II SA/Wa 448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] września 2006 r. [...]. Ł. S. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, w wyniku czego, mocą rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...], został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] listopada 2006 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Komendant [...], działając w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 54 ust. 1, 3, 4, i 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), orzekł o obowiązku zwrotu przez Ł. S. zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w [...] w latach [...] w kwocie [...] zł w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z ustawą o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego naukę. Organ podkreślił, że koszty liczone są w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki pozostał żołnierzowi do odbycia, natomiast koszty rzeczywiste poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i świadczeń związanych z nauką w [...]. W dniu [...] grudnia 2006 r. Ł. S. skierował do Dowódcy Sił Powietrznych - za pośrednictwem Komendanta [...] - odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu postawił zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Podniósł również zarzut naruszenia art. 7 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 17 ust. 1 - 4 ww. rozporządzenia, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie wysokości poszczególnych kwot poniesionych kosztów. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności. Dowódca Sił Powietrznych decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 8 ust. 1, art. 54 ust. 1, 3, 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], nie znajdując w odwołaniu argumentów zasługujących na uwzględnienie. Organ odwoławczy podkreślił, że zarzut, jakoby do przedmiotowej sprawy miały znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w okresie studiów skarżącego, jest błędny, bowiem obowiązek zwrotu kosztów kształcenia powstaje w momencie zwolnienia żołnierza ze służby, zatem decyzję w przedmiocie zwrotu kosztów należy odnieść do stanu prawnego obowiązującego w chwili takiego zwolnienia. Dodatkowo stwierdził, iż organ I instancji dokonał szczegółowego wyliczenia przedmiotowych kosztów, opierając się na informacji Kanclerza [...], który - jako organ szkoły wojskowej - dokonuje wyliczenia rzeczywistych kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ł. S. powtórzył zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieprzedstawienie uzasadnienia faktycznego decyzji oraz zarzut naruszenia § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, poprzez jego niewłaściwe użycie i wydanie decyzji na podstawie przepisów, które nie mają zastosowania w sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności. W odpowiedzi na skargę Dowódca Sił Powietrznych wniósł o jej oddalenie, przedstawiając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W sprawie bezspornym jest, że Ł. S. pobierał naukę w [...] w latach [...], i że jest jej absolwentem. Poza sporem pozostaje również fakt, że w dniu [...] września 2006 r. skarżący wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego, rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] listopada 2006 r. Skarżący nie kwestionuje - co do zasady - obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez organy wojskowe na jego utrzymanie i naukę w szkole wojskowej, lecz poddaje w wątpliwość trafność zastosowanych w tym zakresie podstaw prawnych. Sporne jest więc, które przepisy winny mieć w sprawie zastosowanie. Zarówno ustawa z dnia z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) stanowiła o obowiązku zwrotu poniesionych przez wojsko kosztów związanych z zakwaterowaniem, wyżywieniem i umundurowaniem żołnierza w czasie jego studiów w szkole wojskowej (art. 80 ust. 1), jak i obowiązująca obecnie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) zawiera regulację dotyczącą obowiązku zwrotu takich kosztów (art. 54 ust. 1). W świetle art. 80 ust. 1 dawnej ustawy pragmatycznej żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza albo z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1 pkt 9-12 lub art. 76 ust. 1 pkt 3-4 jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Z kolei w myśl art. 54 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy pragmatycznej żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Choć obie regulacje posługują się różną terminologią co do "poniesionych kosztów", to jednak niewątpliwie w pierwszym i drugim przypadku chodzi o koszty związane z zakwaterowaniem, wyżywieniem i umundurowaniem żołnierza, poniesione w czasie jego edukacji w szkole wojskowej. Zarówno przepis dawnej ustawy, jak i przepis nowej ustawy pragmatycznej, łączą powstanie obowiązku zwrotu poniesionych kosztów z wypowiedzeniem przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, które następnie ma prowadzić do zwolnienia ze służby, a więc odwołują się do zdarzenia, które nie tylko tworzy stan faktyczny, ale nade wszystko wpływa na stosowanie właściwej podstawy prawnej. Zatem skutki dokonanego przez Ł. S. w dniu [...] września 2006 r. wypowiedzenia, które w następstwie spowodowało jego zwolnienie ze służby wojskowej w dniu [...] listopada 2006 r., należało oceniać w świetle przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a nie - jak twierdzi skarżący - na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W tej mierze chybiona również jest teza o istnieniu podstaw do stosowania rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki (Dz. U. Nr 7, poz. 84). Organy orzekające w sprawie prawidłowo więc przyjęły, że zastosowanie winien mieć przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wydane na podstawie art. 55 tej ustawy rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Zupełnie nieuzasadniony jest zarzut, że w sprawie nie mogło dojść do użycia przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką z uwagi na fakt, iż skarżący pobierał naukę w latach, kiedy regulacje te nie obowiązywały. Wymaga szczególnego podkreślenia, że czasokres trwania edukacji skarżącego nie ma tu jakiegokolwiek znaczenia. Nie ma również znaczenia, jakie wówczas obowiązywały przepisy. Dla nawiązania stosunku administracyjnoprawnego w zakresie ustalenia obowiązku zwrotu poniesionych kosztów i ich wysokości, a więc wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, konieczne jest zaistnienie elementów materialnoprawnych danej normy, będącej podstawą zwrotu. Decydująca jest zatem chwila spełnienia przesłanek obowiązującej w tym czasie regulacji. Innymi słowy, jeżeli przepisy prawa przewidują obowiązek zwrotu kosztów poniesionych w związku z edukowaniem żołnierza, jedynie spełnienie przesłanek materialnoprawnych danej normy wpłynie na jej stosowanie, jako obowiązującej w chwili ich spełnienia (jako normy prawnie relewantnej). Skoro podstawą decyzji o zwrocie kosztów ma być norma wskazująca, kiedy i w jakich okolicznościach powstaje obowiązek ich zwrotu, to norma taka nie znajdzie zastosowania, gdy warunki materialnoprawne w niej zawarte nie zostaną spełnione w momencie jej obowiązywania. Skarżący nie dokonał wypowiedzenia w chwili obowiązywania ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ani tym bardziej nie został zwolniony w oparciu o jej przepisy. Nie ma wobec tego jakichkolwiek podstaw do jej stosowania w kwestii zwrotu kosztów. W takiej sytuacji całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia zasady lex retro non agit. Nieuzasadniony jest także zarzut o braku podstaw do stosowania § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Bezpodstawny jest wobec tego zawarty w skardze wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Ł. S. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w dniu [...] września 2006 r., co spowodowało zwolnienie go ze służby wojskowej w dniu [...] listopada 2006 r., a więc w dacie obowiązywania ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Do wypowiedzenia doszło w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania edukacji, licząc od dnia jej ukończenia. Zatem w świetle art. 54 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy pragmatycznej, powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Jak wynika ze sprawy, koszty te zostały ustalone zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Decyzja organu pierwszej instancji zawiera szczegółowe wyliczenie kosztów opartych na rzeczywistych kosztach wskazanych przez [...] i obejmuje liczbę dni nauki w [...], podwójny okres wymagany do odbycia służby po zakończeniu nauki w [...], ilość dni wysługi po zakończeniu nauki w [...], ilość dni pozostałych do obowiązującego, podwójnego okresu czasu nauki, koszt jednego dnia, koszty podlegające zwrotowi bez waloryzacji oraz zwaloryzowane na dzień zwolnienia skarżącego ze służby koszty podlegające zwrotowi. Sposób ustalenia, jak również samo wyliczenie należnych kosztów do zwrotu w wysokości [...] zł, odpowiada przepisom rozporządzenia oraz informacjom i danym, przedstawionym przez Kanclerza [...], które - jak wskazuje § 17 ust. 4 rozporządzenia - po ukończeniu nauki winny znajdować się w aktach personalnych skarżącego. Znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zestawienie kosztów, przedstawione przez Kanclerza [...], czyni zadość regulacji zawartej w § 17 rozporządzenia i nie może być mowy o jej naruszeniu, zwłaszcza wobec braku jakichkolwiek dowodów przeciwnych czy danych podważających wyliczenie. Ustalając w oparciu o to zestawienie obowiązek zwrotu, organ pierwszej instancji uwzględnił okres pobytu zainteresowanego w [...] wedle rzeczywistych kosztów, nie naruszając przy tym sposobu liczenia zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania. Jak trafnie zauważa organ drugiej instancji, brak poczucia słuszności co do treści rozstrzygnięcia nie oznacza, że złamana została zasada przekonywania, określona w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Niezadowolenie strony z wydanej decyzji wyraża jedynie jej subiektywne odczucia, natomiast poddanie decyzji kontroli instancyjnej umożliwia weryfikację rozstrzygnięcia nie tylko w aspekcie zastosowanych norm prawa materialnego, ale także przepisów proceduralnych, w tym w szczególności zasad procesowych, których naruszenia Sąd nie stwierdził. Z samego faktu, że decyzja jest niekorzystna dla strony nie można wyprowadzać wniosku o łamaniu podstawowych zasad procesowych przez organ, czy wręcz jego złej woli, bądź też negatywnym nastawieniu do strony. Dlatego też za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 7 kpa, jak również nietrafny jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 140 kpa. Wbrew temu zarzutowi, zaskarżona decyzja w całości tłumaczy, w świetle jakich faktów doszło do ustaleń w zakresie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania. Z tych względów, Sąd uznał wydane w sprawie decyzje za prawidłowe, a zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Wobec złożonego przez skarżącego w dniu [...] maja 2007 r. "wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji", Sąd wyjaśnia, że wnioskiem tym objęto decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie zaś z art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 1 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o wstrzymanie wykonania może dotyczyć jedynie zaskarżonej decyzji, a więc decyzji organu drugiej instancji. Biorąc pod uwagę konieczność doprecyzowania złożonego wniosku w tym zakresie przez stronę (w trybie usuwania braków złożonego wniosku), jak również bliski termin wyznaczonej rozprawy (15 czerwca 2007 r.) i fakt, że postanowienie o wstrzymaniu zaskarżonego aktu upada z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, Sąd nie przystąpił do rozpoznania tego wniosku.