II OSK 898/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Andrzej Jurkiewicz Teresa Kobylecka ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 894/05 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. J. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt ) złotych powiększone o 22 % VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II OSK 898/06 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 894/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2004 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] sierpnia 2004 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania Z. P. z pobytu stałego w O. przy ul. O. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż kontrolując legalność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z obowiązującym prawem uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania w sprawie była odmowa wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego decyzją Prezydenta Miasta O. z dnia [...] października 2003r. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 148 § 3 kpa z powodu złożenia żądania wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu do wykonania tej czynności, określonego w art. 148 § 1 kpa. Sąd podzielił stanowisko Wojewody Mazowieckiego, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania skarżący dowiedział się w dniu 14 czerwca 2004 r., tj. w dniu wniesienia do Urzędu Miasta w O. podania w wydanie decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 27 października 2003 o wymeldowaniu go z miejsca pobytu stałego, wobec czego termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upływał w dniu 14 lipca 2004 r. Skarżący podanie o wznowienie postępowania, nazwane "odwołaniem" wniósł do organu pierwszej instancji dopiero 28 lipca 2004 r., czyli z opóźnieniem 14 dniowym. Sąd stwierdził, że składając to podanie skarżący nie złożył jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia, a jedynie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazał, że po otrzymaniu decyzji w dniu 24 sierpnia 2004 r. złożył odwołanie do Wojewody Mazowieckiego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, który to wniosek został mu przez pracownika zwrócony po uprzednim anulowaniu pieczątki, wskazującej datę jego złożenia w dniu 25 sierpnia 2004 r. Sąd podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania należało złożyć najpóźniej w dniu 14 lipca 2004 r. wraz z podaniem o wznowienie postępowania i choć pracownik organu pierwszej instancji bezprawnie odmówił przyjęcia w dniu 25 sierpnia 2004 r. wniosku o przywrócenie terminu, zwracając go skarżącemu, to uchybienie to nie miało wpływu na wynik niniejszego postępowania. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna wniesiona od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Z. P. , reprezentowanego przez pełnomocnika z urzędu zarzuca naruszenie przepisów postępowania: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 58 § 1 kpa, art. 59 kpa, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 112 kpa - przez błędne jego zastosowanie w związku z wadliwą kwalifikacją charakteru naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ wydający zaskarżoną decyzję, - art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – przez bezzasadny brak jego zastosowania w sytuacji, gdy ciężar wad postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją świadczy o rażącym naruszeniu prawa, a tym samym o nieważności zaskarżonej decyzji. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w sytuacji, gdy w dniu 28 lipca 2004 r. złożył, choć z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 148 kpa wniosek o wznowienie postępowania (nazwany odwołaniem) i w dniu 25 sierpnia 2004 r. złożył prośbę o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, to organ winien w trybie art. 59 kpa wcześniej rozstrzygnąć kwestie wynikające z prośby o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Organ administracji w ogóle nie rozpoznał prośby o przywrócenie terminu zwracając pismo skarżącemu, anulując prezentatę, co rażąco uchybia procedurze administracyjnej i godzi w podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Skarżący zarzucił Sądowi lekceważenie tego faktu i naruszenie art. 59 kpa. Postępowanie organu sprzeciwia się zasadzie ochrony słusznego interesu obywatela i obowiązkowi organu podejmowania wszelkich niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w poszukiwaniu prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Narusza także art. 8 kpa nakazujący organowi działanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz art. 9 w zw. z art. 112 kpa, gdyż organ nie tylko nie informował, ale i nie czuwał, by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, "ale wręcz, choć nie zostało to w postępowaniu administracyjnym należycie wyjaśnione błędnie pouczono stronę o sposobie właściwego postępowania odwoławczego w szerszym tego słowa znaczeniu". Zdaniem skarżącego decyzja rażąco narusza prawo i jako nieważna powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa ze względu na przyczynę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Kontrola kasacyjna dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, gdyż stosownie do regulacji art. 183 § 1 tej ustawy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o szczególnym charakterze i w ślad za tym o szczególnych wymaganiach formalnych, spośród których przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie urasta do rangi wymagania przesądzającego o istocie tego środka. W sprawie niniejszej w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, takich naruszeń prawa nie stwierdził, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niemające usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa wnosi się do organu, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu, wszczęcie bowiem postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa). Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. W sprawie niniejszej bezspornym jest, że skarżący o decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] października 2003 r. orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego dowiedział się dnia 14 czerwca 2004 r., zaś podanie o wznowienie postępowania w tej sprawie (nazwane odwołaniem) złożył dnia 28 lipca 2004 r. Należy zatem podzielić stanowisko Sądu I instancji, który uznał za zgodne z prawem ustalenie organu, że podanie o wznowienie postępowania złożone zostało przez skarżącego po terminie. Sąd wprawdzie mylnie wskazał, że skarżący złożył podanie po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania przewidzianego w art. 148 § 1 kpa, podczas gdy z uwagi na wskazaną przez skarżącego przyczynę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa termin ten, przewidziany w art. 148 § 2 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, jednak mimo mylnego w tej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Brak było podstaw do wznowienia postępowania ze względu na uchybienie przez stronę terminu, określonego w art. 148 § 2 kpa. Organ rozpoznając podanie o wznowienie postępowania administracyjnego stwierdził, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, Sąd I instancji badając legalność zaskarżonej decyzji o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na złożenie podania po terminie również stwierdził, że skarżący nie złożył wraz z podaniem o wznowienie postępowania wniosku o przywrócenie terminu. Zatem nie można zarzucić organowi, że organ orzekając w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania nie rozpoznał najpierw wniosku o przywrócenie terminu, zaś Sądowi nie można zasadnie postawić zarzutu "naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – przez bezzasadny brak jego zastosowania w sytuacji, gdy ciężar wad postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją świadczy o rażącym naruszeniu prawa, a tym samym o nieważności zaskarżonej decyzji". Skarżący dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazał, że wniosek taki chciał złożyć, lecz faktycznie go nie złożył. Okoliczności związane z tym faktem nie mogą jednak wywoływać skutków w sprawie niniejszej, dotyczącej żądania wznowienia postępowania. Brak bowiem w aktach sprawy wniosku o przywrócenie terminu nie pozwalał organowi na badanie przyczyn opóźnienia terminu, a Sądowi na uznanie wystąpienia rażącego naruszenia prawa z powodu nie rozpoznania przez organ niezłożonego wniosku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz .U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.