II GZ 98/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. N. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 841/07 w zakresie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi E. N. Sp. z o.o. w G. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 841/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę E. N. Sp. z. o.o. z siedzibą w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego [...] nr [...]. Powodem odrzucenia skargi było nieuiszczenie w ustawowym terminie przez profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego skarżącą wpisu sądowego od skargi w wysokości 1000 zł. Powyżej wskazane postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 2 lipca 2007 r. Pismem z dnia 6 lipca 2007 r. pełnomocnik skarżącej spółki, działając w tym zakresie za pośrednictwem organu, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o "przywrócenie terminu wniesienia skargi E. N. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2006 r.". Do wniosku pełnomocnik dołączył dowód uiszczenia wpisu stałego od skargi w wysokości 200 zł. W treści wniosku pełnomocnik skarżącej zakwestionował okoliczność powołania się przez Sąd w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 czerwca 2007 r. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05 (Dz. U. Nr 45, poz. 322), który orzekł, iż z dniem 17 marca 2006 r. traci moc obowiązującą § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Postanowieniem z dnia 27 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił wymieniony wniosek o przywrócenie terminu jako niedopuszczalny, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu we wnioskowanym zakresie, albowiem skarga została wniesiona w terminie, a wadliwość działania strony polegała na nieuiszczeniu wpisu stałego bez wezwania przez pełnomocnika strony. Przy tak określonym sformułowaniu żądania, wniosek skarżącej spółki należało uznać za niedopuszczalny. Na skutek wniesionego przez skarżącą spółkę zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt II GZ 164/07 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 lipca 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd orzekający w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu nie wyjaśnił sprzeczności, jaka zaszła pomiędzy zakresem żądania strony, uwidocznionym w tytule wniosku (żądanie przywrócenia terminu do wniesienia skargi) i jego uzasadnieniem (wskazującym na żądanie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu), czym zniweczył postępowanie wszczęte odrzuconym pismem i uniemożliwił jego merytoryczne rozpoznanie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zbyt daleko posunięty formalizm, którego skutkiem jest odrzucenie wniosku bez jego rozpoznania, w sytuacji sprzeczności kilku jego elementów było nieprawidłowe. Zarządzeniem z dnia 28 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wezwał pełnomocnika skarżącej do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia 6 lipca 2007 r. poprzez jednoznaczne wskazanie, przywrócenia jakiego rodzaju terminu żąda strona skarżąca. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej, precyzując jej żądanie, wskazał, że skarżąca wnosi o przywrócenie terminu do "opłacenia skargi", niemniej uważa, że przywrócenie tego terminu konsekwentnie prowadzi również do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Uwzględniając powyższe wyjaśnienia strony, postanowieniem z dnia 28 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że skuteczność wniosku o przywrócenie terminu uzależniona jest od równoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności uchybionej. W rozpoznawanej sprawie było to uiszczenie wpisu stałego, stosownie do zapisu art. 221 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższego warunku skarżąca spółka nie spełniła i nie było możliwe uzupełnienie tego braku w postępowaniu o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu stałego. Uzasadniając powyższą ocenę, Sąd wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu, wniesiony bez równoczesnego dokonania czynności uchybionej, dotknięty jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie zwykłego postępowania naprawczego określonego w art. 49 p.p.s.a. Wspomniany przepis obejmuje wszelkie formalne braki pisma procesowego, w tym również wniosku z art. 86 § 1 p.p.s.a., o ile tylko ustawa nie przewiduje, że powinny one powodować jego odrzucenie. W rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawie problem nie dotyczył jednak kwestii niedokonania, równocześnie z wnioskiem, czynności uchybionej, ale sprowadzał się do sytuacji, w której czynność, której wniosek dotyczył, dotknięta była nieusuwalną wadą, bowiem działający w imieniu skarżącej pełnomocnik, pomimo ciążącego na nim obowiązku uiszczenia opłaty bez wezwania, w wysokości określonej w przepisie tj. w wysokości 1000 zł, uiścił wpis stały od skargi w wysokości niepełnej tj. 200 zł, co jest tożsame z brakiem opłaty. Według Sądu, skoro w sytuacji wniesienia skargi w terminie nie jest możliwe uzupełnienie wpisu stałego od skargi wnoszonej przez radcę prawnego lub adwokata, to tym bardziej nie było możliwe uzupełnienie tego braku w postępowaniu o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu stałego. Z takich względów, z uwagi na niezaistnienie jednej z ustawowych przesłanek przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu, Sąd postanowił wniosek o przywróceniu terminu, stosownie do art. 88 p.p.s.a., odrzucić. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie wniosku o przywrócenie terminu do "merytorycznego rozpoznania". Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 88 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniosku i brak jego merytorycznego rozpoznania w sytuacji braku wystąpienia przewidzianych tym przepisem przesłanek negatywnych, naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne określenie wysokości wpisu stałego na podstawie § 2 ust. 3 pkt 11 zamiast w oparciu o § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia oraz naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji braku dokonania czynności niedokonanej w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawę przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a., na mocy którego sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było niezawinione przez stronę. Stosownie do postanowień art. 87 p.p.s.a. przywrócenie terminu uwarunkowane jest złożeniem pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (§ 2) oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie (§ 4). Przepis art. 87 § 3 p.p.s.a., stanowiąc odstępstwo od generalnej reguły wyrażonej w § 1, przyjmuje jednocześnie, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Mając na uwadze przywołaną regulację określającą warunki przywracania terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie wniosku spółki E. N. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi było prawidłowe, jednakże rozstrzygnięcie takie oparte być winno na odmiennej argumentacji aniżeli wskazana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawowym zagadnieniem do którego w pierwszym rzędzie należało się odnieść w niniejszej sprawie było to, czy złożony przez stronę skarżącą wniosek o przywrócenie terminu z dnia 6 lipca 2007 r. mógł zostać uznany za wniesiony w terminie. Odnosząc powyższe zagadnienie do przedmiotowej sprawy, przede wszystkim nie można podzielić poglądu prezentowanego przez pełnomocnika strony skarżącej, ale i niezakwestionowanego przez Sąd I instancji (s. 4 uzasadnienia, gdzie Sąd przyjmuje zachowanie terminu do wystąpienia z żądaniem przez spółkę E. N.), iż wniosek o przywrócenie terminu spełniał wszystkie wymagania formalne przewidziane w art. 87 § 1 p.p.s.a., tj. został złożony w ustawowym terminie - w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Uwzględniając powstałą w rozpoznawanej sprawie przyczynę nieuiszczenia wpisu od skargi na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2006 r., przyjąć należy, że ustała ona w momencie doręczenia pełnomocnikowi spółki postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 czerwca 2007 r. o odrzuceniu skargi na powyższą decyzję wobec stwierdzonego nieuiszczenia w ustawowym terminie wpisu sądowego przez pełnomocnika reprezentującego skarżącą stronę. Pełnomocnik skarżącej spółki na podstawie przekazanej mu informacji o powodach podjętej przez Sąd decyzji procesowej o odrzuceniu skargi, wobec przyjęcia, że uchybiona czynność uiszczenia wpisu sądowego nastąpiła bez jego winy, powinien w ciągu siedmiu dni, a więc do dnia 9 lipca 2007 r. (odpis postanowienia Sądu doręczono mu w dniu 2 lipca 2007 r.) wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Podkreślić trzeba, że dla zachowania biegu terminu, na co nie zwrócił uwagi Sąd I instancji, nie miało znaczenia w niniejszej sprawie nadanie rozważanego wniosku o przywrócenie terminu w urzędzie pocztowym w dniu 6 lipca 2007 r., albowiem wniosek ten został błędnie skierowany przez stronę skarżącą do Urzędu Patentowego, zamiast do Sądu, w którym czynność miała zostać dokonana, zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. Bez wpływu na ocenę prawidłowości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu pozostawała przy tym okoliczność wskazania w nagłówku pisma, iż kierowane jest ono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. za pośrednictwem Urzędu Patentowego. Należy mieć bowiem na uwadze, że taki sposób określenia adresata korespondencji nie może być równoznaczny z jego prawidłowym przekazaniem, jeżeli strona zaadresowała kopertę zawierającą wymienione pismo do organu administracji publicznej i nadała w ten sposób zaadresowaną przesyłkę w urzędzie pocztowym. W doktrynie nie budzi wątpliwości pogląd, że termin dokonania czynności w postępowaniu sądowym w formie pisma jest zachowany jedynie wówczas, gdy pismo zostało przed upływem terminu wniesione do właściwego sądu, co oznacza zarówno złożenie pisma w biurze podawczym, jak i nadanie pisma w urzędzie pocztowym na adres tego sądu. Mylne oznaczenie sądu powoduje, że o dokonaniu czynności decyduje dopiero data jego wpłynięcia do sądu właściwego, ewentualnie data jego nadania pod adresem tego sądu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 200). Przedstawione stanowisko Sąd w niniejszym składzie w całości podziela. Z powyższego wynika zatem, że na gruncie rozpatrywanej sprawy, w sytuacji, gdy Urząd Patentowy po wpłynięciu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, przekazał go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 11 lipca 2007 r. (poprzez złożenie w biurze podawczym Sądu), opisana czynność procesowa nastąpiła z naruszeniem normy zawartej w art. 87 § 1 p.p.s.a. Argumentem przemawiającym na rzecz odmiennego stanowiska nie może być próba przyjęcia, że złożenie w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu oparte było na regule zawartej w art. 87 § 3 p.p.s.a., a więc nastąpiło poprzez skierowanie wniosku do sądu za pośrednictwem organu, którego działanie było przedmiotem skargi. Możliwość ta wyłączona została przez jednoznaczne sformułowanie żądania strony, która podała wskutek wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wydanego po korzystnym dla spółki rozstrzygnięciu jej zażalenia postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2007 r., iż przywrócenie terminu dotyczyło uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Urzędu Patentowego. Przywołany przez stronę skarżącą w piśmie z dnia 17 grudnia 2007 r. pogląd, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest "poniekąd tożsamy z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty", skoro skarga jest traktowana jako niekompletna, nie ma oparcia w przepisach prawa inaczej kwalifikujących wymogi formalne skargi oraz jej opłacenie poprzez uiszczenie wpisu sądowego, a co za tym idzie odmiennie przyjmujących skutki niedopełnienia obowiązków procesowych w tym zakresie przez strony (art. 49 § 1 oraz art. 220 § 1 i art. 221 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi mają wspólny cel polegający na uchyleniu się strony od niekorzystnych skutków wynikających z niedokonania w wymaganym terminie określonych czynności procesowej, niemniej każdy z tych wniosków służy przywróceniu możliwości dokonania innego rodzaju czynności - tej czynności, której strona bez swojej winy uchybiła. Nie może budzić wątpliwości, że w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał żądanie skarżącej spółki dotyczące usunięcia ujemnych skutków procesowych związanych z nieuiszczeniem przez pełnomocnika strony wpisu stałego od złożonej skargi, z tego więc względu, Sąd I instancji stwierdzając, że złożony w tym zakresie wniosek został wniesiony z uchybieniem terminu, określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., powinien był go odrzucić jako spóźniony, stosownie do dyspozycji przepisu art. 88 p.p.s.a. Z uwagi na to, że według Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznanej sprawie zachodziła potrzeba odniesienia się jedynie do rozważenia kwestii dotyczącej terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, argumenty zażalenia dotyczące błędnego określenia wysokości wpisu stałego, czy też naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. pozostawały bez związku z zaskarżonym postanowieniem. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.