych w przepisach art. 38 ust. 2 ustawy o NSA i 138 § 2 kpa nie jest możliwe. O ile korzystanie z trybu wskazanego w art. 138 § 2 kpa ma miejsce w postępowaniu odwoławczym, o tyle możliwość ta jest definitywnie zakończona z momentem złożenia skargi do NSA. Z tą chwilą otwiera się możliwość autokontroli na podstawie (i w granicach) art. 38 ust. 2 ustawy o NSA. Ewentualny powrót do możliwości autokontroli w trybie art. 138 § 2 kpa jest możliwy tylko poprzez orzeczenie sądowe odpowiedniej treści, ono bowiem otwiera drogę powrotu do trybu postępowania administracyjnego. Taka możliwość nie istnieje na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA. Decyzja ta może tylko zadośćuczynić skardze, nie może natomiast nigdy przynieść skutku w postaci powrotu sprawy na drogę administracyjnoprawną, bo tę możliwość wykluczyło przekazanie sprawy do sądu" (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2002 r. ,sygn. akt VSA 7/01, LEX nr 109316). Podzielając w pełni stanowisko przedstawione w przytoczonych powyżej wyrokach, które wobec brzmienia art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zachowują pełną aktualność w obecnie obowiązującym stanie prawnym, wskazać należy, iż zaskarżona decyzja wykracza poza uprawnienia autokontrolne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, którą uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania stronie dodatku mieszkaniowego na okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, nakazując uwzględnić skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05) oznaczałoby niedopuszczalne na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego uruchomienie na skutek działania organu odwoławczego nowego toku postępowania administracyjnego w sprawie, która zakończona została decyzją organu II instancji, podczas, gdy skutki takie może wywołać jedynie orzeczenie sądu administracyjnego wynikające z art. 145 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego Sąd w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.