III SA/Gl 1569/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.),, Sędzia WSA Grzegorz Gocki, Protokolant St. ref. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług: oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. nr [...] z dnia [...]r. zaliczające z urzędu nadpłatę powstałą z rozliczenia przez W. S. podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. – PIT-36 na poczet bieżących zobowiązań podatkowych tj. zaległości z tytułu przeniesionej odpowiedzialności za zobowiązania Spółki Jawnej "A" w podatku VAT za [...] 1999r. Zaskarżone obecnie w/w postanowienie zostało wydane w wyniku uprzedniego orzeczenia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. decyzją z dnia [...]r nr [...] o odpowiedzialności W. S. jako wspólnika "A" W. S. Spółka Jawna za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okres : [...]-[...],[...],[...] i [...] 1999r. oraz [...]-[...],[...],[...],[...],[...],[...] 2000r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł, utrzymaną następnie w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...]. Powyższe nastąpiło wskutek stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec Spółki z tytułu zobowiązań podatkowych ustalonych decyzjami Inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. z dnia [...]r. nr [...] i nr [...], którymi określono Spółce Jawnej "A" W. S. z siedzibą w C. zobowiązanie podatkowe za okres od [...] do [...], za [...] i [...] 1999r. oraz za [...] i [...] 2000r.; a także dodatkowe zobowiązanie podatkowe za poszczególne miesiące. Zaznaczyć należy, że na wspomnianą wyżej decyzję z dnia [...]r. W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach; została ona jednak postanowieniem z dnia 15.09.2004r. o sygn. akt I SA/Gl 818/04 odrzucona z powodu nieuiszczenia wpisu. W motywach przytoczonego na wstępie, a obecnie kontrolowanego, rozstrzygnięcia organ podkreślił, że w dniu [...]r. W. S. złożył w [...] Urzędzie Skarbowym w C. zeznanie roczne PIT-36 o osiągniętych dochodach w roku 2005, w którym wykazał nadpłatę w kwocie [...] zł . Mając więc na uwadze, że strona posiada zaległości podatkowe z racji odpowiedzialności podatkowej za nieuregulowane zobowiązania Spółki Jawnej "A" w podatku VAT za lata 1999 - 2000, nadpłatę tę organ podatkowy I instancji, zaliczył z urzędu na poczet zaległości przypisanej podatnikowi za miesiąc [...] 1999r. Skutkiem tego zaś było postanowienie z dnia [...]r Nr [...]. W zażaleniu z dnia [...]r. W. S. zakwestionował postanowienie organu I instancji podkreślając "bezprawne zarekwirowanie" nadpłaty, która powstała w wyniku poniesienia kosztów rehabilitacyjnych i opłacania składki zdrowotnej ZUS. Organ odwoławczy nie uznał zasadności podnoszonych zarzutów i postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. nr [...] z dnia [...]r. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się W. S. składając w dniu [...]r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K.. W argumentacji podtrzymano dotychczasowe zarzuty i podkreślono, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa oraz niewłaściwie ustalonym stanem faktycznym. Zdaniem skarżącego fikcyjność zaległości podatkowych potwierdzają liczne doniesienia do kilku prokuratorów na wymienione w piśmie osoby Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów i w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W trakcie rozprawy w dniu 19 czerwca 2007 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała skargę i w uzupełnieniu zarzutów dołączyła pismo procesowe z dnia [...]r. Dodatkowo podkreśliła, że w dacie orzekania przez organy podatkowe toczyły się postępowania sądowe dotyczące zaległości Spółki z tytułu podatku VAT za lata 1999 – 2000. Korzystając z prawa repliki pełnomocnik organu odwoławczego wyjaśnił, że wydane postanowienia mają charakter czynności formalno – technicznej, a zaliczenie nadpłaty nastąpiło na podstawie prawomocnych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należy wskazać, że zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999r oraz 2000r. zostały przeniesione na W. S. z tytułu odpowiedzialności podatkowej za zaległości Spółki Jawnej "A", której bezsprzecznie był w tym okresie wspólnikiem. Powyższy obowiązek został ustanowiony prawomocną decyzją z dnia [...]r. (odrzucenie skargi przez WSA w Gliwicach nastąpiło 15 września 2004r.). Zarówno w/w decyzja jak i rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie przeniesienia odpowiedzialności, w chwili orzekania przez organy podatkowe pozostawały i nadal, są w obrocie prawnym kreując określony nimi stan prawny. Zatem do momentu skutecznego ich wyeliminowania z obrotu rozstrzygnięcia te są wiążące i mają walor wykonalności. Nie uiszczenie natomiast orzeczonego zadłużenia spowodowało konieczność zaspokojenia się z wierzytelności posiadanej przez podatnika w [...] Urzędzie Skarbowym w C., w postaci nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, wykazanej w zeznaniu rocznym PIT-36 za 2005 r. w kwocie [...] zł. Zgodnie bowiem z przepisem art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz.60) nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Powyższa norma jednoznacznie przesądza zatem wzajemne relacje pomiędzy podatnikiem a organem. Z chwilą bowiem powstania nadpłaty podatnik staje się wierzycielem organu podatkowego. Nie ma on jednak swobody dysponowania nadpłatą, gdyż art. 76 wprowadza określone zasady, których strony stosunku zobowiązaniowego nie mogą modyfikować. Przede wszystkim nadpłaty wraz z oprocentowaniem, równym wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych zalicza się z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami oraz na poczet odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a. W dalszej kolejności zalicza się je na bieżące zobowiązania podatkowe. Jedynie w razie braku zaległych i bieżących zobowiązań nadpłata podlega zwrotowi z urzędu. Formę zwrotu określa aktualnie art. 77c ordynacji podatkowej. W razie zwrócenia jedynie części nadpłaty, część ta podlega zaliczeniu w sposób przewidziany w art. 78a. Wskazać należy, że w Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I FSK 36/2006 wyrażono pogląd, iż jeśli po korekcie VAT pozostaje nadpłata, podatnik nie musi składać wniosku o jej stwierdzenie. Urząd powinien sam zaliczyć nadpłatę na poczet zaległości podatkowej, i to z chwilą jej powstania. Natomiast w Wyroku o sygn. akt I FSK 167/2005 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadpłaty z urzędu zalicza się na poczet zaległości, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności proporcjonalnie na zaległość podatkową i na odsetki. Reasumując zatem przedstawione uwarunkowania należy skonstatować, że w dacie powstania nadpłaty czyli [...]r. W. S. posiadał zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie ok. [...] zł. Zatem nadpłata musiała zostać zaliczona z urzędu na rzecz istniejących już wówczas zaległości podatkowych, bez względu na to, czy podatnik to akceptował czy nie. Nadto zasadnie organ odwoławczy zaznaczył, że ustawodawca w unormowaniach rozdz. 9 Ordynacji podatkowej nie uzależnił prawa do zaliczania z urzędu nadpłat, o których mowa w art. 73 § 1 tej ustawy, od źródła jej powstania. Oznacza to, że nie może przesądzać o konieczności uwzględnienia żądania zwrotu nadpłaty ani przyczyna jej wykazania, czyli poniesienie kosztów rehabilitacyjnych i opłacenie przymusowej składki zdrowotnej ZUS, ani też skierowanie do kilku prokuratur zawiadomień o przestępstwach urzędniczych. Jedyną bowiem przesłanką eskulpująca od zaliczenia spornej nadpłaty jest brak wymagalności zadłużenia obciążającego W. S., które jak wykazano powyżej nadal istnieje, a decyzje w tym zakresie obowiązują w obrocie prawnym. Dopiero uchylenie tych rozstrzygnięć będzie mogło skutkować uwolnieniem podatnika z ciążących na nim zaległości podatkowych i zwrotem żądanej nadpłaty. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.